VII SA/Wa 334/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J.N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma postanawia : odmówić J.N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 25 marca 2013 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i dwoje dzieci w wieku 18 i 16 lat. Źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, którego wysokości nie podał oraz dochód uzyskiwany przez żonę z tytułu umowy o pracę i własnej działalności gospodarczej w wysokości około 3.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni 178 m ², nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha, mieszkania o powierzchni 50 m ², które spłaca z kredytu, oraz samochodu osobowego marki Citroen C 4, wziętego w leasingu na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że mieszka poza miastem dlatego ponosi dodatkowe koszty dojazdu rodziny do szkoły i pracy. Oświadczył, że miesiąc temu został zwolniony z pracy, co wiąże się z utratą podstawowego źródła utrzymania i co spowodowało znaczne pogorszenie sytuacji finansowej rodziny. Podał, że obecnie uzyskiwany dochód pozwala tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz pokrycie kosztów kredytu zaciągniętego na 20 lat we frankach szwajcarskich. Wnioskodawca oznajmił, iż przebywał i aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu problemów zdrowotnych, co utrudnia mu prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Dodał, iż zmuszony jest zbierać środki finansowe na zabieg kolana, a następnie rekonwalescencję. Wskazał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny przedstawiają się następująco : opłaty za energię elektryczną w wysokości około 200,00 złotych, wywóz nieczystości płynnych 180,00 złotych-(dwa razy miesięcznie), wywóz nieczystości stałych około 40,00 złotych, zakup oleju napędowego grzewczego 3.000,00 złotych –(kwartalnie), podatek od nieruchomości w wysokości 267,00 złotych-(rocznie, miesięcznie stanowi to kwotę w wysokości 22,33 złotych), telefon i internet w wysokości 300,00 złotych, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1.922,33 złotych miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że na zakup żywności, środków czystości, odzieży oraz inne potrzeby życiowe przeznacza około 1.000,00 złotych. Wskazał, że rata kredytu zaciągniętego w banku wynosi 444,22 CHF czyli około 1.500,00 złotych miesięcznie. Podał, że na koszty związane z utrzymaniem dzieci, w tym wyżywienie przeznacza około 500,00 złotych, ubrania i inne przedmioty 500,00 złotych. Dodał, że w okresach, gdy jest to konieczne otrzymuje pomoc od rodziny. Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi i jaki uzyskuje z tytułu prowadzenia działalności dochód, należało podać jego wysokość. Zapytano wnioskodawcę także, czy jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i czy pobiera zasiłek dla osób bezrobotnych jeśli tak, należało wskazać jego wysokość oraz czy podana w formularzu kwota dochodu uzyskiwana przez żonę wnioskodawcy jest dochodem uzyskiwanym z tytułu umowy o pracę, czy też jest to dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, należało wskazać dochód uzyskiwany przez żonę z obu tytułów (tj. z umowy o pracę oraz z działalności gospodarczej). Wezwano wnioskodawcę do podania jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi jego żona, czy zatrudnia jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, ile wynosi miesięczny koszt dojazdu rodziny do szkoły i pracy oraz czy wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu wynajmu mieszkania o powierzchni 50 m ², lub z tytułu wynajmu pomieszczeń w domu o powierzchni 178 m ², jeśli tak, należało podać ich wysokość. Zapytano wnioskodawcę także, czy uzyskuje dochody z tytułu posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha, (np. z tytułu sprzedaży uzyskiwanych płodów rolnych, dzierżawy, inne), jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów oraz tytuł z którego są one uzyskiwane. Wezwano wnioskodawcę także do nadesłania kserokopii wyciągów z konta bankowego własnego oraz małżonki za ostatnie dwa miesiące, oraz kserokopii zeznania podatkowego wnioskodawcy oraz jego małżonki za 2012 r. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 6 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia. Wnioskodawca oświadczył, że ze względu na bardzo krótki termin zakreślony przez Sąd, jak również urlop księgowej, która jest w posiadaniu dokumentów dotyczących wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu, jak również wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i/lub umowę o pracę, miesięcznego kosztu dojazdu wnioskodawcy wraz z rodziną do szkoły i pracy, zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego małżonki, niewykonalnym jest przedłożenie ich Sądowi. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy i nie pobiera zasiłku dla osób bezrobotnych, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą. Oświadczył, że orientacyjne dane dotyczące wysokości kosztów ponoszonych przez niego oraz rodzinę, jak również wysokości uzyskiwanych dochodów podał we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego zdaniem są one wystarczające do rozpoznania sprawy. Wnioskodawca przedłożył w nawiązaniu do rodzaju i charakteru prowadzonej przez siebie i żonę działalności gospodarczej dwa wyciągi z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. Z nadesłanych wyciągów wynika, że żona wnioskodawcy prowadzi własną działalność gospodarczą, w postaci kancelarii radcy prawnego, natomiast działalność gospodarcza jaką prowadzi wnioskodawca polega na sprzedaży hurtowej warzyw i owoców. Zarządzeniem z dnia 17 maja 2013 r. wezwano ponownie wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, należało wskazać ich wysokość, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca tego nie uczynił, oraz do podania wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i/lub umowy o pracę. Zapytano wnioskodawcę ponownie, czy żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zatrudnia jakieś osoby jeśli tak, należało wskazać ile osób. Wezwano do podania, jaki jest miesięczny koszt dojazdu rodziny do szkoły i pracy, oraz czy wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu wynajmu mieszkania o powierzchni 50 m ², lub z tytułu wynajmu pomieszczeń w domu o powierzchni 178 m ², jeśli tak, należało podać wysokość uzyskiwanego dochodu. Zapytano wnioskodawcę także, czy uzyskuje dochody z tytułu posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha, (np. z tytułu sprzedaży uzyskiwanych płodów rolnych, dzierżawy, inne), jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów oraz tytuł z którego je uzyskuje. Wezwano wnioskodawcę także do podania, jakie ponosi koszty związane z posiadaniem samochodu osobowego marki Citroen C 4, (zakup paliwa, inne), należało wskazać ich wysokość. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania kserokopii wyciągów z konta bankowego własnego oraz małżonki za ostatnie dwa miesiące oraz kserokopii zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego małżonki za 2012 r. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 17 czerwca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest w posiadaniu informacji dotyczących wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i/lub umowy o pracę, informacji na temat ilości zatrudnianych przez żonę pracowników, kserokopii wyciągów z konta bankowego żony za ostatnie dwa miesiące oraz kserokopii zeznania podatkowego małżonki za 2012 r., gdyż od pewnego czasu ma z żoną utrudniony kontakt. W odniesieniu do informacji dotyczącej kosztów związanych z dojazdem rodziny do szkoły i pracy, kosztów związanych z posiadaniem samochodu osobowego wskazał, że dokładne wskazanie wyżej wymienionych kwot jest trudne, a orientacyjne koszty jakie ponosi zostały wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co do kwestii nadesłania własnej kserokopii zeznania podatkowego za 2012 r. wnioskodawca oświadczył, iż w tak krótkim czasie jaki został mu zakreślony jest to niemożliwe, gdyż księgowa zajmująca się tego rodzaju dokumentacją przebywa obecnie poza granicami kraju, dlatego wypełnienie tego zobowiązania jest niewykonalne. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie wnioskujący nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W tym miejscu zauważyć należy, że powołany wyżej przepis art. 255 p.p.s.a daje referendarzowi/Sądowi możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych informacji bądź dokumentów w sytuacji, gdy jej oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2005 r. sygn. akt II FZ 794/05). W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. oraz z dnia 17 maja 2013 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie przede wszystkim wysokości dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz wyjaśnienie czy podana w formularzu kwota uzyskiwana przez żonę jest dochodem uzyskiwanym z tytułu umowy o pracę, czy też jest to dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zapytano wnioskodawcę także, czy żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zatrudnia jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób. Wezwano wnioskodawcę do podania, ile wynosi miesięczny koszt dojazdu rodziny do szkoły i pracy oraz czy wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu wynajmu mieszkania o powierzchni 50 m ², lub z tytułu wynajmu pomieszczeń w domu o powierzchni 178 m ². Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy uzyskuje dochody z tytułu posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha, (np. z tytułu sprzedaży uzyskiwanych płodów rolnych, dzierżawy, inne) oraz jakie ponosi koszty związane z posiadaniem samochodu osobowego marki Citroen C 4, (zakup paliwa, inne), należało wskazać ich wysokość. Ponadto, zobowiązano wnioskodawcę do nadesłania stosownych dokumentów, tj. kserokopii wyciągów z konta bankowego własnego oraz małżonki za ostatnie dwa miesiące, i kserokopii zeznań podatkowych wnioskodawcy oraz jego małżonki za 2012 r. Stwierdzić należy, że nadesłane przez wnioskodawcę w dniu 6 maja 2013 r. oraz w dniu 17 czerwca 2013 r. dodatkowe wyjaśnienia są ogólnikowe i niekompletne. Wnioskodawca udzielił odpowiedzi tylko na niektóre z zadanych pytań, co do udzielenia odpowiedzi na wszystkie uchylił się, bądź stwierdził, że zakreślony termin na nadesłanie informacji jest za krótki bądź, że nie jest w posiadaniu informacji do nadesłania których został wezwany. W szczególności wnioskodawca nie podał wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie wyjaśnił także, czy podany w formularzu dochód żony jest dochodem z tytułu umowy o pracę, czy też z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej. Nie wiadomo także, czy żona wnioskodawcy zatrudnia jakieś osoby, czy też nie oraz jakie wnioskodawca ponosi dodatkowe koszty związane z dojazdem rodziny do szkoły i pracy. Wbrew temu co twierdzi wnioskodawca orientacyjne koszty dojazdu rodziny do szkoły i pracy oraz koszty związane z utrzymaniem samochodu nie zostały podane w nadesłanym formularzu. Z tego względu zarządzeniami z dnia 10 kwietnia oraz z dnia 17 maja 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również do nadesłania stosownych dokumentów. Wnioskodawca nie udzielił jednak odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, jak również nie wywiązał się z obowiązku nadesłania kserokopii wyciągów z konta bankowego własnego oraz małżonki za ostatnie dwa miesiące i kserokopii zeznań podatkowych wnioskodawcy oraz jego małżonki za 2012 r. Uznano zatem, że wnioskodawca uchylił się od wykazania i uzupełnienia informacji o sytuacji materialnej swojej oraz rodziny w sposób określony w doręczonych wezwaniach, tj. do udzielenia odpowiedzi na wszystkie zadane pytania oraz do przedłożenia stosownych dokumentów. Odnosząc się do argumentu wnioskodawcy dotyczącego zbyt krótkiego okresu na wykonanie zobowiązań wskazać należy, iż od dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca był dwukrotnie wzywany do złożenia dodatkowych wyjaśnień, a zatem termin do nadesłania informacji i dokumentów był w ocenie orzekającego wystarczającą długi, by przedłożyć żądane dokumenty i wyjaśnienia. Odnosząc się do danych przedstawionych w formularzu i nadesłanych wyjaśnieniach uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z podanych przez wnioskodawcę informacji wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem dzieci. Z zestawienia dochodów uzyskiwanych przez żonę wnioskodawcy podanych w formularzu i wynoszących 3.000,00 złotych oraz podanych wydatków wynoszących łącznie 5.422,33 złotych wynika, że wskazane wydatki przewyższają uzyskiwane przez żonę dochody, a wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie została podana. Na marginesie zauważyć należy, iż skoro wnioskodawca miesięcznie na utrzymanie siebie i rodziny przeznacza kwotę w wysokości około 5.422,33 złotych, to świadczy, że jego sytuacja materialna nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych samodzielnie. Reasumując stwierdzić należy, że poprzez nie nadesłanie żądanych dokumentów oraz kompletnych informacji do nadesłania których wnioskodawca został wezwany niemożliwe jest dokonanie rzetelnej analizy zdolności płatniczych wnioskodawcy, a w konsekwencji ustalenie, czy jego sytuacja finansowa wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. : postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05). Z powyższych względów uznano, że uchylenie się przez wnioskodawcę od nadesłania żądanych dokumentów oraz nie udzielenie odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, co do których wnioskodawca został dwukrotnie wezwany, tym samym wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.