VII SA/Wa 2995/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Instytutu [...] Sp. z o.o. w [...] kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. ([...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej SKO, na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej kpa, oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 59 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Instytutu [...] Sp. z o.o. w [...] o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta [...] ([...]) z dnia [...] kwietnia 2012 r. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego, że lokal nr 408 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym z częścią usługową, handlową i hotelową (dz. Nr [...], obr. [...]) przy ul. [...] w [...] jest lokalem samodzielnym - odmówiło przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. SKO wskazało, że powyższe postanowienie wysłano na adres pełnomocnika ww. Spółki. W dniu [...] maja 2012 r. wpłynęło zażalenie na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie. Spółka podniosła, że wniosek o wydanie zaświadczenia złożył w jej imieniu pełnomocnik P. M., który zaprzestał kontaktu ze Spółką. Pod koniec marca 2012r. Spółka podjęła kroki w celu ustalenia losów wniosku, które ponowiła w drugiej połowie kwietnia 2012r. Po licznych próbach telefonicznych i sms 7 maja 2012 r. udało się skontaktować z pełnomocnikiem, który nie podał jednak żadnych informacji o wniosku. Kolejne próby kontaktu były bezskuteczne. Spółka wskazała, że przejawiała sumienność i staranność w bieżącym uzyskiwaniu informacji o sprawach. W dniu 16 maja 2012 r. odwołała pełnomocnictwo dla P. M., o czym poinformowała organ I instancji. W dniu 23 maja 2012 r. otrzymała informację o wydaniu w dniu [...] kwietnia 2012 r. postanowienia, które doręczono pełnomocnikowi. Organ wyjaśnił, że art. 58 kpa. przewiduje możliwość przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, ale jest to uwarunkowane prośbą zainteresowanego, który jest obowiązany udowodnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ wskazał, że o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nawet przy użyciu największego wysiłku nie mogła przeszkody usnąć. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca już przed wydaniem postanowienia tj. przed [...] kwietnia 2012r. miał problemy ze skontaktowaniem się z ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem i od 29 marca 2012r. konsekwentnie, ale bezskutecznie próbował skontaktować się z pełnomocnikiem. Zdaniem organu, mając świadomość, że od 6.03.2012r. toczy się postępowanie administracyjne z własnego wniosku powinien podjąć działania w celu wyjaśnienia sytuacji. Sytuacja ta nie powstała bowiem w trakcie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, ale istniała już przed wydaniem orzeczenia. Z tego względu organ uznał, że przy dokonaniu należytej staranności wnioskodawca mógł dowiedzieć się o wydaniu postanowienia i zachować termin do złożenia środka zaskarżenia. Organ nie podzielił argumentacji, że niedopełnienie terminu nastąpiło z powodu nienależytego zachowania pełnomocnika. Ponadto organ stwierdził, że art. 58 § 2 kpa określa siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tymczasem od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu postanowienia tj. od [...].05.2012r. do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia tj. [...].05.2012r. upłynęło 15 dni. Organ wyjaśnił, że ustanowiony termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest terminem nieprzywracalnym i chociażby z tego powodu uwzględnienie wniosku jest niemożliwe. Skargę na powyższe postanowienie wniósł Instytut [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] zarzucając naruszenie: 1) art. 58 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło bez jej winy, mimo że nastąpiło ono wyłącznie z winy pełnomocnika, stopień tego zawinienia ekskulpuje Spółkę od uchybienia terminu; 2) art. 58 § 2 zd. 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż uchybiono terminowi do złożenia prośby o przywrócenie terminu, skoro w dniu 23 maja 2012 r. Spółka otrzymała informację o wydaniu ww. postanowienia, zaś prośbę o przywrócenie terminu złożyła [...] maja 2012 r., a nie [...] maja 2012 r. jak stwierdził organ, zatem siedmiodniowy termin, określony w art. 58 § 2 kpa. został zachowany. Skarżąca wniosła m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Poza zarzutami wskazanymi w petitum skargi skarżąca opisała próby kontaktu z pełnomocnikiem podnosząc, że zaufała jego profesjonalizmowi, wobec sprawdzonych informacji, iż zajmuje się on reprezentacją podmiotów w sprawach tego typu. Podała, że próbowała