VII SA/Wa 3014/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego J. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Decyzją z dnia [...] września 2012 r., Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "organ", "WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania B. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej jako "PINB"), z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazania odwołującemu się wykonania rozbiórki samowolnie realizowanej wiaty gospodarczej o wym. 7,20m x 8,20m i wysokości 3,60m - 2,50m zlokalizowanej na terenie działki nr ew. [...] położonej w M. przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że podczas kontroli przeprowadzonej przez przedstawicieli [...] WINB w dniu 15 grudnia 2011 r., na działce nr ewid. [...] położonej w M. przy ul. [...], będącej własnością B. S. stwierdzono, że w narożu działki – w granicy z działką nr ewid. [...] będącej własnością W. I. oraz w granicy z działką nr ewid. [...] będącej własnością G. i W. O., znajduje się wiata gospodarcza o wymiarach 7,20m x 8,20m i wysokości 3,60m - 2,50m, częściowo murowana z pustaka ceramicznego, częściowo wykonana z elementów ogrodzeniowych prefabrykowanych, z dachem jednospadowym załamanym na środku rozpiętości wiaty, pokrytym blachą trapezową ocynkowaną bez orynnowania, o spadzie skierowanym na teren własnej działki. Wewnątrz wiaty wykonana jest wylewka betonowa. W dniu 2 kwietnia 2012 r. do organu powiatowego wpłynęło pismo B. S. wraz z kopią wycinka mapy zasadniczej aktualnej na dzień 24 lutego 1996 r., według którego przeprowadzony został remont wiaty. Do akt załączone zostały podkłady mapowe z których wynika, że na działce nie istniał obiekt o takich wymiarach. Również załączono zgłoszenie inwestora dokonane w dniu 7 grudnia 2011 r. dot. budowy budynku gospodarczego o wymiarach 5m x 5m i wysokości 3m na działce nr ewid.[...], do którego Starosta S. decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. wniósł sprzeciw. W związku z tym, że budowę wiaty przeprowadzono bez wymaganego pozwolenia na budowę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót przy budowie wiaty gospodarczej realizowanej na w/w działce i nałożył obowiązek przedłożenia w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania postanowienia: zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego sporządzonego przez uprawnioną osobę, wraz z uzgodnieniami i pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane 4. zaświadczenia o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, osoby uprawnionej, sporządzającej w/w projekt budowlany. Jednocześnie pouczono inwestora, że w przypadku nie spełnienia w wyznaczonym terminie obowiązku nałożonego niniejszym postanowieniem, zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał B. S. rozbiórkę wiaty gospodarczej o wym. 7,20m x 8,20m i wysokości 3,60m - 2,50m zlokalizowanej na terenie działki nr ew. [...] położonej w M. przy ul. [...], budowanej bez wymaganego pozwolenia. Organ powiatowy stwierdził, że B. S. nie wykonał obowiązku nałożonego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., tj. nie przedstawił żądanych dokumentów, przez co nie dał możliwości organowi nadzoru budowlanemu podjęcia innego rozstrzygnięcia w sprawie, umożliwiającego legalizację obiektu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył B. S. i wniósł o jej uchylenie. Inwestor podał, że wbrew twierdzeniu organu nie wybudował nowego obiektu budowlanego, tylko poprawił już istniejącą budowlę, która wzniesiona została przed nabyciem przez niego nieruchomości. Podniósł, że nie mógł przedstawić dokumentów, których wymagał od niego Inspektor, gdyż dokumenty takie mógłby mieć ewentualnie poprzedni właściciel. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt samowolnego wykonywania robót budowlanych związanych z realizacją budowy przedmiotowej wiaty gospodarczej. Organ podniósł nadto, że stosownie do treści art. 48 ustawy Prawo budowlane legalizacja samowoli budowlanej możliwa jest po zaistnieniu wskazanych w tym przepisie przesłanek. Jedną z nich jest przedstawienie przez inwestora dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Organ podał, że w przedmiotowej sprawie inwestor nie przedstawił stosownych dokumentów umożliwiających przeprowadzenie procedury legalizacyjnej przedmiotowej samowoli budowlanej, co musiało skutkować orzeczeniem przez organ I instancji obowiązku rozbiórki w/w obiektu i w konsekwencji prowadziło do utrzymania w mocy przez [...] WINB decyzji objętej odwołaniem. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że zgłoszenie budowy budynku gospodarczego na przedmiotowej działce, dokonane w dniu 7 grudnia 2011 r. w części dotyczącej budowy budynku gospodarczego, było nieskuteczne wobec zgłoszenia sprzeciwu decyzją Starosty S. z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] Nadto obejmowało ono zamiar realizacji obiektu odbiegającego znacznie wymiarami od inwestycji, której dotyczy zaskarżona decyzja. Skargę na powyższą decyzję złożył B. S. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji: 1. naruszenie prawa materialnego - art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, poprzez wydanie nakazu rozbiórki pomimo braku podstaw prawnych, 2. naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 4 ustawy prawo budowlane, poprzez wydanie nakazu rozbiórki obiektu, który jest obiektem nie podlegającym obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia właściwemu organowi; 3. ewentualnie naruszenia art. 48 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy prawo budowlane z uwagi na okoliczność, że nakazanie rozbiórki dotyczy obiektu nie będącego budynkiem, z uwagi na niespełnienie definicji; 4. naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 76 poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy oraz ocenę materiału dowodowego sprzeczną z logiką i doświadczeniem życiowym, w szczególności poprzez brak zbadania czy przedmiotowa wiata nie jest budowlą tymczasową - zważywszy że jej znaczna cześć jest zbudowana z elementów ogrodzeniowych, oraz brak ustalenia czy według dokumentacji budowlanej na przedmiotowej nieruchomości nie stała już poprzednio wiata, oraz niekompletnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący zrekonstruował stojącą na jego nieruchomości wiatę, która jest obiektem małej architektury, zatem nie podlega ani zgłoszeniu ani też pozwoleniu na budowę. Nadto w ocenie skarżącego organy I jak i II instancji nie dokonały właściwego zbadania charakteru obiektu, ani też nie stwierdziły faktu, iż jest to obiekt małej architektury, pomimo ewidentnego stwierdzenia, że co najmniej część wiaty ma charakter tymczasowy. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012r, poz. 270 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona. Analizując art. 48 Prawa budowlanego, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, należy zwrócić uwagę, że odnosi się on wyłącznie do budowy obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Pojęcie budowy należy przy tym rozumieć zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6. Zdaniem Sądu poza sporem jest, że na działce nr ewid. [...] położonej w M. przy ul. [...], będącej własnością B. S. stwierdzono, że w narożu działki – w granicy z działką nr ewid. [...] będącej własnością W. I. oraz w granicy z działką nr ewid. [...] będącej własnością G. i W. O., znajduje się wiata gospodarcza o wymiarach 7,20m x 8,20m i wysokości 3,60m - 2,50m, częściowo murowana z pustaka ceramicznego, częściowo wykonana z elementów ogrodzeniowych prefabrykowanych, z dachem jednospadowym załamanym na środku rozpiętości wiaty, pokrytym blachą trapezową ocynkowaną bez orynnowania, o spadzie skierowanym na teren własnej działki. Wewnątrz wiaty wykonana jest wylewka betonowa. W tym miejscu należy wyjaśnić, że Prawo budowlane znajduje zastosowanie w stosunku do obiektów kwalifikowanych jako budowlane, dzieląc je na trzy grupy: budynki, budowle i obiekty małej architektury. Rozważając kwestię ewentualnego zaliczenia tego obiektu do określonej kategorii obiektów budowlanych Sąd stanął na stanowisku, że nie można zgodzić się ze skarżącym, że stanowi on obiekt małej architektury. Termin ten definiuje art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane. Cechą wyróżniającą obiektów małej architektury jest ich wielkość - stanowią je obiekty niewielkie. Definicja z art. 3 pkt 4 ustawy nie wymienia w sposób wyczerpujący wszystkich rodzajów takich obiektów, wyraźnie wskazuje na obiekty kultu religijnego, obiekty architektury ogrodowej oraz obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku (śmietniki). Lista obiektów nie jest wyczerpująca i niewątpliwie do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie wymienionymi. Należy jednak mieć na względzie, że każdorazowo cechą istotną takich obiektów jest wielkość. Zdaniem Sądu obiekt mający powierzchnię ponad 59 m2 nie jest obiektem niewielkim, nawet biorąc pod uwagę jego przeznaczenie. Przedmiotową wiatę należy zaliczyć do kategorii budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Wiata jako szczególnego rodzaju obiekt budowlany według przepisów ustawy Prawo budowlane nie jest budynkiem, ani obiektem małej architektury, albowiem nie spełnia kryteriów wskazanych w art. 3 pkt 2 i 4 ww. ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa wiata nie jest budynkiem.Nie można jej też uznać jako obiekt małej architektury ze względu na jej wielkość (zajmuje ponad 59 m2), zatem właściwym jest zakwalifikowanie tego obiektu jako budowli. Tym samym podzielić należy także pogląd organów , że powstały obiekt budowlany wymagał pozwolenia na budowę, a wobec jego braku został zrealizowany jako samowola budowlana. Zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane). Wyjątki przewidują przepisy art. 29-31 ww. ustawy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa m.in. wiat o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W związku z tym, że przedmiotowa wiata posiada powierzchnię zabudowy ponad 59 m2, wskazany wyżej przepis nie zwalnia wybudowanego przez skarżącego obiektu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Obiekt ten nie został także objęty dyspozycją art. 30 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo budowlane, przewidującą obowiązek dokonania zgłoszenia. Zatem wyeliminowanie możliwości zastosowania zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie wskazanych przepisów skutkuje przyjęciem, iż niewątpliwie sporna wiata objęta była wymogiem uzyskania pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, poza sporem jest, że skarżący takim pozwoleniem nie dysponuje, zatem wiata ta powstała w warunkach samowoli budowlanej. Powyższej sytuacji prawnej nie zmienia okoliczność, iż skarżący w dniu 6 grudnia 2011r. dokonał w organie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych, które spotkały się ze sprzeciwem organu wyrażonym decyzją z dnia [...] stycznia 2012r., bowiem inwestor dokonał zgłoszenia budowy budynku gospodarczego o wymiarach 5mx5m a więc zupełnie innego obiektu budowlanego niż w rzeczywistości zrealizował. W tym miejscy wskazać należy, iż organy administracji wszczęły w stosunku do tej budowli postępowanie legalizacyjne, jednakże skarżący z prawa do legalizacji nie skorzystał nie wykonując postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] marca 2012r. Wprowadzoną w aktualnym stanie prawnym zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Nakaz rozbiórki może być bowiem orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji. Oczywiście, legalizacja nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07, Baza orzeczeń LEX nr 478287). Takie postępowanie legalizacyjne zostało zainicjowane przez organ I instancji w niniejszym stanie faktycznym lecz skarżący nie wykonując postanowienia nakładającego na niego stosowne obowiązki , dobrowolnie z dobrodziejstwa legalizacji zrezygnował co w konsekwencji doprowadziło do obligatoryjnego orzeczenia rozbiórki. W kontekście powyższych rozważań prawidłowo także organ wskazał jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie przepis art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Wydanie nakazu rozbiórki stosownie do dalszych postanowień tego przepisu, o czym zresztą mowa była powyżej, musi być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, którego skutkiem może być prawna aprobata dla samowoli budowlanej, pod warunkiem spełnienia określonych ustawowych wymogów. Nakaz rozbiórki orzeczony decyzją organu I instancji poprzedzony został opisanym wyżej postanowieniem tego organu z dnia [...] marca 2012r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane, w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz. U. Nr 247, poz. 1844). Podkreślenia wymaga okoliczność, że w przypadku, gdy proces budowlany powinien być kwalifikowany jako prowadzony bez wymaganego pozwolenia na budowę zastosowanie ma właśnie art. 48 Prawa budowlanego. Z tych wszystkich względów, skoro zarzuty skargi nie odniosły zamierzonego skutku, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje swoje oparcie w art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) .