VII SA/Wa 3004/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić J. P. przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. J. P. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie VII SA/Wa 3004/14. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, posiada dom o powierzchni 77 m2, działkę o powierzchni 900 m2, a także mieszkanie o powierzchni 70 m2. J. P. oświadczył, że utrzymuje się z żoną z dochodów z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3570 zł netto miesięcznie, a wysokość stałych wydatków, nie obejmujących kosztów wyżywienia, określił na kwotę 3.071 zł. Pismem z dnia 8 lutego 2016 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. J.P. udzielił odpowiedzi pismem z dnia 20 lutego 2016 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego) lub w zakresie częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. J. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata – a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć jednak trzeba, że ze względu na przedmiot sprawy, skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. J. P. nie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a zatem rozpoznawanie wniosku skarżącego w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne. To zaś prowadzić musi do umorzenia w tym zakresie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 249a ustawy, zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wniosek skarżącego podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Celem instytucji prawa pomocy, stanowiącej odstępstwo od tej generalnej reguły, jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie można natomiast uznać, aby taka sytuacja zachodziła w przypadku J. P.. Jak wynika z wniosku, skarżący i jego żona posiadają dom o powierzchni 77 m2 i działkę o powierzchni 900 m2, a także mieszkanie o powierzchni 70 m2. J. P. w treści wniosku oświadczył, że utrzymuje się z żoną z dochodów z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3570 zł netto miesięcznie. Do comiesięcznych wydatków skarżący zaliczył wydatki dotyczące mieszkania: czynsz – 500 zł, prąd – 100 zł, media – 100 zł, ubezpieczenie – 25 zł; wydatki dotyczące domu: podatek – 43 zł, prąd – 170 zł, woda – 80 zł, gaz – 40 zł, ogrzewanie – 850 zł, nieczystości – 8 zł, ubezpieczenie – 25 zł, "wydatki na utrzym.domu" – 100 zł; inne stałe wydatki: ubezpieczenie samochodu – 35 zł, paliwo – ok. 500 zł, leki – 300 zł, ubezpieczenie zdrowotne – 45 zł, środki higieniczne – 150 zł. Łącznie sumę wydatków, nie obejmujących kosztów wyżywienia, skarżący określił na kwotę 3.071 zł. Pismem z dnia 8 lutego 2016 r. wezwano J. P. do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - wskazanie, czy skarżący lub jego żona uzyskują dochody z tytułu najmu domu lub mieszkania, jeśli tak, w jakiej wysokości, - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz domu (czynsz, opłaty za prąd, gaz, wodę itp.), w tym wydatków związanych z ogrzewaniem domu, - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych skarżącego i jego żony - z okresu ostatnich trzech miesięcy. W piśmie z dnia 20 lutego 2016 r. odnosząc się do pytania dotyczącego uzyskiwania dochodów z tytułu najmu domu lub mieszkania J. P. wskazał: "najem mieszkania – 500 zł miesięcznie". Odnośnie wezwania do udokumentowania wydatków związanych z ogrzewaniem domu skarżący oświadczył, że rachunek zagubił, "przeciętnie na ogrzewanie domu spala się 1 tonę węgla – która kosztuje 850 zł". Dodatkowo wnioskodawca wskazał na spłatę pożyczek na czekający remont mieszkania, oświadczył także, że w grudniu jego żona była zatrudniona na 1 miesiąc. Skarżący nadesłał wyciągi z rachunków bankowych (własnego i żony), fakturę za energię elektryczną i dokumenty dotyczące czynszu za mieszkanie. Przedłożył również świadectwo pracy, z którego wynika, że żona skarżącego była zatrudniona w Szkole Podstawowej w O. od dnia 1 grudnia do 31 grudnia 2015 r. Dokonując oceny informacji dotyczących sytuacji finansowej skarżącego, wynikających ze złożonego wniosku oraz z pisma z dnia 20 lutego 2016 r. i nadesłanych dokumentów stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania J. P. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Skarżący wraz z żoną uzyskują stałe dochody w wysokości 3.653,19 zł netto miesięcznie z tytułu emerytur (jak wynika z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych), nie mają innych osób na utrzymaniu. W piśmie z dnia 20 lutego 2016 r. skarżący wskazał na dochód z najmu mieszkania w wysokości 500 zł miesięcznie. W grudniu 2015 r. żona skarżącego była zatrudniona w Szkole Podstawowej w O. jako nauczyciel świetlicy szkolnej, w tym miesiącu na jej konto, oprócz emerytury, wpłynęło przelane przez tę szkołę wynagrodzenie w wysokości 2.619,57 zł, rozliczenie godzin – 89,73 zł, środki z funduszu zdrowotnego – 100 zł oraz świadczenie świąteczne – 396 zł. Zauważyć ponadto trzeba, że z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego wynika, że przez cały okres objęty wyciągami (a więc od 1 listopada 2015 r. do 31 stycznia 2016 r.), niezależnie od dokonywanych przelewów i wypłat z konta (w tym również spłat pożyczek), na rachunku tym pozostawały środki w kwocie co najmniej 5.966,54 zł. Ponadto z konta żony wnioskodawcy co miesiąc w ramach zlecenia stałego dokonywany jest przelew na lokatę w wysokości 100 zł, przy czym wysokości środków zgromadzonych na tej lokacie wnioskodawca nie podał. Informacje wynikające z nadesłanych wyciągów nie potwierdzają zatem twierdzeń skarżącego o trudnej sytuacji finansowej, lecz wskazują, że dochody skarżącego i jego żony pozwalają im na utrzymanie oraz poczynienie oszczędności. Mając zatem na uwadze wysokość dochodów skarżącego i jego żony oraz fakt, że na rachunku bankowym żony skarżącego przez cały okres objęty nadesłanymi wyciągami pozostawały wolne środki w kwotach od 5.966,54 zł do 10.560,76 zł, uznać należy, że poniesienie wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru nie uniemożliwi zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego żony. Brak jest więc podstaw do przyznania J. P. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 oraz art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).