VII SA/Wa 3014/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.J. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.J. i T.J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r. odmawiającego A.J. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 3014/15 wpłynął na formularzu PPF wniosek A.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści nadesłanego przez wnioskodawcę formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że posiada dom o powierzchni 300 m2 o wartości 1,5 miliona zł, a także samochody: VW T5 Transporter oraz Suzuki Grand Vitara. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona oraz matka. A.J. oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości 100.000 zł. Jako dochody, z których utrzymuje się wraz z rodziną skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez żonę w wysokości 8.900 zł netto miesięcznie. Do stałych wydatków skarżący zaliczył: ponoszone przez żonę koszty wynajmu mieszkania i dojazdu do pracy – 2.000 zł, koszty leczenia skarżącego – 3.000 zł. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 3014/15 odmówiono A.J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie A.J. wskazał, że "dochody żony pokrywają koszty utrzymania i opiekę nad Teściową. Dom a właściwie utrata jego wartości jest powodem dla którego wnioskodawca szuka sprawiedliwości w Sądzie, więc obecna jego wartość nie ma nic do rzeczy ponieważ dom sam w sobie jest tylko kosztem i nas nie nakarmi. Posiadanie samochodów w cywilizowanym kraju nie jest żadnym synonimem bogactwa tym bardziej że jeden z samochodów będzie wkrótce sprzedany ze względu na stan zdrowia wnioskodawcy. Oszczędności są wydawane na bardzo drogie leczenie skarżącego. Od dwóch lat skarżący nie pracuje o prawdopodobnie do pracy nie wróci więc ma do wyboru albo Sąd albo leczenie. Podobno do jednego i drugiego dostęp gwarantuje Konstytucja. " Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie wobec czego postanowienie z 18 lutego 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie -jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 18 lutego 2016 r.- z wniosku wynika, że skarżący i jego żona posiadają znaczny majątek, na który składają się: dom o powierzchni 300 m2 o wartości 1,5 miliona zł, samochody VW T5 Transporter oraz Suzuki Grand Vitara. Żona skarżącego uzyskuje dochody w wysokości 8.900 zł netto miesięcznie, skarżący posiada ponadto oszczędności w kwocie 100.000 zł. Wydaje się więc nieprawdopodobne, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w niniejszej sprawie - na obecnym etapie jedynym kosztem do poniesienia jest wpis sądowy w wysokości 200 zł, brak jest zatem uzasadnienia dla przerzucenia tych kosztów na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Wprawdzie A.J. wszczął postępowanie w kilkunastu sprawach a zatem zobowiązany jest obecnie do uiszczenia wpisów sądowych od tych wszystkich skarg, jednakże z uwagi na zasoby finansowe skarżącego i jego żony okoliczność ta nie może wpłynąć na odmienną ocenę wniosku. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom wyjątkowo ubogim, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 marca 2011 r. sygn. II FZ 80/11 LEX nr 1080061, z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. II FZ 97/11 LEX nr 1081481). W sytuacji majątkowej, w jakiej znajduje się A.J. nie można mówić o braku środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w zainicjowanej przez niego sprawie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.