VII SA/Wa 334/13

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) grudnia 2012 r. znak: (...) w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma postanawia: odmówić J. N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. VII SA/Wa 334/13 UZASADNIENIE W dniu 25 marca 2013 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i dwoje dzieci w wieku 18 i 16 lat. Źródłem utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, którego wysokości nie podał oraz dochód uzyskiwany przez żonę z tytułu umowy o pracę i własnej działalności gospodarczej w wysokości około 3.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni 178 m ², nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha, mieszkania o powierzchni 50 m ², które spłaca z kredytu, oraz samochodu osobowego marki C., wziętego w leasingu na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Oświadczył, że temu został zwolniony z pracy, co wiąże się z utratą podstawowego źródła utrzymania i co spowodowało znaczne pogorszenie sytuacji finansowej rodziny. Stwierdził, że uzyskiwany dochód pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz pokrycie kosztów kredytu zaciągniętego na 20 lat we frankach szwajcarskich. Wnioskodawca oznajmił, iż problemy zdrowotne, utrudniają mu prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Dodał, iż zmuszony jest zbierać środki finansowe na zabieg kolana, a następnie rekonwalescencję. Wskazał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny przedstawiają się następująco: opłaty za energię elektryczną w wysokości około 200,00 złotych, wywóz nieczystości płynnych 180,00 złotych (dwa razy miesięcznie), wywóz nieczystości stałych około 40,00 złotych, zakup oleju napędowego grzewczego 3.000,00 złotych – (kwartalnie), podatek od nieruchomości w wysokości 267,00 złotych - (rocznie, miesięcznie stanowi to kwotę w wysokości 22,33 złotych), telefon i internet w wysokości 300,00 złotych, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1.922,33 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że na zakup żywności, środków czystości, odzieży oraz inne potrzeby życiowe przeznacza około 1.000,00 złotych. Wskazał, że rata kredytu zaciągniętego w banku wynosi 444,22 CHF czyli około 1.500,00 złotych miesięcznie. Podał, że na koszty związane z utrzymaniem dzieci, w tym wyżywienie przeznacza około 500,00 złotych, ubrania i inne przedmioty 500,00 złotych. Dodał, że w okresach, gdy jest to konieczne otrzymuje pomoc od rodziny. W wyniku wezwania przez Sąd, w dniu 6 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia. Wnioskodawca oświadczył, że ze względu na bardzo krótki termin zakreślony przez Sąd, jak również urlop księgowej, która jest w posiadaniu dokumentów dotyczących wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu, jak również wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i/lub umowę o pracę, miesięcznego kosztu dojazdu wnioskodawcy wraz z rodziną do szkoły i pracy, zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego małżonki, niewykonalnym jest przedłożenie ich Sądowi. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy i nie pobiera zasiłku dla osób bezrobotnych, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą. Oświadczył, że orientacyjne dane dotyczące wysokości kosztów ponoszonych przez niego oraz rodzinę, jak również wysokości uzyskiwanych dochodów podał we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego zdaniem są one wystarczające do rozpoznania sprawy. Wnioskodawca przedłożył w nawiązaniu do rodzaju i charakteru prowadzonej przez siebie i żonę działalności gospodarczej dwa wyciągi z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej. Z nadesłanych wyciągów wynika, że żona wnioskodawcy prowadzi własną działalność gospodarczą, w postaci kancelarii radcy prawnego, natomiast działalność gospodarcza jaką prowadzi wnioskodawca polega na sprzedaży hurtowej warzyw i owoców. W dniu 17 czerwca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane przez Sąd dodatkowe wyjaśnienia. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest w posiadaniu informacji dotyczących wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub umowy o pracę, informacji na temat ilości zatrudnianych przez żonę pracowników, kserokopii wyciągów z konta bankowego żony za ostatnie dwa miesiące oraz kserokopii zeznania podatkowego małżonki za 2012 r., gdyż od pewnego czasu ma z żoną utrudniony kontakt. W odniesieniu do informacji dotyczącej kosztów związanych z dojazdem rodziny do szkoły i pracy, kosztów związanych z posiadaniem samochodu osobowego wskazał, że dokładne wskazanie wyżej wymienionych kwot jest trudne, a orientacyjne koszty jakie ponosi zostały wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co do kwestii nadesłania własnej kserokopii zeznania podatkowego za 2012 r. wnioskodawca oświadczył, iż w tak krótkim czasie jaki został mu zakreślony jest to niemożliwe, gdyż księgowa zajmująca się tego rodzaju dokumentacją przebywa obecnie poza granicami kraju, dlatego wypełnienie tego zobowiązania jest niewykonalne. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r. Sąd w składzie Referendarza sadowego odmówił J. N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis powyższego postanowienia wraz z pouczeniem o sprzeciwie został doręczony J. N. w dniu 11 lipca 2013 r. W dniu 22 sierpnia 2013 r. (data wpływu na biuro podawczego) skarżący złożył przysługujący mu środek zaskarżenia. W złożonym sprzeciwie skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji osobistej i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Sądu z dnia 21 czerwca 2013 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku. Następnie podkreślić należy, iż na podstawie art. 199 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią wymienionego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych p.p.s.a., stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. To na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca nie podał wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie wyjaśnił także, czy podany w formularzu dochód żony jest dochodem z tytułu umowy o pracę, czy też z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej. Nie wiadomo także, czy żona wnioskodawcy zatrudnia jakieś osoby, czy też nie oraz jakie wnioskodawca ponosi dodatkowe koszty związane z dojazdem rodziny do szkoły i pracy. Wnioskodawca nie udzielił jednak odpowiedzi na wszystkie zadane przez Sąd pytania, jak również nie wywiązał się z obowiązku nadesłania kserokopii wyciągów z konta bankowego własnego oraz małżonki za ostatnie dwa miesiące i kserokopii zeznań podatkowych wnioskodawcy oraz jego małżonki za 2012 r. Z podanych przez wnioskodawcę informacji wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwojgiem dzieci. Z zestawienia dochodów uzyskiwanych przez żonę wnioskodawcy podanych w formularzu i wynoszących 3.000,00 złotych oraz podanych wydatków wynoszących łącznie 5.422,33 złotych wynika, że wskazane wydatki przewyższają uzyskiwane przez żonę dochody, a wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie została podana. Na marginesie zauważyć należy, iż skoro wnioskodawca miesięcznie na utrzymanie siebie i rodziny przeznacza kwotę w wysokości około 5.422,33 złotych, to świadczy, że jego sytuacja materialna nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych samodzielnie. Należy podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszych okolicznościach Sąd uznał, odnosząc się do danych przedstawionych w formularzu i nadesłanych wyjaśnieniach, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.