VII SA/Wa 300/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - stwierdził nieważność decyzji Wojewody O. z dnia [...]kwietnia 1996 r., znak: [...]. Organ wyjaśnił w treści uzasadnienia, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 1996r., znak: [...] Wojewoda O. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 1996r., którą organ pierwszej instancji, "po stwierdzeniu niezgodności realizacji segmentu szeregowca przy ul. W. w O. (segment skrajny przylegający do budynku przy PI. A.) z zatwierdzoną dokumentacją techniczną" nakazał Prezesowi Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "A." – St. R.: 1) rozbiórkę ściany kominowej przylegającej do ściany sąsiada oraz wykonanie jej wg zatwierdzonej dokumentacji w terminie do dnia 15.06.1996 r., 2) rozbiórkę klatki schodowej i wykonanie jej zgodnie z dokumentacją w terminie do dnia 15.06.1996 r., 3) wykonanie odprowadzenia wód opadowych z połaci dachowych w terminie do dnia 30.01.1996 r. Po przeprowadzeniu wszczętego na wniosek E. i S. R. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2003 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody O. z dnia [...] kwietnia 1996 r., oraz decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 1996 r. w części dotyczącej określenia terminu wykonania nakazu rozbiórki, a w pozostałym zakresie odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięć Wojewody O. i Prezydenta Miasta O.. Na skutek wniosku J. S., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [....] października 2008r. stwierdził nieważność decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2003r. oraz poprzedzającej ją decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2003r. W związku z powyższym zaszła konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej wniosku E. i S. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody O. z dnia [....] kwietnia 1996r. W ocenie organu decyzja Prezydenta Miasta O. z dnia [....] stycznia 1996r . obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem została skierowana "do wykonania" do Prezesa Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "A." – S. R.. Ponadto zdaniem organu nadzorczego utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 1996r., znak: [....] powoduje, iż drugoinstancyjna decyzja Wojewody O. z dnia [...] kwietnia 1996 r., została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku J. S. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [..] grudnia 2008r., iż decyzja Prezydenta Miasta O. z dnia[...] stycznia 1996r. została skierowana do Prezesa Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "A." – S. R., a tym samym obarczona jest wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. Utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy decyzji obarczonej wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa powoduje, iż decyzja Wojewody O. z dnia [...] kwietnia 1996 r., została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009r. złożył J. S. wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzucono naruszenie art. 7 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy wobec nierozpatrzenia wniosków skarżącego złożonych w trybie art. 113 § 1 i 113 § 2 kpa. W ocenie skarżącego organ błędnie ustalił, iż decyzja nakazująca rozbiórkę została skierowania do Prezesa Spółdzielni, a nie do Spółdzielni A.. Prezes spółdzielni był bowiem kierownikiem budowy, ponadto decyzje doręczono na prawidłowy adres Spółdzielni. Takie błędne ustalenie stanu faktycznego powoduje, iż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego rażąco naruszyła prawo. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż nie jest ona zasadna. W przedmiotowym postępowaniu obowiązkiem organów było ustalenie czy decyzja Wojewody O. z dnia [...] kwietnia 1996r. wypełniała przesłanki określone w art. 156 § 1 kpa. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 pkt. 1-7 kpa. Sprawa nie toczy się bowiem w trybie zwykłym, gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie naruszenia prawa mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 kpa zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2001 r. II SA 1726/2000, z dnia 26 września 2000r. V SA 2998/99, oraz z dnia 5 października 2000 r. III SA 2244/99). W opinii Sądu, organ administracji orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadził postępowanie nieważnościowe uznając, iż istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody O. z dnia [...] kwietnia 1996r. Jak wynika bezspornie z akt sprawy decyzja Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 1996r. została skierowana do Prezesa Spółdzielni Budownictwa Jednorodzinnego "A." S. R. W myśl art. 30 § 3 kpa strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. W niniejszej sprawie jako adresat decyzji wskazana została osoba piastująca określoną funkcję w strukturze organizacyjnej strony, a mianowicie prezes spółdzielni, a nie spółdzielnia jako taka. To, że prezes spółdzielni czy jej zarząd są organami spółdzielni nie zmienia faktu, że podmiotem występującym w obrocie publicznoprawnym jak i w stosunkach cywilnoprawnych i administracyjnoprawnych jest wyłącznie spółdzielnia jako osoba prawna. Wynikają z tego określone konsekwencje w tym i taka, że podmiotem praw i obowiązków jest spółdzielnia, a nie jej organy. Stąd też adresatem wszelkich decyzji może być osoba prawna, a nie jej prezes. W postępowaniu administracyjnym zawsze musi uczestniczyć strona, bowiem zmierza ono do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której konieczne jest ustalenie podmiotu mającego interes prawny oraz przedmiotu sprawy. Wskazanie jako adresata decyzji – Prezesa S. R. jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niemogącej mieć przymiotu strony w sprawie i powoduje, że taka decyzja jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa. W omawianym przepisie chodzi o wyeliminowanie przypadków, w których decyzja administracyjna nie może wywołać przewidzianych w niej skutków z uwagi na jej skierowanie do niewłaściwej osoby, bo niedysponującej uprawnieniami strony. W niniejszej sprawie stroną postępowania jest ponad wszelką wątpliwość Spółdzielnia Budownictwa Jednorodzinnego "A.", która posiada osobowość prawną. Jak słusznie wskazał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja Wojewody O. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W tych warunkach bowiem organ odwoławczy, rozpoznając sprawę i wydając decyzję w drugiej instancji na podstawie art. 138 kpa., dostrzegając jednocześnie wadliwość decyzji zaskarżonej w zakresie określonym w art. 156 § 1 pkt 4 kpa - skierowanie jej do podmiotu nie będącego stroną postępowania - powinien zachować się stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 kpa, tj. uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie I instancji. Utrzymanie natomiast decyzji organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, nastąpiło z naruszeniem tego przepisu, skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji drugoinstancyjnej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.