kontaktować się z pełnomocnikiem w marcu i kwietniu 2012 r. Nawiązała go dopiero 7 maja 2012 r. Pełnomocnik poinformował, że w sprawie "nic się nie dzieje", nie podając konkretnych informacji i ponownie zaprzestał odbierania telefonów, emaili i sms. Spółka zatem wypowiedziała w dniu 16 maja 2012 r. pełnomocnictwo, o czym niezwłocznie poinformowała organ I instancji. Zdaniem skarżącej z powyższego wynika, że nie dopuściła się niedbalstwa skutkującego uchybieniem terminu do złożenia zażalenia. Wielokrotnie próbowała skontrolować pełnomocnika, bez rezultatu. Nie sposób zatem przypisać Spółce winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, skoro nastąpiło to wyłącznie z zaniedbań pełnomocnika. Nie można zatem odebrać skarżącej prawa do Sądu tylko dlatego, że pełnomocnik unikał kontaktu z mocodawcą. Dodała, że stopień zawinienia pełnomocnika mógł być znikomy, bowiem postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. wysłano na adres pełnomocnika, przesyłkę dwukrotnie awizowano 23 i 30 kwietnia 2012 r., która wróciła jako nie podjęta w terminie. Prawdopodobne jest zatem, że pełnomocnik nie przebywał pod adresem wskazanym jako adres do doręczeń. Zgodnie zaś ze stanowiskiem WSA w Szczecinie "(...) jakkolwiek tzw. zastępcze doręczenie pism rodzi ten sam skutek, co doręczenie do rąk adresata, to jednakże ewentualna niemożność zapoznania się z jego treścią z przyczyn obiektywnych (z wyłączeniem zwykłego niedbalstwa), a więc np. z powodu czasowej nieobecności adresata w miejscu zamieszkania, może w konkretnych okolicznościach stanowić usprawiedliwioną przeszkodę do dokonania w terminie określonej czynności procesowej." (por. Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 czerwca 2011 r., SA/Sz 232/11, LEX nr 821369). W ocenie skarżącej, zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 58 kpa konieczne do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie dodając, że do skargi nie zostało dołączone potwierdzenie nadania w dniu [...] maja 2013r. prośby o przywrócenie terminu, pomimo takiej wzmianki w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 217), dalej ppsa. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie SKO w [...] z dnia [...] października 2012 r. ([...]) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. ([...]) o odmowie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nr 408 w ww. budynku. SKO przyjęło, że skarżąca nie spełniła dwóch z czterech przesłanek, które muszą wystąpić łącznie, aby możliwe było przywrócenie terminu. Spółka nie dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, jak i nie uprawdopodobniła, że uchybiła terminowi bez jej winy. Kolegium wskazało, że o postanowieniu organu I instancji skarżąca dowiedziała się w dniu 16 maja 2012 r., a więc w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu, zatem wniosek mógł być wniesiony do dnia 23 maja 2012 r., a został wniesiony [...] maja 2012 r. Zdaniem Sądu ocena organu nie zasługiwała na aprobatę. Postępowanie przeprowadzono bowiem z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 58 § 1 i 2 kpa. Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że o uchybieniu terminu można mówić tylko wówczas, gdy termin rozpoczął swój bieg na skutek prawidłowego doręczenia pisma adresatowi (wyrok NSA z dnia 30 września 1998r., I SA 1495/97, LEX nr 45704, wyrok WSA z dnia 21 marca 2007r., I SA/Wa 18/07, LEX nr 325307). W konsekwencji instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy doszło do uchybienia terminu. Jeżeli rozstrzygnięcie nie zostało prawidłowo doręczone, to nie rozpoczął również biegu termin do zaskarżenia (termin liczy się od dnia doręczenia), co oznacza, że nie ma podstaw do jego przywracania. Zasada ta znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie występuje tylko jedna strona postępowania, bądź nieprawidłowe doręczenie nastąpiło również w stosunku do innych stron postępowania. Wobec powyższego obowiązkiem organu II instancji w pierwszej kolejności było dokonanie w niniejszej sprawie oceny prawidłowości doręczenia postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. to jest, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do złożenia zażalenia, czego organ nie uczynił. Należy mieć na uwadze, że wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu 408 został podpisany przez pełnomocnika skarżącej P. M.. We wniosku pełnomocnik podał adres strony ([...], ul. [...]). Do wniosku dołączono upoważnienie udzielone P. M., bez wskazania adresu pełnomocnika. Natomiast przesyłkę zawierającą ww. postanowienie wysłano na adres pełnomocnika, to jest ul. [...] w [...]. W związku z powyższym - pomimo prawidłowego skierowania przesyłki do ustanowionego w sprawie pełnomocnika (art. 40 § 2 kpa) - nie ustalono adresu do korespondencji. Z akt sprawy nie wynika, aby adresem tym był adres pełnomocnika pod którym prowadzi on działalność gospodarczą (ul. [...] w [...]). W aktach sprawy brak jest koperty, w której wniosek o wydanie zaświadczenia złożono, a na której - ewentualnie - mógł być wskazany adres biura pełnomocnika. Na wniosku nie umieszczono również adnotacji, że złożono go osobiście. Organ nie dołączył potwierdzenia, że przesyłkę zarejestrowano w bazie Biura Podawczego Urzędu Dzielnicy [...] jako złożoną osobiście. W braku powyższych dokumentów prawidłowe doręczenie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012 r. winno być skierowane do pełnomocnika, ale na adres wskazany we wniosku, to jest na ul. [...] w [...]. Przedstawione okoliczności - choć kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy - nie zostały wyjaśnione. W konsekwencji, jako przedwczesne należało ocenić stanowisko organu, że postanowienie organu I instancji zostało skutecznie doręczone w trybie art. 44 kpa. Jedną z przesłanek skuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 44 kpa jest bowiem wysłanie jej na prawidłowy adres. Ustalenie, że przesyłka nie została wysłana na właściwy adres, będzie oznaczało, że postanowienie nie weszło do obrotu prawnego, bowiem skarżąca jest jedyną stroną postępowania. W takiej sytuacji organ doręczy przesyłkę na prawidłowy adres i umorzy postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Dopiero od daty doręczenia postanowienia stronie będzie przysługiwało zażalenie. Dodać w tym miejscu trzeba, że odbiór przez skarżącą w dniu 23 maja 2012r. 25 postanowień nie daje podstaw do przyjęcia, że zostały on doręczone w sposób przewidziany przepisami kpa. W przypadku dokonania ustaleń potwierdzających, że postanowienie zostało wysłane na właściwy adres, należy mieć na względzie, że przyczyna uchybienia terminu w niniejszej sprawie ustała - jak wskazano wyżej - w dniu 23 maja 2012 r., gdyż w tej dacie skarżąca uzyskała informację z organu o wydaniu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012r. i odebrała 25 kserokopii postanowień. W dniu 16 maja 2012r. jak wynika z treści pisma, strona złożyła jedynie ogólny wniosek o wydanie kopii postanowień, co nie oznacza, że w tej dacie wiedziała, że takie postanowienia rzeczywiście zostały wydane. Z materiału dowodowego wynika, że wniosek o przywrócenie terminu opatrzony jest datą [...] maja 2012 r. Sąd dopuścił dowód z kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem dowodu nadania przez skarżącą w dniu [...] maja 2012 r. paczki pocztowej, zawierającej wszystkie wnioski o przywrócenie terminu wraz z zażaleniami na postanowienia dotyczące innych (25) lokali, który - jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę - nie został dołączony do skargi, nie mniej jego treść była Sądowi znana z urzędu. Kopia dowodu nadania została również przesłana do Sądu przy piśmie z dnia 13 lutego 2013r Naczelnika Wydziału Obsługi Mieszkańców dla Dzielnicy [...]. Organ stwierdził jednak, bez wnikliwej analizy, że wniosek został złożony w dniu [...] maja 2012 r., choć w aktach nie ma dowodów potwierdzających to stanowisko (brak opakowania, czy koperty, w którym wniosek wraz z zażaleniem nadano). Na wniosku przyklejono jedynie kod kreskowy z datą [...] maja 2012 r. W przypadku ustalenia, że postanowienie doręczono na prawidłowy adres, rzeczą organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie jednoznacznie wyjaśnienie, czy skarżący zachował termin, o którym mowa w art. 59 § 2 kpa. Organ winien mieć przy tym na uwadze, co wymaga szczególnego podkreślenia w niniejszej sprawie, że wszelkie wątpliwości wynikające z braku możliwości wyjaśnienia tej kwestii winny być rozstrzygane na korzyć strony. W świetle przedstawionej argumentacji przedwczesna była ocena, czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Na marginesie zatem tylko wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż od strony zależy wybór pełnomocnika, co powoduje, że to strona ponosi konsekwencje za skutki jego działań bądź zaniechań (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia FZ 111/08, LEX 480261). Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem wskazań Sądu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ppsa, orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. - w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), na które składają się kwoty: 100 zł z tytułu uiszczonego wpisu od skargi, 240 zł z tytułu opłat za czynności adwokackie oraz 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.