VII SA/Wa 3005/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek (spr.), Sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od nałożenia kary grzywny oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: GINB) po rozpatrzeniu zażalenia A. R. reprezentowanej przez H. T. – R. od postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB, organ wojewódzki, organ I instancji) z dnia [...] września 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od kary grzywny nałożonej postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ zażaleniowy przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał A. R. przeprowadzenie kontroli okresowej budynku mieszkalnego na działce nr [...] w P. przy ul. P. polegającej na: - sprawdzeniu stanu technicznego i jego przydatności do użytkowania, estetyki wraz z otoczeniem; kontrolą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, odporności izolacji przewodów oraz uziemienia instalacji i aparatów; - sprawdzeniu stanu technicznego instalacji gazowej oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych); Prowadząc postępowanie odwoławcze od ww. decyzji organ wojewódzki uznał, że w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niezbędne jest sporządzenie opinii kominiarskiej dla dwóch budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej przy ul. P. i [...] w P. Pismem z dnia 5 lutego 2018 r. WINB poinformował strony postępowania o zawarciu umowy na pracowanie opinii kominiarskiej i zwrócił się do właścicieli ww. budynków o udostępnienie ich wykonawcy w uzgodnionym terminie. Budynek mieszkalny przy ul. P. w P. nie został udostępniony do kontroli, dlatego też postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. WINB nałożył na A. R. karę grzywny w wysokości 50 zł za nieokazanie w dniu 27 kwietnia 2018 r. przedmiotu oględzin. Pismem z dnia z dnia 14 maja 2018 r. organ wojewódzki zawiadomił A. R., że w dniu 12 czerwca 2018 r. zostaną przeprowadzone oględziny budynku mieszkalnego przy ul. P. w P. przez B., z udziałem pracowników WINB w L., pouczając jednocześnie o treści art. 88 k.p.a. Ww. pismo odebrała pełnomocnik A. R. – H. T.-R. w dniu 22 maja 2018 r. W piśmie z dnia 23 maja 2018 r. H. T.-R. oświadczyła, że żądanie organu nadzoru nie zostanie spełnione z przyczyn obiektywnych. Wobec powyższego WINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nałożył na A. R. grzywnę w wysokości 100 zł za nieokazanie przedmiotu oględzin. Kolejnym pismem z dnia 19 czerwca 2018 r. WINB zawiadomił strony postępowania o zamiarze przeprowadzenia w dniu 24 lipca 2018 r. oględzin budynku mieszkalnego przy ul. P. w P. Powyższe pismo pełnomocnik A. R. odebrała w dniu 2 lipca 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach organu I instancji), zaś w piśmie z dnia 10 lipca 2018 r. pełnomocnik oświadczyła, że oględziny stanowią" typową szykanę" wobec użytkownika obiektu i dlatego "ww. żądanie nie będzie spełnione". W dniu 24 lipca 2018 r. zobowiązana nie stawiła się w wyznaczonym miejscu i nie okazała przedmiotu oględzin, nie zapewniła również udziału swojego pełnomocnika, ani nie upoważniła innej osoby do okazania obiektu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. WINB nałożył na A. R. karę grzywny w wysokości 200 zł za nieokazanie budynku mieszkalnego przy ul. P. w P. W dniu 9 sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu) A. R. zastępowana przez H. T. – R. złożyła wniosek o zwolnienie od kary grzywny wyjaśniając, że kanały kominowe są nielegalnie użytkowane przez małżonków H., po wykonanej przez nich samowoli w tym zakresie. Wskazała, że "odmawia jakiejkolwiek współpracy i tolerowania przejawów nadużywania władzy, bez kontroli i nadzoru". Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. WINB odmówił zwolnienia od kary grzywny argumentując, że A. R. nie przedstawiła żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać jej nieobecność w dniu 24 lipca 2018 r. podczas czynności kontrolnych stanu technicznego i sprawności przewodów kominowych w budynku mieszkalnym przy ul. P. w P. Organ wojewódzki wyjaśnił, że pełnomocnik A. R. w piśmie z dnia 10 lipca 2018 r. oświadczyła, że żądanie organu udostepnienia budynku mieszkalnego nie zostanie spełnione. Pozostałe zarzuty dotyczące kwestii merytorycznych zawarte we wniosku organ uznał za pozostające bez wpływu na wydane w dniu [...] lipca 2018 r. postanowienie. Wyjaśnił, że odniesie się do nich przy rozpoznaniu odwołania od decyzji PINB w P. z dnia [...] września 2017 r. W zażaleniu na to postanowienie A. R. podniosła, że działania organów mają charakter bezprawności i udaremniają na wszelkie sposoby doprowadzenie sprawy do końca. Rozpatrując zażalenie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przytoczył na wstępie treść art. 88 § 2 k.p.a. i wyjaśnił, że odmienne są przesłanki uwzględnienia zażalenia na postanowienie o ukaraniu grzywną i wniosku o zwolnienia od tej grzywny. Zażalenie zmierza bowiem do wykazania nieprawidłowości postanowienia o ukaraniu grzywną, zaś wniosek o zwolnienie od kary grzywny sprowadza się do usprawiedliwienia nieobecności lub zachowania osoby ukaranej. Tymczasem strona czyni uwagi dotyczące całości postępowania przed organem wojewódzkim, zarzucając działanie bez podstawy prawnej oraz podważając zasadność przeprowadzenia oględzin. GINB podkreślił, ze to organ, a nie strona decyduje o rodzaju i zasadności przeprowadzenia konkretnego dowodu w sprawie, przy czym reguła ta obejmuje także dowód z oględzin. Rolą natomiast strony jest umożliwienie organowi przeprowadzenie tego rodzaju dowodu, którego zdaniem organu żadna miarą nie można uznać jako dowodu nazbyt uciążliwego, czy sprzecznego z prawem. W ocenie GINB pełnomocnik A. R. nie przedstawiła żadnych okoliczności mogących świadczyć o usprawiedliwionym charakterze zachowania, którego skutkiem był brak możliwości przeprowadzenia dowodu z oględzin w postępowaniu prowadzonym przez organ wojewódzki. GINB nie dostrzegł takich okoliczności także rozpatrując z urzędu całość zgormadzonego materiału dowodowego. W skardze na to postanowienie A. R. (dalej jako: skarżąca) zastępowana przez pełnomocnika H. T. – R. podniosła, że organy odmówiły zwolnienia od kary grzywny pomimo wyczerpująco uzasadnionego wniosku. Wskazała, że na zasadzie odwetu stosując dalsze szykany wobec strony postepowania PINB w P. wydał po pięciu latach decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. w trybie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego nakładając na stronę te same obowiązki, za które zmuszony był wyrokami sądów powszechnych zapłacić odszkodowanie. Skarżąca podkreśliła, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały podstawowej jej zdaniem czynności tj. lokalizacji trzonu kominowego, a kolejne grzywny to działanie na rzecz sprawców samowoli budowlanej tj. małżonków H. Stwierdziła, że półtoraroczne prowadzenie oględzin jest bezcelowe i zmierza jedynie do przewlekłości postepowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 6 maja 2019 r. skarżąca podniosła m.in. że od 2012 r. podważa kierunek działania organów i że to właściciele bliźniaczego budynku swoimi działaniami nie dopuszczają do ustalenia lokalizacji ściany trzonu kominowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało postanowienie GINB z dnia [...] października 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] WINB z dnia [...] września 2018 r., którym organ ten odmówił zwolnienia skarżącej z nałożonej na nią kary grzywny w wysokości 200 zł za nieokazanie przedmiotu oględzin w dniu 24 lipca 2018 r. tj. budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. P. w P. Zgodnie z art. 88 § 1 k.p.a., kto będąc obowiązany do osobistego stawienia się mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Grzywna przewidziana w art. 88 § 1 k.p.a. stanowi środek przymusu, mający na celu zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego. Organem właściwym do orzekania o jej zastosowaniu jest organ przeprowadzający dowód. Do podmiotów, które mogą w tym trybie zostać ukarane karą grzywny, należą natomiast świadkowie, biegli, osoby trzecie, a także strony postępowania. Podstawą do wydania postanowienia nakładającego na stronę postępowania omawianego środka przymus jest stwierdzenie przez organ administracji, że podmiot występujący w charakterze strony w sposób nieuzasadniony uchylił się od okazania przedmiotu oględzin, co uniemożliwiło organowi przeprowadzenie dowodu z oględzin, o którym mowa w art. 85 § 1 k.p.a. Przepis ten pozostawia uznaniu organu administracji dopuszczenie w postępowaniu administracyjnym dowodu z oględzin, gdyż stanowi, że organ "może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny". Nie ulega jednak wątpliwości, że w przypadku dopuszczenia przez organ tego dowodu, na stronach i na innych osobach posiadających przedmiot oględzin spoczywa obowiązek okazania tej rzeczy organowi przeprowadzającemu dowód. Z art. 88 § 2 k.p.a. wynika natomiast, że organ, który nałożył karę grzywny, może na wniosek ukaranego, złożony w ciągu siedmiu dni od daty otrzymania zawiadomienia o ukaraniu, uznać za usprawiedliwioną nieobecność lub odmowę zeznania, wydania opinii, albo okazania przedmiotu oględzin i zwolnić od kary grzywny. Z powyższego wynika zatem, że wniosek o zwolnienie z nałożonej kary grzywny ukierunkowany jest na zwolnienie od kary i sprowadza się do usprawiedliwienia nieobecności lub zachowania osoby ukaranej. W sprawie poza sporem pozostaje, że pełnomocnik skarżącej została prawidłowo powiadomiona o przeprowadzeniu dowodu z oględzin zaplanowanych na dzień 24 lipca 2018 r. Z akt sprawy dotyczącej nałożenia kary grzywny wynika ponadto, że w dniu 16 lipca 2018 r. do [...] WINB wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej informujące, że zamiar przeprowadzenia oględzin stanowi "typową szykanę" i "żądanie nie będzie spełnione". Skarżąca nie zamierzała zatem zastosować się do wezwania organu. We wniosku o zwolnienie od kary grzywny skarżąca po raz kolejny podważyła zasadność przeprowadzenia dowodu z oględzin. Skarżąca w żadnym miejscu tegoż wniosku nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby świadczyć o usprawiedliwionym charakterze swojego zachowania. Nie przedstawiła obiektywnej przyczyny uzasadniającej nieokazanie przedmiotu oględzin. Przesłankami mogącymi usprawiedliwić zachowanie skarżącej, czy też jej pełnomocnika mogłyby być jedynie przesłanki natury osobistej, tj. związane z osobistą sytuacją strony (takie jak choroba uniemożliwiająca stawienie się w miejscu oględzin), bądź zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym i powszechnym, siły wyższej, jak np. wystąpienie klęski żywiołowej (np. powodzi), która uniemożliwiłaby okazanie budynku mieszkalnego. W tym zakresie wniosek nie tylko nie został wyczerpująco uzasadniony, jak podniesiono w skardze, ale nie zawierał żadnego uzasadnienia koncentrując się wyłącznie na uwagach dotyczących całości postepowania przed organem wojewódzkim i wykazaniu bezprawnego zdaniem skarżącej "żądania" oględzin. Podnoszone w skardze argumenty pozostają bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy zwolnienia od kary grzywny. Natomiast do kwestii merytorycznych organ wojewódzki odniesie się rozpatrując odwołanie od decyzji PINB w P. Jedynie na marginesie Sąd wyjaśnia, że konieczność uzupełnienia przez organy postępowania dowodowego w sprawie (środkiem dowodowym są także oględziny) wynikała z prawomocnego wyroku WSA w Lublinie z dnia 12 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 50/16, uchylającego poprzednie decyzje organów nadzoru budowlanego, w którym wskazano, że przyczynę przedostawania się zapachu dymu do budynku będącego własnością skarżącej oraz położenie przewodów kominowych w ścianie dzielącej budynki nr [...] i nr [...] należy zbadać przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych. W kontekście powyższego za nieuzasadnione uznać należało zarzuty skargi. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).