VII SA/Wa 337/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2012 r. znak (...) w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej postanawia: I. przyznać J. Ł. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego i ustanowienie radcy prawnego z urzędu; II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić W dniu 28 maja 2013 r. postanowieniem referendarza sądowego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W piśmie z dnia 16 czerwca 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie i wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i ma na utrzymaniu matkę obłożnie chorą, potrzebującą opieki całą dobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką oraz dwoma braćmi. Wnioskodawca podał, że wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez siebie z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 777,37 złotych oraz dochodu uzyskiwanego przez matkę z tytułu emerytury w wysokości 1.092,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 1.869,37 złotych miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, iż brat posiada samochód osobowy marki Seat mirabel rok produkcji 1997 r. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 64 m ² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 8,0300 ha fizycznych. Innych nieruchomości zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych oświadczył, że nie posiada. Do formularza wnioskodawca dołączył zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w W. z dnia (...) marca 2013 r. z którego wynika, że jeden z braci jest zarejestrowany od dnia (...) listopada 2007 r. do chwili obecnej jako osoba bezrobotna, zaświadczenie psychologiczne z dnia (...) marca 2013 r. dotyczące drugiego brata i rozpoznanej u niego choroby oraz świadectwo ukończenia przez niego specjalnej szkoły podstawowej, decyzję o wymiarze łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013r. z tytułu płatności podatku od nieruchomości na kwotę w wysokości 451,00 złotych, zaświadczenie z dnia 20 marca 2013 r. potwierdzające, że także drugi brat jest osobą bezrobotną od dnia (...) stycznia 2009 r. bez prawa do zasiłku. Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, w terminie 7 dni, dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu o powierzchni 64 m ² należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz nieczystości stałych, płynnych, koszty związane z ogrzewaniem domu, ubezpieczeniem, itp.). Zapytano wnioskodawcę także, czy z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,0950 ha przeliczeniowych uzyskuje dochody, np. z tytułu sprzedaży płodów rolnych, dzierżawy, inne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość oraz czy posiada inwentarz żywy, a jeśli tak, to należało wskazać jakie zwierzęta wnioskodawca hoduje i w jakiej ilości oraz jaki uzyskuje dochód z tytułu ich sprzedaży. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy do posiadanego gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłaty unijne lub inne jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości oraz jakie ponosi koszty związane z zakupem nawozów i środków ochrony roślin, zakupem pasz dla zwierząt lub inne koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, należało podać ich wysokość. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy posiada maszyny rolnicze, jeśli tak, należało podać jakie oraz wydatki związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie), oraz jaki ponosi miesięczny koszt związane z utrzymaniem samochodu (zakup paliwa, naprawy, ubezpieczenie). Zapytano wnioskodawcę jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków czystości, itp. dla siebie oraz rodziny oraz jakie ponosi miesięcznie koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw dla matki oraz braci. Zobowiązano wnioskodawcę do podania, czy on lub jego rodzina (bracia, matka) otrzymują pomoc od organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. W dniu 29 kwietnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że koszty jakie wnioskodawca ponosi związane z utrzymaniem domu wynoszą: z tytułu opłat za gaz w wysokości 120,00 złotych, wodę w wysokości 40,00 złotych, ogrzewanie w wysokości 340,00 złotych, ubezpieczenie w wysokości 42,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 542,00 złotych. Wnioskodawca do wymienionych wyżej wydatków dodał konieczny koszt malowania i remontu podłogi w wysokości 1.000,00 złotych oraz uzupełnienia dachówek na dachu w wysokości 800,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że posiada inwentarz żywy w postaci bydła opasowego z którego uzyskuje dochód ze sprzedaży w wysokości 12.300,00 złotych. Wskazał, że otrzymuje dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, które wynoszą: z tytułu płatności obszarowej w wysokości 7.862,32 złotych, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych w wysokości 770,95 złotych, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na pasze na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.685,38 złotych, z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 1.790,00 złotych, z tytułu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 2.745,00 złotych. Wnioskodawca podał, że ponosi koszty związane z zakupem nawozu w wysokości 9.852,00 złotych oraz koszty związane z zakupem środków ochrony roślin w wysokości 1.532,00 złotych, zakupem paszy w wysokości 5.000,00 złotych, zakupem sznurka oraz podstawowych narzędzi rolniczych w wysokości 3.000,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że posiada maszyny rolnicze, (tj. pługi, prasę wysokiego zgniotu rok produkcji 1979 r., ciągnik C-330 i C-360, przyczepę rolniczą, a koszty związane z zakupem paliwa do maszyn wynoszą 11.000,00 złotych, plus koszty ubezpieczenia i przeglądów w wysokości 360,00 złotych oraz koszty zakupu olejów i smarów w wysokości 1.300,00 złotych. Oświadczył, że koszty związane z utrzymaniem samochodu wynoszą 220,00 złotych na zakup paliwa, 40,00 złotych za ubezpieczenie oraz 100,00 złotych za naprawy, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 360,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że na zakup żywności przeznacza kwotę w wysokości 1.600,00 złotych, środków czystości 140,00 złotych, na zakup odzieży 260,00 złotych oraz na leczenie i zakup lekarstw 600,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 2.600,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że bracia otrzymują pomoc od organizacji społecznych, tj. Banku Żywności w Lesznie w wysokości 200,00 złotych lub wyższej w zależności od możliwości banku. Zarządzeniem z dnia 7 maja 2013 r. wezwano ponownie wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, w terminie 7 dni, dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy wskazana przez wnioskodawcę w piśmie z dnia 23 kwietnia 2013 r. kwota uzyskiwana ze sprzedaży bydła w wysokości 12.300,00 złotych jest to dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę miesięcznie, czy też rocznie oraz czy wskazane przez wnioskodawcę kwoty przeznaczane na : zakup nawozów w wysokości 9.852,00 złotych, zakup środków ochrony roślin w wysokości 1.532,00 złotych, zakup pasz w wysokości 5.000,00 złotych, zakup sznurka oraz podstawowych narzędzi rolniczych w wysokości 3.000,00 złotych są kwotami, które wnioskodawca wydatkuje miesięcznie, czy też wydaje w ciągu całego roku. Zapytano wnioskodawcę, czy podane przez niego wydatki na paliwo w wysokości 11.000,00 złotych, oleje i smary do maszyn rolniczych to wydatki ponoszone miesięcznie, czy też rocznie. Wezwano wnioskodawcę do wskazania, czy jego bracia otrzymują comiesięczną pomoc od Banku Żywności w Lesznie w wysokości 200,00 złotych, oraz czy otrzymują także innego rodzaju pomoc, jeśli tak, należało wskazać jakiego rodzaju pomoc. Zapytano wnioskodawcę, czy jest dzierżawcą nieruchomości, jeśli tak, należało wskazać jej powierzchnię/liczbę hektarów i ponoszone koszty związane z dzierżawą. W dniu 27 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że podane przez wnioskodawcę kwoty uzyskiwane ze sprzedaży bydła w wysokości 12.300,00 złotych, przeznaczane na zakup nawozów w wysokości 9.852,00 złotych, zakup środków ochrony roślin w wysokości 1.532,00 złotych, zakup paszy w wysokości 5.000,00 złotych, zakup podstawowych narzędzi rolniczych w wysokości 3.000,00 złotych, zakup paliwa do maszyn rolniczych w wysokości 11.000,00 złotych, zakup olejów i smarów do maszyn są kwotami, które wnioskodawca uzyskuje i wydatkuje w ciągu całego roku. Wnioskodawca oświadczył, że bracia otrzymują comiesięczną pomoc od Banku Żywności w Lesznie w wysokości 200,00 złotych. Wskazał, że jest dzierżawcą 2 hektarów łąk oraz 1,30 hektara ziemi, a koszty jakie ponosi w związku z dzierżawą wynoszą 700,00 złotych. W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową skarżącego należy uznać, że nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W przedmiotowej sprawie, porównując wysokość miesięcznych dochodów oraz wysokość miesięcznych wydatków skarżącego, należy stwierdzić, iż nie jest on w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00 zł. jak i ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stanowiłoby to wydatek przewyższający rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącego. Zaznaczyć należy, iż wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 777,37 złotych, a ponadto dochód ze sprzedaży bydła wynoszący rocznie 12.300,00 złotych, co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości 1.025,00 złotych oraz otrzymuje dopłaty unijne w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego o łącznej wysokości 7.862,32 złotych, i uzupełniające płatności obszarowe do powierzchni grup upraw podstawowych w wysokości 770,95 złotych, do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.685,38 złotych, z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 1.790,00 złotych, płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 2.745,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 14.853,65 złotych (7.862,32 + 770,95 + 1.685,38 + 1.790,00zł + 2.745,00), a miesięcznie stanowi kwotę 1.237,80 złotych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa rolnego, sprzedaży bydła, z otrzymywanych dopłat unijnych oraz dopłat krajowych wynoszącego w sumie 3.040,17 złotych (777,37 + 1.025,00 + 1.237,80) plus dochód uzyskiwany przez matkę wnioskodawcy z tytułu emerytury wynoszący 1.092,00 złotych oraz pomoc uzyskiwana przez braci z Baku Żywności w L. w wysokości ok. 200 złotych, co łącznie w sumie daje kwotę w wysokości 4.332,17 złotych. Przy czym znaczną część uzyskiwanego dochodu wnioskodawca przeznacza w ciągu roku na koszty związane z zakupem nawozu – 9.852,00 złotych, środków ochrony roślin – 1.532,00 złotych, zakup paszy – 5.000,00 złotych, zakup podstawowych narzędzi rolniczych – 3.000,00 złotych, a ponadto ponosi koszty związane z zakupem paliwa w wysokości 11.000,00 złotych, zakupem oleju i smaru do maszyn rolniczych w wysokości 1.300,00 złotych, ubezpieczeniem i przeglądem maszyn w wysokości 360,00 złotych, co stanowi w ciągu roku kwotę 32.044 złotych, a więc miesięcznie – 2.670,33 złotych. Z powyższego zestawienia dochodów i wydatków wynika, że wnioskodawcy wraz z rodziną miesięcznie na utrzymanie się pozostaje kwota 1.661,84 złotych, co daje 415,46 złotych w przeliczeniu na jedną osobę. Ponieważ strona skarżący nie posiada oszczędności, uiszczenie wpisu sądowego od skargi może wpłynąć na pogorszenie się sytuacji życiowej rodziny, powodując uszczerbek w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie uznano, iż wnioskodawcę posiadającego stały dochód miesięczny stać będzie na poniesienie pozostałych kosztów sądowych, które mogą ewentualnie pojawić się w sprawie na późniejszych etapach postępowania. Zaznaczyć należy, iż ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie jakie wnioskodawca miałby do poniesienia będą niższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. postanowiono przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego i ustanowienie radcy prawnego z urzędu, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić.