VII SA/Wa 3061/18
WyrokWSA w Warszawie2019-06-12
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Tomasz Janeczko, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel urządzenia wodnego (jazu), które znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji budowlanej (pomostu), posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę tej inwestycji, nawet jeśli nie jest właścicielem nieruchomości gruntowej, na której planowana jest inwestycja?Ratio decidendi
Organy administracji obu instancji wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, nie analizując kompleksowo interesu prawnego strony skarżącej, który wynikał z prawa własności urządzenia wodnego (jazu) znajdującego się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Brak analizy tego źródła interesu prawnego stanowi naruszenie przepisów k.p.a. i P.b., co uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy.Stan faktyczny
Spółka M. sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i zezwalającą na budowę pomostu rekreacyjno-widokowego. Spółka twierdziła, że jest właścicielem urządzenia wodnego (jazu) znajdującego się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji i w związku z tym powinna być uznana za stronę postępowania. Organy obu instancji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że Spółka nie wykazała przymiotu strony, ponieważ jej działki nie graniczą z działkami inwestycyjnymi, a inwestycja nie oddziałuje na jej nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy wadliwie ustaliły stan faktyczny i nie przeanalizowały interesu prawnego Spółki wynikającego z własności jazu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. Zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. sp. z o.o. kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Andrzej Siwek, , Protokolant sekr. sąd. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i zezwolił Gminie [...] na budowę pomostu rekreacyjno-widokowego w rejonie [...] przy ul. [...] w K., na działkach nr ew. [...], [...] w obrębie ew. [...] w jednostce ewidencyjnej [...].
Decyzja stałą się ostateczna.
II.
W dniu 26 marca 2018 r. M.Sp. z o.o. w W. (dalej również jako Skarżąca lub Spółka) wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wskazaną decyzją budowlaną. Jako podstawę prawną żądania wskazała art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej jako k.p.a.). Podkreśliła, iż powinna zostać uznana za stronę postępowania z uwagi na fakt, iż jest właścicielem urządzenia wodnego (jazu), który pozostaje w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, a ściślej na nią oddziałuje.
III.
Po formalnej weryfikacji wniosku co do jego terminowości i wskazanej przyczyn wznowienia, Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] wznowił postępowanie.
Następnie, po przeprowadzeniu postępowania organ powiatowy decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji objętej wnioskiem.
Wyjaśnił, że Spółka, wezwana do sprecyzowania przyczyn wznowienia, odniosła się do budowy pomostu zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...], a nie do inwestycji zatwierdzonej decyzją Starosty [...] (pomostu rekreacyjnego).
Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał posiadanego przez siebie przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę pomostu rekreacyjno-widokowego. Nie wykazał w jaki sposób ww. inwestycja ogranicza możliwość zagospodarowania nieruchomości wnioskodawcy oraz z jakich przepisów prawa te ograniczenia wynikają.
Organ stwierdził ponadto, że wnioskodawca jest właścicielem działek nr ew. [...], [...], [...] z obrębu ew. [...], które nie znajdują się jednak w sąsiedztwie działek inwestycyjnych, tj. nr ew. [...], [...] z obrębu ew. [...], na których planowana jest budowa pomostu rekreacyjno-widokowego. Odległość przedmiotowej inwestycji od działek inwestora wynosi ok. 12 km.
Planowana inwestycja nie powoduje ograniczenia w możliwości zagospodarowania, w tym zabudowy, działek wnioskodawcy, a tym samym obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji nie rozciąga się na ww. działki.
Usytuowanie pomostu spełnia wymogi wynikające z przepisów rozporządzenia ws. warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Inwestycja nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko i została zaprojektowana zgodnie z ustaleniami obowiązującego w dniu wydania decyzji Starosty miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefy "A" uzdrowiska i terenów przyległych - etap 1, zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...]).
Skoro więc działki wnioskodawcy nie znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, to w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm. - dalej jako P.b.) ich właściciel nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Oznacza to brak rzeczywistych przesłanek do uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu.
IV.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej Spółki Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...] utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy.
Przedstawiając dotychczasowy przebieg sprawy i istotę postępowania wznowieniowego, wskazał, że w sprawach o pozwolenie na budowę prowadzonych w trybie zwykłym, jak również w trybach nadzwyczajnych, krąg podmiotów winien być identycznie ustalany na podstawie art. 28 ust. 2 P.b., który jest normą szczególną w stosunku do art. 28 k.p.a.
Wnioskodawca jest właścicielem działek nr [...], [...] i [...] z obrębu ew. [...]. Działki te nie są zlokalizowane w sąsiedztwie planowanej inwestycji, nie graniczą z działkami inwestycyjnymi o nr ewid. [...] i [...] z obrębu [...].
Działki Wnioskodawcy oddalone są o ok. 12 km od projektowanego pomostu. Zgodnie zatem z analizą projektu nie zachodzi oddziaływanie w rozumieniu prawa budowlanego. W niniejszej sprawie nie zostały ograniczone prawa Wnioskodawcy - tj., prawo do zagospodarowania swojej nieruchomości.
Wojewoda dokonując kontroli wydanej przez Starostę [...][...] decyzji, dokonał również szczegółowej analizy projektu budowlanego, w celu ustalenia obszaru oddziaływania obiektu i stwierdził, że planowana inwestycja nie powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu działki należącej do Wnioskodawcy. Obszar oddziaływania projektowanego obiektu nie wykracza poza granice nieruchomości objętej przedmiotem inwestycji.
Planowana inwestycja nie wprowadza na terenie sąsiednich działek ograniczeń w ich zagospodarowaniu. Nie wprowadza także ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów prawa, które miałyby negatywny wpływ na nieruchomość należącą do Wnioskodawcy. Nie powoduje ograniczenia z możliwości korzystania z jego działki, więc nie można uznać, iż inwestycja ta wpływa na prawa Wnioskodawcy, a tym samym nie można uznać go za stronę w niniejszym postępowaniu.
Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, że należąca do niego nieruchomość znajduje się w zindywidualizowanym obszarze oddziaływania inwestycji, co wiąże się ze wskazaniem konkretnego przepisu, który ogranicza swobodę korzystania z nieruchomości.
Wojewoda podkreślił, że praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co jednakże nie jest równoznaczne z przyznaniem tym osobom przymiotu strony zainteresowanej w administracyjnym rozstrzygnięciu dopuszczalności realizacji określonej inwestycji.
Z przepisów nie wynikają dla Wnioskodawcy żadne uprawnienia ani obowiązki. Za przyznaniem mu przymiotu strony nie przemawia także przepis art. 140 k.c. W rozpoznawanej sprawie nie występuje prawne ograniczenie w sposobie zagospodarowania nieruchomości Wnioskodawcy.
Odnosząc się do zarzutów Spółki Wojewoda zauważył, że negatywne oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią może przybrać formę immisji bezpośrednich i pośrednich. W odniesieniu do tych drugich mogą mieć one postać zarówno immisji materialnych, jak również niematerialnych, których istotą jest negatywne oddziaływanie na sferę psychiczną właściciela nieruchomości sąsiedniej, poczucie jego bezpieczeństwa, czy estetyki. W przypadku negatywnego oddziaływania na nieruchomość przez właściciela nieruchomości sąsiedniej w inny sposób niż poprzez bezpośrednie naruszenie prawa własności, właścicielowi przysługuje prawnorzeczowa ochrona na podstawie art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c., która ma zastosowanie także w razie immisji niematerialnych negatywnie wpływających na osoby przebywające na nieruchomości sąsiedniej. Wszelkie roszczenia cywilnoprawne mogą być dochodzone przed sądem powszechnym i nie dają Wnioskodawcy praw strony w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b.
V.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła Spółka, kwestionując to rozstrzygnięcie w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 35 ust. 1 i art. 32 ust. 4 P.b. poprzez nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy i poczynienie niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń, poprzez błędne ustalenie obszaru oddziaływania obiektu i nieuznanie, że nieruchomość Skarżącej - jaz wodny, znajduje się we wskazanym obszarze, podczas gdy wybudowanie pomostu spowoduje dla jazu wodnego ograniczenie przydatności gospodarczej i jego skuteczności;
2. art. 8, 9 i 10 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 pkt 2 i art. 28 ust. 2 P.b., poprzez nieuznanie Skarżącego za stronę postępowania a nadto naruszenie zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób zapewniający zaufanie do władzy publicznej, nieinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz niezapewnienie stronom postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania, podczas gdy Skarżący jest właścicielem nieruchomości - jazu wodnego, którego możliwość wykorzystania zgodnie z jego przeznaczeniem zostanie ograniczona w wyniku wykonania projektowanego pomostu;
3. art. 46 § 1, art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (m.in. art. 139 ust. 2 ustawy Prawo Wodne w brzmieniu sprzed 01.01.2018 roku - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.) z których wynika odstępstwo od zasady superficies solo cedit, poprzez ich błędną wykładnię i nieuznanie stanowiącego własność Skarżącej jazu wodnego za nieruchomość w rozumieniu art. 28 ust. 2 P.b. a w konsekwencji nieuznanie Skarżącej za stronę postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę;
4. art. 10, art. 15 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 P.b. a w efekcie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania udziału w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym i nieuchylenie decyzji organu I instancji mimo, iż błędnie określił on krąg uczestników oraz poprzez nierozpoznanie sprawy przez organ II instancji a poprzestanie na przyjęciu poprawności ustaleń organu I instancji w sytuacji, gdy ich poprawność kwestionowana była w odwołaniu.
Strona wniosła o uchylnie zaskarżonych decyzji i orzeczenie o kosztach.
W uzasadnieniu podniosła, że organy przyjęły za pewnik obszar oddziaływania wskazany we wniosku inwestora, nie czyniąc w tym zakresie jakichkolwiek własnych ustaleń.
Obszar ten znacząco jednak wykracza poza obrys konstrukcji pomostu. Zgodnie z definicją obszaru oddziaływania zawartą w art. 3 pkt 20 P.b., obszarem tym jest obszar wyznaczony na podstawie przepisów, wprowadzających związane z obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu. Przepisami, o których mowa w art. 3 pkt 20 P.b. są m.in. przepisy ustawy Prawo wodne. W przypadku inwestycji polegającej na wzniesieniu budowli wodnej - pomostu, to w tych przepisach w szczególności należy oprzeć ustalenia w zakresie prawidłowego oznaczenia obszaru oddziaływania. W realiach niniejszej sprawy, w sytuacji, gdy pomost posadowiony ma być w zasięgu "cofki" utworzonej przez jaz, należy uznać, że obszarem oddziaływania pomostu będzie objęte urządzenie wodne służące utrzymaniu stosunków wodnych na nieruchomości, na której ma być posadowiony pomost. Od zachowania tych stosunków zależeć będzie bowiem prawidłowe funkcjonowanie pomostu i odwrotnie istnienie pomostu wpływać może na zmianę stosunków wodnych istniejących na nieruchomości, na której jest posadowiony a także wpływać na możliwość kształtowania tych stosunków na dotychczasowych warunkach przez nieruchomość sąsiednią - jaz wodny. Owe ograniczenia w zagospodarowaniu odczytywać należy bowiem jako konieczność powstrzymania się od dotychczasowego wykorzystania w celach gospodarczych zgodnie z przeznaczeniem nieruchomości czy też z potencjalnym, zgodnym z prawem jej wykorzystaniem, które było możliwe przed powstaniem planowanej inwestycji. W przypadku planowanej inwestycji, ograniczeniem z jakim liczyć będą musieli się właściciele sąsiednich nieruchomości będzie konieczność powstrzymania się od piętrzenia wody w sposób dotychczas dopuszczalny.
Poziom, do którego dotychczas Strona uprawniona była piętrzyć wodę, nie będzie mógł zostać zachowany po wybudowaniu pomostu bez ryzyka naruszenia art. 65 ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, b, h ustawy Prawo wodne (sprzed 1 stycznia 2018 roku, obecnie art. 192 ust. 1 pkt. 1, 3 lit. a, b, h). Prawo do piętrzenia przez Skarżącą wody (korelujące zresztą z obowiązkiem) wynikało wprost z treści znajdującej się w aktach sprawy decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2002 r., nr [...] - pozwolenie wodnoprawne i decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] - wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego. Decyzja Starosty z 2002 roku określała maksymalny poziom piętrzenia wody na 89,43 m n.p.m. Decyzja Marszałka z 2012 roku nakazywała zaś pozostawienie urządzenia wodnego oraz jego użytkowanie na dotychczasowych zasadach, czyli piętrzenie wody w tym do poziomu maksymalnie dopuszczalnego. Obowiązek ten wynika wprost z treści uzasadnienia decyzji Marszałka i sprecyzowany został w oparciu o przepis art. 138 ust. 2 ustawy Prawo wodne (przed 01.01.2018 r.). Nie została przy tym naruszona zasada konieczności posiadania pozwolenia wodnoprawnego celem korzystania z wody, skoro obecny właściciel ani nie pobiera żadnych pożytków z tytułu piętrzenia (odmiennie niż jego poprzednik w oparciu o pozwolenie wodnoprawne) i czyni to jedynie w celu zachowania istniejących stosunków wodnych i ochrony przeciwpowodziowej.
Wybudowanie pomostu o prześwicie między maksymalnym poziomem piętrzenia a dolną krawędzią poniżej 0,5 m, stanowi o narażeniu Spółki na odpowiedzialność cywilną i karną w przypadku dalszego realizowania obowiązku wynikającego z decyzji Marszałka. Interes prawny Skarżącej w udziale w postępowaniu nie powinien więc budzić wątpliwości, skoro realizowanie przez nią obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej, skutkować może odpowiedzialnością karną i cywilną. Jednocześnie niewykonywanie obowiązków nałożonych decyzją wygaszającą pozwolenie wodnoprawne również zagrożone jest sankcją karną. W sprawie nie może więc być wątpliwym, nie tylko abstrakcyjne i potencjalne oddziaływanie planowanej inwestycji na zagospodarowanie nieruchomości Skarżącej, skoro wybudowanie projektowanego pomostu prowadzić będzie do niemożliwości wykonania w pełnym zakresie obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej a z drugiej strony ewentualnym uszkodzeniem/zniszczeniem pomostu w przypadku pełnego realizowania obowiązków.
Postrzegając wymóg ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości w wyniku planowanej inwestycji w kategoriach czysto merkantylnych także dochodzi do ograniczenia. Zagospodarowanie jazu oznacza możliwość wykorzystania go do piętrzenia wody w celu np. wytwarzania energii elektrycznej. Granicą wykorzystania w tym celu jazu jest maksymalny poziom piętrzenia. Ograniczenie maksymalnego poziomu piętrzenia w drodze decyzji prawnych lub faktycznego zagospodarowania terenów sąsiednich stanowi ograniczenie właśnie zagospodarowania, a więc wykorzystania zgodnie z gospodarczym, racjonalnym przeznaczeniem.
Skarżący wskazała organom konkretny przepis prawa (art. 88l ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, przed 1 stycznia 2018 r.), który w wyniku powstania przedmiotowej inwestycji uniemożliwi mu zgodne z prawem korzystanie z nieruchomości i urządzenia, których jest on właścicielem. Wynikające z przepisów ustawy Prawo Wodne prawa i obowiązki powinny przy tym być postrzegane jako interes prawny w udziale w postępowaniu w przedmiocie pozwolenie na budowę urządzenia wodnego (tak WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 52/18).
Planowana inwestycja uniemożliwi zatem Skarżącemu skuteczną ochronę przeciwpowodziową, co stanowi tym samym naruszenie art. 88l ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne.
Z mocy prawa Skarżący winien więc zostać uznany za stronę postępowania zainicjowanego przez Gminę [...] a dotyczącego wybudowania pomostu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem budowla wodna stanowi odrębną nieruchomość (wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1654/09, czy w szczególności wyrok NSA z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2212/12.)
VI.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VII.
Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie jej twierdzenia zasługują na uwzględnienie.
Należy przede wszystkim zauważyć, iż organy obu instancji wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy, przez co nie przeanalizowały w sposób kompleksowy istoty niniejszego postępowania, i wywodzonego przez Spółkę interesu prawnego, mającego swe źródło w prawie własności urządzenia wodnego - jazu.
Należy wskazać, że w sprawie jest niewątpliwe, iż Skarżąca jest właścicielem nieruchomości oznaczonych nr ewid. [...], [...] i [...] z obrębu ewidencyjnego [...] w K.. Pomijając więc fakt, iż organy błędnie twierdzą, że inwestycja Gminy jest od tych właśnie nieruchomości oddalona o ok. 12 km (w rzeczywistości jest to ok. 1,2 km w linii prostej od inwestycji do granicy najbliższej działki o nr ewid. [...]), to w takim przypadku rzeczywiście trudno byłoby mówić o tym, że Skarżąca ma interes prawny wywodzony z prawa własności tych nieruchomości. Spółka jednakowoż wywodzi swoje uprawnienie z zupełnie innej okoliczności i z innego niż przyjęte przez organ prawa własności.
Jak wynika ze stanowiska Spółki wyrażonego w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego, zaś ostatecznie doprecyzowanego na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r., Spółka twierdzi, że jest właścicielem urządzenia wodnego - jazu, które jest położone na działkach o nr ewid. [...] z obr. [...] oraz nr ewid. [...] z obr. [...] w K.. Urządzenie to położone jest przy tym w odległości ok. 830 m od spornej inwestycji, choć to nie sama odległość jest źródłem wywodzonego przez stronę interesu prawnego (zob. https://piaseczynski.e-mapa.net), a jej wpływ na pobliskie otoczenie.
Powyższego źródła interesu prawnego Skarżącej organy w ogóle nie analizowały, przez co już z tej tylko przyczyny zaskarżone decyzje naruszają w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co uzasadnia ich uchylenie i konieczność ponownego zbadania sprawy przez organy w jej prawidłowo odczytanym całokształcie.
Sąd dostrzega oczywiście to, iż Skarżąca, traktując to jako pewną oczywistość i przyjmując, że jest to niewątpliwe, nie wskazuje wyraźnie ani we wniosku ani w pismach procesowych dokładnej lokalizacji spornego urządzenia wodnego, z którego własności wywodzi interes prawny, nie jest to bowiem nieruchomość gruntowa, którą można sprecyzować w prosty sposób poprzez podanie numeru działki ewidencyjnej. Niemniej jednak nie oznacza to, że organy mogły tę kwestię pominąć. W razie niejasności twierdzeń zainteresowanego, organ powinien wezwać go do sprecyzowania stanowiska, tym bardziej, że już pobieżny ogląd mapy wskazuje, że na tym terenie mamy do czynienia z jednym dużym jazem na działkach o nr ewid. [...] i [...] (we wskazanych obrębach) oraz z mniejszym urządzeniem wodnym (swego rodzaju śluzą) położonym na działce o nr ewid. [...] obr. [...] w K..
W tej sytuacji organy muszą powtórzyć całe postępowanie, uwzględniając położenie jazu wskazywanego przez Stronę. Ustalą także, a strona w ramach koniecznego współdziałania z organami w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy im w tym pomoże, udzielając wszelkich niezbędnych wyjaśnień, czy Spółka rzeczywiście jest właścicielem urządzenia wodnego, odrębnego od gruntu, przy czym w tym względzie uwzględnią obecnie obowiązujące przepisy Prawa wodnego, nie zaś ustawy derogowanej (interes prawny ustala się z uwzględnieniem m.in. przesłanki jego aktualności). Pomocna w tym zakresie może okazać się analiza zapisów księgi wieczystej nieruchomości, na której położony jest jaz oraz analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnosząca się do cywilnoprawne odrębności tego rodzaju urządzeń od gruntu. Organy uwzględnią postanowienia aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr Rep. A [...] (Notariusz M. D.).
Pozytywne ustalenia w tym względzie będą z kolei skutkowały dalszymi rozważaniami organu, w szczególności analizą porównawczą decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2002 r., nr [...] (pozwolenie wodnoprawne) i decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] (wygaszającej owo pozwolenie wodnoprawne). Sąd wskazuje przy tym, iż Skarżąca nie posiada aktualnie uprawnienia do piętrzenia wody do poziomu 89,43 m n.p.m., bowiem zostało ono wygaszone jej poprzednikowi prawnemu decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r.
Analizy wymaga jednakże to, czy wskazana decyzja nie nałożyła obowiązku utrzymywania poziomu wody na określonym wskazaniu wodowskazu (89,43 m n.p.m.), ale przed wszystkim zestawienia jej postanowień z decyzjami wodnoprawnymi wydanymi na potrzeby inwestycji prowadzonej przez Gminę [...] (decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] i decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...]). Dopiero te ustalenia dadzą pełny obraz stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie i będą mogły stanowić podstawę do dalszych wywodów. Organy wezmą pod uwagę także i to, że w odniesieniu do decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r. sensu largo toczy się postępowanie sądowoadministracyjne, zakończone nieprawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 25 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3243/18 oddalającym skargę Spółki (sprawa ta znajduje się obecnie na etapie postępowania międzinstancyjnego). Od jej rozstrzygnięcia może więc zależeć wynik sprawy dotyczącej wznowienia postępowania budowlanego (warunkiem koniecznym wydania decyzji budowlanej jest bowiem m.in. uprzednie legitymowanie się przez inwestora decyzją wodnoprawną).
Sąd wskazuje także, iż organy wadliwie nie uwzględniły charakteru tak spornej inwestycji jak i obiektu pozostającego we władaniu Spółki (jazu), co doprowadziło je do zawężonej analizy sprawy wyłącznie w odniesieniu do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1065). Tymczasem do obiektów tych zastosowanie winny znaleźć także przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2007 r., nr 86, poz. 579 ze zm.), a więc aktu wydanego na podstawie upoważnienia z art. 7 ust. 2 pkt 2 P.b., który w § 3 pkt 1 przewiduje zarówno sporną inwestycję (pomost), jak i wskazywany przez Spółkę przedmiot jej własności (jaz).
W powyższej sytuacji Spółka zasadnie podnosi w zarzutach nr 1-3, iż organy wadliwie przyjęły, że nie przysługuje jej interes prawny, który wywodzi z faktu przysługującego jej prawa własności jazu.
Sąd nie podziela jednakowoż odwołania się Skarżącej do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 52/18. Jakkolwiek teza tego orzeczenia ma pewien uniwersalny charakter, niemniej jednak w sprawach tego rodzaju należy każdorazowo analizować konkretny przypadek. W tamtej sprawie chodziło o działki przyległe do jeziora i sąsiadujące bezpośrednio z działką inwestycyjną (w tej prawie to nie występuje), a w konsekwencji z uwagi na charakter spornej inwestycji, jak również usytuowanie działek strony, istotny był zakaz wykonywania w pobliżu urządzeń wodnych robót oraz innych czynności, które mogą powodować osuwanie się gruntu przy urządzeniach wodnych. Jest to zupełnie odmienna sytuacja niż rozstrzygana w sprawie niniejszej.
Sąd nie podziela również twierdzeń Skarżącej, iż naruszony jest jej interes prawny polegający na możliwości piętrzenia wody w celu wykorzystania jej na potrzeby ewentualnej budowy elektrowni wodnej. Interes prawny ma być aktualny, konkretny, sprawdzalny i wynikać z przepisu prawa. Twierdzenia Spółki o planach budowy elektrowni wodnej świadczą co najwyżej o jej interesie faktycznym, potencjalnym, możliwym do realizacji w przyszłości. Skarżąca nie mając do tego stosownych pozwoleń wodnoprawnych, nie może jednak rościć sobie prawa, niejako go rezerwować, do wybudowania w przyszłości elektrowni wodnej.
Z oczywistych względów zbędne jest także odnoszenie się do zarzutu nr 4, który w istocie wskazuje na pozbawienie Strony możliwości działania w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym (budowlanym). Jest oczywiste, że organ II instancji powielił błędne ustalenia organu I instancji, pomimo obowiązku czynienia własnych ustaleń i ocen. Ta okoliczność skutkowała w związku z tym uchyleniem obu decyzji, co też Sąd uczynił.
Reasumując, należy wskazać, iż tutejszy Sąd nie mógł zastąpić organów administracyjnych i orzec w sprawie merytorycznie, skoro organy wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego przepisu kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem. To zatem organy mają obowiązek szczegółowego i zgodnego z prawem ustalenia i rozpatrzenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd zaś kontroluje prawidłowość działań w tym zakresie, korygując ewentualnie dokonane ustalenia. W niniejszej sprawie organy oceniły zupełnie inne okoliczności niż wskazywane przez Spółkę, zatem niezbędne było uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, ze wskazaniem jak wyżej.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.)
O kosztach postępowania w kwocie 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), na które składa się uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło