VII SA/Wa 31/25
WyrokWSA w Warszawie2025-03-05
Skład orzekający: Wojciech Białogłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania (decyzja kasatoryjna) została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie rozpoznał wszystkich zarzutów odwołania i nie wskazał wystarczająco precyzyjnie okoliczności do ponownego rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 listopada 2024 r., wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., była prawidłowa. Organ odwoławczy był związany wcześniejszym wyrokiem WSA w Warszawie, który wskazywał na konieczność wydania decyzji kasatoryjnej z powodu skierowania decyzji organu pierwszej instancji do niewłaściwych adresatów. Ponadto, wyrok NSA uchylający wcześniejsze orzeczenia WSA i decyzję organu wojewódzkiego stworzył nową sytuację faktyczną, uzasadniającą ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji.Stan faktyczny
Spółka G. Sp. z o.o. wniosła sprzeciw od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 listopada 2024 r., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z grudnia 2022 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzja organu pierwszej instancji nakazywała doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego, ale została skierowana do osób fizycznych, a nie do spółki. WSA w Warszawie w poprzednim wyroku wskazał na tę wadę i konieczność wydania decyzji kasatoryjnej. Spółka zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów i brak wskazania okoliczności do ponownego rozpoznania sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddala sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Wojciech Białogłowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze sprzeciwu G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 listopada 2024 r., nr 1336/2024 w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego, oddala sprzeciw.
I
1. W dniu 17 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła za pośrednictwem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprzeciw od decyzji tego organu z 18 listopada 2024 r. (nr 1336/24).
2. Sprzeciw został wniesiony w związku z następującym stanem faktycznym:
2.1. Wyrokiem z 23 lutego 2024 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1914/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskutek skargi spółka G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. , uchylił decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 czerwca 2023 r. (nr 670/23), w której, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, ze zm.; dalej: p.b.):
– uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z [...] grudnia 2022 r. (nr [...] ), nakazującą A. C. i J. C. działającym w imieniu spółki G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. doprowadzenie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...] , położonej przy ul. K. [...] w P. do stanu poprzedniego, tj. do stanu zgodnego z prawem i projektem zatwierdzonym decyzją Wojewody Mazowieckiego z 10 maja 2019 r. (nr 400/OPON/2019), poprzez wykonanie ściany budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanej od strony działki o numerze ewidencyjnym [...] jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego o odporności REI60 z otworami okiennymi o odporności ogniowej EI30;
– orzeczono co do istoty sprawy i na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 p.b. poprzez nakazanie spółce G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. doprowadzenie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...] , położonej przy ul. K. [...] w P. do stanu poprzedniego, tj. do stanu zgodnego z prawem i projektem zatwierdzonym decyzją Wojewody Mazowieckiego z 10 maja 2019 r. (nr 400/OPON/2019), poprzez wykonanie ściany budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanej od strony działki o numerze ewidencyjnym [...] jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego o odporności REI60 z otworami okiennymi o odporności ogniowej EI30.
W ocenie Sądu słuszny okazał się zarzut skargi dotyczący skierowania decyzji organu powiatowego do A. C. i M. C. i utrzymania w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy, albowiem "adresatem zawartego w decyzji administracyjnej obowiązku musi być strona postępowania administracyjnego, a nie jej przedstawiciel, który działa w imieniu strony w postępowaniu, natomiast prawa i obowiązki wynikające z decyzji dotyczą strony postępowania. W sposób tożsamy kształtuje się sytuacja kierowania decyzji administracyjnej, zamiast do podmiotu praw bądź obowiązków, do organu statutowego podmiotu prawa. W takiej sytuacji wskazanie jako adresata decyzji np. prezesa zarządu spółki, jak również skierowanie do niego decyzji jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie i powoduje, że taka decyzja jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt III AUa 530/19 (LEX nr 2736483).
Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w doktrynie, która podnosi – »Do skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną dochodzi również w przypadku, gdy jako adresat decyzji została wskazana osoba piastująca określoną funkcję w organie, a nie organ czy jednostka organizacyjna« (M. J. , Komentarz do art. 156 k.p.a. [w:] Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego (red.) M. W. , A. W. , M. J. , LEX/el. 20230.
Również MWINB, jak zauważył skarżący, przychylił się do tego stanowiska, uchylając w całości decyzję organu I instancji oraz nakładając jednocześnie na G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. obowiązek doprowadzenia budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową zlokalizowanego przy ul. K. [...] w P. do stanu zgodnego z prawem i projektem zatwierdzonym decyzją Wojewody Mazowieckiego.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że MWINB błędnie ocenił, że aspekt ten stanowi jedynie omyłkę pisarską i w taki właśnie sposób okoliczność ta winna być interpretowana.
Sąd podziela także ocenę skarżącego, że na skutek przedmiotowego uchybienia, doszło do błędnego ukształtowania stosunku prawnego wobec podmiotów, które nie powinny być jej adresatami. A. C. oraz J. C. reprezentowali wyłącznie spółkę, pełniąc funkcję w jej organach. Decyzja Nr 75/2022 nakładała zaś na nich wprost obowiązek, kształtując ich sytuację prawną.
W ocenie Sądu, powyższego uchybienia nie można potraktować zatem jedynie w kategoriach »nieprecyzyjnego« określenia strony przez PINB. Naruszona bowiem została zasada dwuinstancyjności postępowania, ponieważ decyzje organów I instancji i organu odwoławczego, skierowane zostały do dwóch różnych podmiotów.
Nie można natomiast podzielić oceny skarżącego, że powyższy błąd powinien skutkować stwierdzeniem przez organ odwoławczy nieważności zaskarżonej decyzji PINB. Takie rozstrzygnięcie, nie mieści się bowiem w katalogu sposobów zakończenia postępowania odwoławczego określonych w art. 138 k.p.a.
Wskazać bowiem należy, że nie jest dopuszczalne stwierdzenie przez organ odwoławczy nieważności decyzji wydanej w I instancji (zob. np. wyrok NSA z 13 września 1999 r., IV SA 39/99, LEX nr 47872; wyrok NSA z 4 stycznia 2000 r., I SA 344/99, LEX nr 47259). Zastosowanie sankcji nieważności w postępowaniu odwoławczym jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok NSA z 3 grudnia 1999 r., I SA/Wr 101/98, LEX nr 39728).
Niedopuszczalność orzekania przez organ odwoławczy na podstawie art. 156 nie oznacza jednak, że organ odwoławczy, dokonując oceny prawidłowości decyzji organu I instancji, nie jest uprawniony do brania pod uwagę wad wskazanych w tych przepisach. Organ odwoławczy, stwierdzając jedną z wad stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji lub do wznowienia postępowania, może orzec w jeden ze sposobów wskazanych w komentowanym przepisie, tj. może uchylić decyzję i orzec co do istoty sprawy lub uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji (m.in. gdy decyzja skierowana jest do osoby niebędącej stroną w sprawie) albo wydać decyzję kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z 13 czerwca 1997 r., I SA/Gd 12/96, LEX nr 30603).
W TYM WYPADKU MWINB POWINIEN UCHYLIĆ DECYZJĘ I PRZEKAZAĆ SPRAWĘ DO PONOWNEGO ROZPATRZENIA ORGANOWI I INSTANCJI CELEM PONOWNEGO WYDANIA DECYZJI, W KTÓREJ PRAWIDŁOWO ZOSTANIE OKREŚLONY JEJ ADRESAT [podkr. wł. – WSA]".
2.2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z 18 listopada 2024 r. (nr 1336/24) Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i art. 83 ust. 2 p.b., uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z [...] grudnia 2022 r. (nr [...] ) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wojewódzki wskazał, że uchylenie decyzji organu powiatowego wynika z wiążącego stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a nadto ze zmiany stanu faktycznego sprawy, wynikłej z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II OSK 672/23), którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2022 r. (sygn. akt VII SA/Wa 683/22) oraz decyzję organu wojewódzkiego z 18 stycznia 2022 r. (nr 50/22), co w konsekwencji przełożyło się na uchylenie przez organ wojewódzki decyzją z 2 września 2024 r. (nr 1056/24) decyzji organu powiatowego z 23 listopada 2021 r. (nr 106/2021) i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nakazanie spółce G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i projektem zatwierdzonym decyzją Wojewody Mazowieckiego z 10 maja 2019 r. (nr 400/OPON/2019) poprzez wykonanie ściany przedmiotowego budynku zlokalizowanej od strony działki o numerze ewidencyjnym [...] jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego o odporności REI60 z otworami okiennymi o odporności ogniowej EI30, w terminie sześciu miesięcy od daty otrzymania decyzji.
Organ wojewódzki zwrócił również uwagę, że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. jest decyzją zależną od decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Skoro zatem doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu powiatowego z [...] listopada 2021 r. (nr [...] ), w którego miejsce wstąpiła reformatoryjna decyzja organu wojewódzkiego z 2 września 2024 r. (nr 1056/2024), to dopiero po upływie terminu wskazanego w tym drugim rozstrzygnięciu (wydanym na postawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.) możliwe będzie wydanie odpowiedniej decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 p.b. – w zależności od podjętych przez inwestora działań.
