VII SA/Wa 301/25
WyrokWSA w Warszawie2025-10-21
Skład orzekający: Łukasz Trochym, Bogusław Cieśla, Michał Podsiadło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji administracyjnej, wydane na podstawie art. 159 § 1 k.p.a. w związku z prawdopodobieństwem stwierdzenia nieważności decyzji zależnej od decyzji pierwotnej, która została częściowo stwierdzona jako nieważna, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji administracyjnej było zasadne. Stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej, nawet w części, może stanowić podstawę do wstrzymania wykonania decyzji zależnej, jeśli istnieje prawdopodobieństwo jej wadliwości z powodu rażącego naruszenia prawa. Organ wstrzymujący wykonanie decyzji nie musi mieć pewności co do jej wadliwości, wystarczy uzasadnione przypuszczenie, a szczegółowe wyjaśnienie następuje w dalszym postępowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Wielkopolskiego o wstrzymaniu wykonania decyzji Starosty J. z marca 2023 r., która zatwierdzała zamienny projekt budowlany i zmieniała decyzję z marca 2022 r. udzielającą pozwolenia na budowę. Pierwotna decyzja z 2022 r. została częściowo stwierdzona jako nieważna przez Wojewodę, a następnie decyzja GINB utrzymała tę nieważność w mocy w zakresie dotyczącym pięciu budynków inwentarskich. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak podstaw do wstrzymania wykonania decyzji z 2023 r. oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi W. B. i Z. Sp. z o.o. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.) sędzia WSA Michał Podsiadło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2025 r. sprawy ze skarg W. B. i [...] B. S. i Hodowla B. Spółka z o. o. z siedzibą w G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2024 r. nr DOR.7111.74.2024.MML w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej oddala skargi
Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024r. znak IR- IV.7840.51.2024.10, na podstawie art. 159 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024., poz. 572, dalej "k.p.a."), wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. (znak: [...] ) wydanej dla Z. Sp. z o. o. zatwierdzającej projekt budowlany zamienny oraz zmieniającej decyzję Starosty J. nr [...] z [...] marca 2022 r. (znak: [...] ) .
W uzasadnieniu organ podał, że Starosta J. decyzją nr [...] z [...] marca 2022 r. zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił W. B. pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt, magazynu płodów rolnych, budynku składowego, budynku gospodarczo-garażowego, budynku socjalno-biurowego oraz dwóch szczelnych zbiorników bezodpływowych - o maksymalnej obsadzie inwentarza wynoszącej 642,75 DJP na dz. nr ewid. [...] w T. , gmina K. - dalej "decyzja z 2022 r."
Decyzja z 2022 r. została zmieniona decyzjami Starosty J. nr:
- [...] z [...] marca 2023 r. (znak: [...] ) - dalej "decyzja z 2023 r.",
- [...] z [...] marca 2024 r. (znak: [...] .□) - dalej "decyzja z 2024 r.".
W związku ze stwierdzeniem istotnych nieprawidłowości podczas udzielenia pierwotnego pozwolenia na budowę, Wojewoda Wielkopolski decyzją z 19 czerwca 2024 r., znak IR-IV.7721.50.2024 r. stwierdził nieważność decyzji z 2022 r. Odwołania od tej decyzji wnieśli Z. Sp. z o. o. oraz W. B. .
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r., znak DOR.7110.282.2024.DKA utrzymał w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 19 czerwca 2024 r., znak IR-IV.7840.50.2024.10 w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z 2022 r. w zakresie obejmującym udzielenie pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt oznaczonych w projekcie zagospodarowania terenu symbolami 3, 5, 6, 7, 8 oraz uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałej części i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 2022 r. w tej części.
Zgodnie z art. 159 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
W sprawie dotyczącej decyzji Starosty J. nr [...] z [...] marca 2023 r. (znak: [...] ) istotne znaczenie miał fakt, że Wojewoda Wielkopolski decyzją z 19 czerwca 2024 r., znak IR-IV.7840.50.2024.10 stwierdził nieważności decyzji z 2022 r., która na mocy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 sierpnia 2024 r., znak DOR.7110.282.2024.DKA stała się ostateczna. Zdaniem organu zachodzi wysokie prawdopodobieństwo stwierdzenia nieważności decyzji z 2023 r. z uwagi na jej ścisłą zależność z nieważną decyzją z 2022 r.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2023 r., II OSK 1052/22 stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Po wstępnej analizie sprawy ustalono, iż decyzja z 2023 r. obarczona jest również wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażąco narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w brzmieniu obowiązującej w dacie orzekania przez organ stopnia podstawowego). Wydanie decyzji zmieniającej pierwotną decyzję z 2022 r. pozwalającą na budowę obiektów związanych z hodowlą zwierząt - niezgodnie z wymaganiami ochrony środowiska (decyzji środowiskowej) stanowi wyraz niewypełnienia podstawowych wymogów, od których ustawodawca uzależnił wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 22 listopada 2024 r., DOR.7111.74.2024.MML na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażaleń W. B. oraz Z. Sp. z o.o. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z 12 sierpnia 2024 r., znak IR- IV.7840.51.2024.10, w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przepis art. 159 § 1 k.p.a. wymienia tylko jedną przesłankę wstrzymania wykonania decyzji, tj. "prawdopodobieństwo" istnienia wad skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Wojewoda Wielkopolski decyzją z 19 czerwca 2024 r., znak: IR-IV.7840.50.2024.10, stwierdził nieważność pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę, tj. decyzji Starosty J. z [...] marca 2022 r. Następnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 1 sierpnia 2024 r., znak: DOR.7110.282.2024.DKA, utrzymał w mocy ww. decyzję z 19 czerwca 2024 r., w zakresie obejmującym udzielenie pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt oznaczonych w projekcie zagospodarowania terenu symbolami 3, 5, 6, 7, 8, a w pozostałym zakresie uchylił decyzję z 19 czerwca 2024 r., i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty J. z [...] marca 2022 r., nr [...], w tej części.
Z powyższego wynika, że pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego, w części dotyczącej pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt. Decyzja o stwierdzeniu nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną. Następuje wówczas powrót do stanu poprzedniego, obowiązującego przed dniem wydania decyzji, której nieważność stwierdzono, zaś skutki prawne decyzji usuniętej z obrotu są zniesione od dnia jej wydania. Tym samym, nie była możliwa zmiana decyzji Starosty J. z [...]marca 2022 r., w części dotyczącej budowy pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt, bowiem w tej części nie funkcjonowała w obiegu prawnym.
Zatwierdzony decyzją Starosty J. z [...] marca 2023 r., zamienny projekt zagospodarowania terenu oraz zamienny projekt architektoniczno-budowlany terenu obejmuje między innymi 5 budynków inwentarskich do odchowu cieląt.
Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno- budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Decyzja zmieniająca, wydana w trybie art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego, jest decyzją przedmiotowo zależną od zmienianej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Powyższe wskazuje na prawdopodobieństwo, że decyzja Starosty J. z [...] marca 2023 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 36a Prawa budowlanego.
W. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2024 r., znak: DOR.7111.74.2024.MML w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, iż wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa;
b. art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy prawnej postanowienia;
c. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy materialnoprawnej co uniemożliwia kontrolę, czy nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, a z uzasadnienia wynikało, że doszło do przedmiotowej zmiany sprawy;
d. art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności,
e. art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy stwierdzono nieważność decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. w części, a w pozostałej części odmówiono stwierdzenia jej nieważności - w tej części decyzja jest ostateczna;
f. art. 159 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż stwierdzenie nieważności decyzji Starosty J. nr [...] z [...] marca 2022 r. powoduje, iż zachodzi prawdopodobieństwo unieważnienia decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r.;
g. art. 159 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co nie pozwala na weryfikację istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności;
h. art. 16 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z 12 sierpnia 2024 r., znak: IR-IV.7840.51.2024.10.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Wielkopolskiego czym dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy prawnej postanowienia. Powoduje to niemożliwość skontrolowania, czy zachowano zasadę dwuinstancyjności, natomiast z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż doszło do przedmiotowej zmiany sprawy.
Organ I instancji nie wskazał, na żadną z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Lakonicznie stwierdził, że decyzja o pozwoleniu na budowę narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nie przytoczył okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie tej wady.
Organ II instancji doprecyzował, iż upatruje prawdopodobieństwa dotknięcia decyzji Starosty J. wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jednocześnie wskazując, iż decyzja Starosty J. z [...] marca 2023 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 36a Prawa budowlanego. Zatem wskazał inną podstawę prawną, przez co doszło do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy i naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Skarżący w zażaleniu podniósł szereg zarzutów, do których organ nie odniósł się. Nie wziął pod uwagę, iż decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty J. z [...] marca 2022 r., nr [...] , tylko w części utrzymana została w mocy - w zakresie pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt oznaczonych w projekcie zagospodarowania terenu symbolami 3, 5, 6,7, 8, a w pozostałej części odmówiono stwierdzenia jej nieważności.
Brak było podstaw aby w całości wstrzymać wykonanie decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r.
GINB błędnie przyjął, że wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji jest stwierdzenie nieważności innej - odrębnej decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2022 r., ze względu na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2.
Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 listopada 2024 r., znak: DOR.7111.74.2024.MML w przedmiocie wstrzymania z urzędu wykonania decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, iż wydane zostało ona z naruszeniem prawa;
b. art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy prawnej;
c. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy materialnoprawnej, co uniemożliwia kontrolę, czy doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, w sytuacji, gdy z uzasadnienia postanowienia wynikało, iż doszło do zmiany przedmiotowej sprawy i naruszenia zasady dwuinstancyjności;
d. art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania;
e. art. 159 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy Wojewoda Wielkopolski stwierdził nieważność decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. w części, a w pozostałej części odmówił stwierdzenia jej nieważności;
f. art. 159 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż stwierdzenie nieważności decyzji Starosty J. nr [...] z [...] marca 2022 r. powoduje, iż zachodzi prawdopodobieństwo unieważnienia decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa;
g. art. 159 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co nie pozwala na dokonanie weryfikacji przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji,
h. art. 16 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z 12 sierpnia 2024 r., znak: IR-IV.7840.51.2024.10.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak powołania podstawy prawnej postanowienia. W sprawie doszło do przedmiotowej zmiany tożsamości sprawy i naruszenia zasady dwuinstancyjności. Organ I instancji nie wskazał, która z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. zaistniała, a jedynie stwierdził, że decyzja o pozwoleniu na budowę narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Tymczasem organ II instancji doprecyzował, iż decyzja Starosty J. z [...] marca 2023 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 36a Prawa budowlanego. Wskazał inne przepisy niż organ I instancji.
Organ II instancji nie wziął pod uwagę, iż decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty J. z [...] marca 2022 r., nr [...] , tylko w części utrzymana została w mocy - w zakresie obejmującym udzielenie pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt oznaczonych w projekcie zagospodarowania terenu symbolami 3, 5, 6, 7, 8.
Brak było podstaw aby wstrzymać wykonanie decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. w całości.
GINB błędnie przyjął, że wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji jest stwierdzenie nieważności innej decyzji - Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. Organ nie wskazał okoliczności faktycznych lub prawnych, w związku z którymi wystąpiło prawdopodobieństwo wadliwości decyzji.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedziach na skargi wnosił o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 czerwca 2025r. połączył sprawy o sygnaturze VII SA/Wa 301/25 i VII SA/Wa 301/25 - do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia - prowadząc dalej sprawę pod sygnaturą VII SA/Wa 301/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skargi były bezzasadne.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z 22 listopada 2024 r., znak: DOR.7111.74.2021.MML, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z 12 sierpnia 2024 r., znak IR-IV.7840.51.2024.10, wstrzymujące z urzędu wykonanie decyzji Starosty J. z [...] marca 2023 r., nr [...] ., zatwierdzającej zamienny projekt zagospodarowania terenu i zamienny projekt architektoniczno-budowlany oraz zmieniającej decyzję Starosty J. z [...] marca 2022 r., nr [...] , udzielającą W. B. pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt, magazynu płodów rolnych, budynku składowego, budynku gospodarczo-garażowego, budynku socjalno-biurowego oraz dwóch szczelnych zbiorników bezodpływowych - o maksymalnej obsadzie inwentarza wynoszącej 642,75 DJP, na działce nr ewid. [...] w T. , gmina K. (przeniesionej decyzją Starosty J. z [...] listopada 2022 r., nr [...], na rzecz Z. sp. z o.o.).
Z akt sprawy wynikało, że wobec istotnych nieprawidłowości podczas udzielenia pierwotnego pozwolenia na budowę, Wojewoda Wielkopolski decyzją z 19 czerwca 2024 r., znak IR-IV.7721.50.2024 r. stwierdził nieważność decyzji Starosty J. z [...] marca 2022 r., nr [...] .
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 sierpnia 2024 r., znak DOR.7110.282.2024.DKA utrzymał w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 19 czerwca 2024 r., w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z 2022 r. w zakresie obejmującym udzielenie pozwolenia na budowę pięciu budynków inwentarskich do odchowu cieląt oznaczonych w projekcie zagospodarowania terenu symbolami 3, 5, 6, 7, 8 oraz uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałej części i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 2022 r. w tej części.
Następnie wobec istnienia prawdopodobieństwa, że decyzja Starosty J. z dnia [...] marca 2023 r. zatwierdzająca zamienny projekt budowlany oraz zmieniająca decyzję pierwotną Starosty J. z [...] marca 2022 r., została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa budowlanego, Wojewoda wstrzymał jej wykonanie na podstawie art. 159 k.p.a.
Wbrew twierdzeniom skarżących, podjęte postanowienie nie narusza wskazanych w skardze przepisów.
Skarżący w podobnie brzmiących skargach podnosili, że brak było podstaw aby wstrzymać wykonanie decyzji Starosty J. nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. w całości - jednak wydając postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji, organ nie musi mieć pewności, że decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą i tym samym pewności w jakim zakresie nastąpi wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Wystarczy, że poweźmie co do tego uzasadnione przypuszczenie. Nadto w tej sprawie organ wskazał, który z przepisów art. 156 § 1 k.p.a., miałby mieć w jego ocenie zastosowanie
i przytoczył okoliczności prawne, wskazujące na przesłankę wadliwości w postaci rżącego naruszenia prawa.
Prawidłowo wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji zależnej jest możliwe, jeśli decyzja pierwotna (tutaj główne pozwolenie na budowę itp.) została uznana za nieważną, ponieważ fakt jej unieważnienia może stanowić podstawę do nieważności decyzji zależnej na podstawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa). To, że decyzja pierwotna została unieważniona w zasadniczej jej części, stanowiło uzasadnienie do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zależnej. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której udzielono pozwolenia na budowę (potem zmienionego dalszymi decyzjami), orzeczenie takie miało skutek ex tunc. W sprawie niniejszej oznaczało to, że wskazany podmiot nigdy nie nabył praw do wybudowania pięciu budynków inwentarskich do hodowli cieląt.
W ocenie Sądu, podane w uzasadnieniu wydanego postanowienia okoliczności faktyczne i prawne, w związku z którymi wystąpiło prawdopodobieństwo stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej, należy ocenić za wystarczające do zastosowania instytucji z art. 159 § 1 k.p.a., a organ nie naruszył w tym postępowaniu zasady dwuinstancyjności. Skoro zgodnie z art. 159 § 1 k.p.a. organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., to oznacza że wadliwość danego rozstrzygnięcia związana była z rażącym naruszeniem prawa, natomiast jego przejawy w postaci normy prawa materialnego nie musiały być dokładnie określone. Poza tym wskazane przez organ I i II instancji - jako rażąco naruszone, różne przepisy prawa budowlanego nie pozostawały ze sobą we wzajemnej sprzeczności, a nawet się uzupełniały.
Organy wyraźnie wskazały, że przyczyną wstrzymania wykonania kwestionowanej decyzji jest prawdopodobieństwo obarczenia jej jedną z wad nieważności, a także w sposób wyraźny określiły przesłanki, na których oparły swoje rozstrzygnięcia.
Użycie w art. 159 § 1 k.p.a. terminu "prawdopodobieństwo", jest charakterystyczne dla zabezpieczającego charakteru instytucji wstrzymania. Wstrzymując decyzję organ nie musi mieć pewności co do istnienia kwalifikowanego naruszenia prawa i wystarczy, gdy w powyższym zakresie poweźmie uzasadnione przypuszczenie. Wyjaśnienie tej kwestii następuje dopiero w trakcie dalszego postępowania prowadzonego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Na marginesie powyższych stwierdzeń należy podnieść, że wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 159 § 1 k.p.a. nie przesądza o stwierdzeniu nieważności decyzji objętej tym rozstrzygnięciem.
Ponadto, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest wyeliminowanie z obrotu decyzji dotkniętej ciężką wadą, a organ, by pomniejszyć negatywne skutki, które mogłyby wystąpić do czasu wydania decyzji stwierdzającej jej nieważność, wstrzymuje jej wykonanie i może to zrobić do czasu podjęcia rozstrzygnięcia.
Organ nie musi dowodzić, że w sprawie wystąpiła konkretna podstawa stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia, lecz wystarczy ze wskaże na prawdopodobieństwo wystąpienia konkretnej wady w odniesieniu do decyzji, której postanowienie o wstrzymaniu dotyczy. Musi wskazać który z punktów art. 156 § 1 k.p.a., ma w jego ocenie zastosowanie, z przytoczeniem okoliczności, które na tę konkretną wadę wskazują.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia pozostałych, wymienionych w skargach, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło