VII SA/Wa 313/10

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2010 r. po rozpoznaniu wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zgody na lokalizację zjazdu postanawia: odmówić M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 22 marca 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy M. K., w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - wysokości uzyskanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej za miesiąc marzec, -jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu ( gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie siebie oraz dzieci ( żywność, odzież, leki itp.), - jakie posiada obecnie oszczędności pieniężne należało podać ich wysokość, - czy wnioskodawca bądź jego rodzina uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, -czy małżonka uzyskuje dochody, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i podać ich wysokość, -czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanych nieruchomości, jeśli tak należało podać ich wysokość, -czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem ( ubezpieczenie, paliwo) oraz do nadesłania; kserokopii deklaracji rocznej złożonej w Urzędzie Skarbowym za rok 2009 r. i wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy. W dniu 11 maja 2010 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na wyżej wymienione pismo. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ww. ustawy.) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie (przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne), które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( FZ 478/04 ; LEX nr 393645) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Opłaty sadowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia". Wskazać należy, iż zgodnie z tezą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października (I SA/KR 1047/08,: LEX nr 507289) " W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym , samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia". Odnosząc powyższe do przedstawionej sprawy uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci. Wnioskodawca podał, że prowadzi działalność gospodarczą – sklep meblowy, z której od początku bieżącego roku do końca marca poniósł stratę w wysokości 38.881,85 złotych. W formularzu wniosku oświadczył, że dochód jaki uzyskał w 2009 r. wynosił ok. 2.000,00 złotych. Ponadto we wniosku podał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 1 ha , nieruchomość o pow. 0,56 ha oraz oszczędności pieniężne w wysokości 8 tysięcy złotych. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku zaznaczył, że oszczędności jakie posiada są konieczne na utrzymanie jego oraz rodziny do czasu, aż sklep będzie przynosił dochody. W nadesłanych wyjaśnieniach wnioskodawca wskazał, że wydatki na codzienne utrzymanie kształtują się na poziomie około 1.000,00 złotych. Podał także, że ponosi koszty na utrzymanie domu w wysokości 250,00 złotych oraz utrzymanie samochodów w wysokości 400,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada samochody: dostawczy Mercedes Sprinter z 2000 r. oraz Toyotę Corollę z 2002 r. Skarżący oświadczył również, że w lutym 2009 r. otrzymał od swojej babci darowiznę w postaci pieniężnej w wysokości 225,00 złotych. Wyjaśnił, że za 80,00 złotych zakupił działkę budowlaną. Podał, że pozostałe pieniądze z darowizny posiada cały czas z przeznaczeniem na budowę sklepu meblowego. Dodał, że czasami pokrywają straty firmy. Oceniając powyższe dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawcę, który prowadzi działalność gospodarczą, posiada znaczne oszczędności pieniężne, nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest mu przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Za zasadnością wniosku skarżącego nie przemawia m.in. wykazanie straty od początku bieżącego roku do końca marca w wysokości 38.881,85 złotych. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymagalnych zobowiązań. Co istotne wnioskodawca nie wskazał, że z uwagi na złą sytuację finansową zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwnie wnioskodawca podał, że kupił działkę i zamierza budować własny sklep. Powyższe wskazuje, że skarżący nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, co wiązać musi z koniecznością regulowania należnych zobowiązań. Zwrócić należy, uwagę, iż skarżący dysponuje środkami finansowymi, które posiada na rachunku bankowym. Wysokość tych środków bezspornie wskazuje na możliwość ponoszenia przez wnioskodawcę w całości kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.