3. W sprzeciwie od decyzji z 18 listopada 2024 r. spółka G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. zarzuciła temu rozstrzygnięciu obrazę art. 138 § 2 k.p.a.:
– "poprzez uchylenie decyzji Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2022 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy okoliczności zaistniałe w przedmiotowym postępowaniu oraz względy ekonomiki procesowej winny prowadzić do innego rozstrzygnięcia, albowiem zaniechano rozpoznania wszelkich zarzutów podniesionych w treści wywiedzionego odwołania datowanego na dzień 29 grudnia 2022 roku, w szczególności z punktu 2, a Organ II instancji winien kompleksowo rozpoznać wywiedziony środek zaskarżenia rozpoznając w całości podniesione zarzuty dotyczące braku podstaw do wszczęcia postępowania naprawczego i prowadzenia w dalszym ciągu czynności kontrolnych z uwagi na prawidłowość stanu obiektu z prawem oraz projektem technicznym, co w konsekwencji winno prowadzić do wydania decyzji końcowej uchylającej w całości Decyzję Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2022 roku i umorzenie postępowania w całości";
– "poprzez brak wskazania okoliczności, które Organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, w szczególności dotyczących prawidłowości stanu obiektu z wymogami prawnymi oraz projektem technicznym, w sytuacji gdy na Organie II instancji spoczywała powinność kompleksowego rozpoznania środka zaskarżenia i wskazania istotnych aspektów sprawy, które należy wziąć pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy, co prowadzi do wniosków o niepełnym zakresie przeprowadzonej kontroli instancyjnej, a tym samym o brakach w wydanej decyzji końcowej".
W konkluzji spółka wniosła o "uchylenie Decyzji Nr 1336/24 Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 18 listopada 2024 roku oraz uchylenie Decyzji Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2022 roku i umorzenie przedmiotowego postępowania w całości (ewentualnie – orzeczenie co do istoty sprawy).
4. W odpowiedzi na powyższy sprzeciw, zawartej w piśmie procesowym z 3 stycznia 2025 r., Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jego oddalenie.
II
Stosownie do art. 64d § 1 w związku z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
III
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. W myśl art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.).
2. W ocenie Sądu wniesiony sprzeciw jest niezasadny i podlega oddaleniu.
3. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji.
Zaznaczyć należy, że zakres kontroli sądowej wykonywanej przez sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw jest znacznie ograniczony w porównaniu do kontroli wykonywanej przy rozpoznaniu skargi. Wyznacza go art. 64e p.p.s.a., który stanowi, że – rozpoznając sprzeciw od decyzji – sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd go oddala (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Innymi słowy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym sprzeciwem, sąd nie bada innych naruszeń prawa, niż prawidłowe zastosowanie przez organ art. 138 § 2 k.p.a., który to przepis stanowi, co następuje:
"Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".
Skoro zatem istotą oceny sądu jest stwierdzenie prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., przypomnieć trzeba, że stosownie do jego brzmienia, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Podkreślić przy tym należy, że decyzja kasatoryjna, czyli decyzja wydana na podstawie przytoczonego wyżej art. 138 § 2 k.p.a., jest rozstrzygnięciem formalnym, które powoduje, że wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przez ten organ.
Z uwagi na powyższe, kontrolując decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd administracyjny nie może odnosić się do meritum sprawy. Obowiązkiem sądu kontrolującego decyzję o charakterze kasatoryjnym jest jedynie analiza przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej w tym przepisie. Ustawodawca wyodrębnił bowiem dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, którą uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji:
– stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów k.p.a. lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych;
– uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Użycie w tym przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Obie przesłanki wskazane w tym przepisie muszą wystąpić łącznie, aby możliwe było jego zastosowanie.
Inaczej rzecz ujmując, kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej jest więc ustalenie, czy zachodziły przesłanki do odstąpienia od ogólnej zasady ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, albo zakończenia jej w inny sposób. Decyzja kasatoryjna może bowiem zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzji.
Z art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ pierwszej instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok NSA z 14 lutego 2017, sygn. akt II OSK 1386/15, LEX nr 2292208). Wprawdzie zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., jest zwrotem ocennym, jednak przyjąć należy, że jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
4. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 listopada 2024 r. (nr 1336/24), Sąd stwierdza, że jest ona prawidłowa.
Rozstrzygnięcie w sprawie spółki G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. zostało oparte na dwóch podstawach:
a) wytycznych zawartych w uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lutego 2024 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1914/23), uchylającym reformatoryjną decyzję organu wojewódzkiego z 5 czerwca 2023 r. (nr 670/23), odnośnie do konieczności wydania w sprawie decyzji kasatoryjnej przez organ wojewódzki,
b) zmianie stanu faktycznego sprawy, wynikłej z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II OSK 672/23), którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2022 r. (sygn. akt VII SA/Wa 683/22) oraz decyzję organu wojewódzkiego z 18 stycznia 2022 r. (nr 50/22); w konsekwencji przełożyło się to na uchylenie przez organ wojewódzki decyzją z 2 września 2024 r. (nr 1056/24) decyzji organu powiatowego z [...] listopada 2021 r. (nr [...] ) oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nakazanie spółce G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i projektem zatwierdzonym decyzją Wojewody Mazowieckiego z 10 maja 2019 r. (nr 400/OPON/2019) poprzez wykonanie ściany przedmiotowego budynku zlokalizowanej od strony działki o numerze ewidencyjnym [...] jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego o odporności REI60 z otworami okiennymi o odporności ogniowej EI30, w terminie sześciu miesięcy od daty otrzymania decyzji.
Ad a) Należy przypomnieć autorowi sprzeciwu, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Konsekwencją związania sądów oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że stanowisko sądu, który rozpoznaje skargę albo sprzeciw strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem (por. np. wyrok NSA z 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 886/07, Legalis), chyba że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą albo sprzeciwem do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy.
W niniejszej sprawie tut. Sąd wyraźnie wskazał, uchylając decyzję organu wojewódzkiego z 5 czerwca 2023 r., że w realiach niniejszej sprawy nie było możliwości wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jak uczynił to ten organ, a jedynie mogła zostać wydana decyzja kasatoryjna na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a., albowiem decyzja organu powiatowego z [...] grudnia 2022 r. (nr [...] ) została wydana w odniesieniu do niewłaściwych adresatów (verba curiae: "W tym wypadku MWINB, powinien uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenie organowi I instancji celem ponownego wydania decyzji, w której prawidłowo zostanie określony jej adresat"). Organ wojewódzki zatem już tylko i wyłącznie z tego powodu – na zasadzie art. 153 p.p.s.a. – był zobligowany do uchylenia rozstrzygnięcia organu powiatowego i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji.
Co należy jeszcze raz wyraźnie podkreślić: uchylając w trybie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję organu powiatowego organ wojewódzki nie miał żadnego "luzu decyzyjnego", gdyż był bezwzględnie związany stanowiskiem tut. Sądu. Stanowisko to wiąże też Sąd w składzie rozpatrującym analizowany sprzeciw.
Ad b) Należy również przypomnieć autorowi sprzeciwu, że decyzja organu powiatowego z [...] grudnia 2022 r. (nr [...] ) została wydana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.; obowiązujący tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 418; dalej: p.b.). Wskazany przepis stanowi, co następuje:
"Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję:
(...)
2) w przypadku niewykonania obowiązku – nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego".
Z kolei art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., do którego odsyła zacytowany przepis, ma następujące brzmienie:
"Przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:
(...)
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, (...)".
Zestawienie obu regulacji prowadzi do wniosku, że najpierw musi zostać wydana decyzja administracyjna na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., aby organ nadzoru budowlanego mógł w ogóle wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 p.b. (w razie niewykonania przez zobowiązanego obowiązku nałożonego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.) albo art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b. (o stwierdzeniu wykonania przez zobowiązanego nałożonego obowiązku). Innymi słowy, decyzja organu powiatowego z [...] grudnia 2022 r. była pochodną decyzji [...] listopada 2021 r. (nr [...] ). Skoro zatem decyzją reformatoryjną organu wojewódzkiego z 2 września 2024 r. (nr [...] ) wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję organu powiatowego z [...] listopada 2021 r. i nałożono nowy nakaz na zobowiązanego, to – abstrahując od kwestii niewłaściwego adresata tego aktu – jurydycznie straciła rację bytu decyzja organu powiatowego z [...] grudnia 2022 r.
Ponadto – wbrew stanowisku autora sprzeciwu – organ wojewódzki należycie uzasadnił ziszczenie się w niniejszej sprawie przesłanek uprawniających go do wydania decyzji kasatoryjnej na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a., jak też zawarł wytyczne dla organu powiatowego odnośnie do nowej decyzji pierwszoinstancyjnej. Wywody te są wprawdzie zwięzłe, ale czytelne i nie budzą na poziomie standardowego (literackiego) języka polskiego wątpliwości co do ich treści; zresztą oczekiwanie od organu wojewódzkiego nie wiadomo jak długiego wywodu w oczywistej sytuacji proceduralnej jest prawnie irracjonalne.
Te wszystkie okoliczności w pełni uzasadniały – zdaniem Sądu – zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie.
W związku z powyższym – na zasadzie art. 151a § 2 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło