VII SA/Wa 302/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej postanawia: odmówić J. B. przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W dniu 6 marca 2013 r. do sprawy VII SA/Wa 302/13 wpłynął złożony na urzędowym formularzu wniosek J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje mąż. J.B. posiada dom o powierzchni 120 m2. Skarżąca oświadczyła, iż wraz z mężem uzyskują dochód z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3650 zł brutto miesięcznie. Pismem z dnia 14 marca 2013 r. wezwano skarżącą do wskazania wysokości miesięcznych wydatków, a także do nadesłania wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy i kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur skarżącej i jej męża. W piśmie nadesłanym w dniu 26 marca 2013 r. J. B. oświadczyła, że nie posiada konta bankowego, a do comiesięcznych wydatków zaliczyła: opłaty za gaz – 758 zł, za wodę – 154 zł, za energię elektryczną – 92 zł, za telefon – 101 zł, wydatki na wyżywienie – 1600 zł, na leki – 400 zł. Przy piśmie tym skarżąca nadesłała kserokopie decyzji o waloryzacji emerytur własnej i męża. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że wniosek J. B. o przyznanie prawa pomocy należy rozpoznać wyłącznie w zakresie żądania ustanowienia adwokata, bowiem na skarżącej nie ciąży obowiązek ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sprawa ta – dotycząca odmowy stwierdzenia choroby zawodowej – należy do katalogu spraw, w których skarżący zwolnieni są od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Oznacza to, że wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, np. poprzez ustanowienie pełnomocnika, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając na uwadze powołane przepisy oraz sytuację finansową skarżącej stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania J. B. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie można natomiast uznać, aby taka sytuacja zachodziła w przypadku skarżącej. W piśmie nadesłanym w dniu 26 marca 2013 r. J. B. do comiesięcznych wydatków zaliczyła: opłaty za gaz – 758 zł, za wodę – 154 zł, za energię elektryczną – 92 zł, za telefon – 101 zł, wydatki na wyżywienie – 1600 zł, na leki – 400 zł. Warto w tym miejscu zauważyć, że, co wprawdzie nie wynika z pisma skarżącej, jednak najprawdopodobniej tak wysokie rachunki za gaz (758 zł miesięcznie) wiążą się z ogrzewaniem gazowym. Zauważyć wobec tego trzeba, że poza sezonem grzewczym opłaty skarżącej za gaz niewątpliwie są znacznie niższe. Opłaty za zużycie wody za okres 6 miesięcy wynoszą 308 zł, a więc w przeliczeniu miesięcznym - 51 zł (nie zaś 154 zł, jak wskazano w piśmie nadesłanym w dniu 26 marca 2013 r.). Zatem suma miesięcznych wydatków skarżącej i jej męża (obejmujących zwiększone rachunki za gaz) wynosi 3002 zł. Jak wynika z kopii decyzji o waloryzacji emerytur skarżącej i jej męża, J. B. wraz z mężem uzyskują łącznie dochód w wysokości 3806 zł netto miesięcznie. Z zestawienia dochodów i wydatków wynika zatem, że uzyskiwane dochody pozwalają skarżącej na poczynienie co miesiąc oszczędności. Sytuacji finansowej J.B. nie można więc określić jako uniemożliwiającej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a co do zasady tylko wówczas jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy. Niewątpliwie konieczność poniesienia kosztów sądowych czy wynagrodzenia pełnomocnika zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże podkreślić trzeba, że art. 246 powołanej ustawy pozwala na zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Biorąc pod uwagę okoliczności wynikające ze złożonego wniosku i z pisma nadesłanego w dniu 26 marca 2013 r. uznano, że brak jest podstaw do przyznania J. B. prawa pomocy, bowiem skarżąca jest w stanie z uzyskiwanych dochodów bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wygospodarować środki na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).