VII SA/Wa 339/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, , Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A W na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2018 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017, poz. 1257, dalej: "k.p.a.") oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz. U. z 2017, poz. 2187, dalej: "ustawa o ochronie zabytków"), po rozpatrzeniu odwołania A W (dalej: "skarżący") od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...]WKZ", "organ I instancji") z [...] grudnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja organu odwoławczego zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. [...]WKZ - pismem z 14 kwietnia 2017 r. - wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków kamienicy S, wzniesionej około 1902 r., położonej przy ul. [...] , wraz z terenem posesji (teren działek ewid. nr [...],[...]z obrębu [...]). Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ww. decyzją z [...] grudnia 2017 r. wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego przedmiotową kamienicę wraz z terenem posesji, w granicach oznaczonych na załączniku graficznym (działki ewid. nr [...] i [...]z obrębu [...]).[...]WKZ w uzasadnieniu decyzji przywołał pismo [...]Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2016 r. wskazujące na zachowany secesyjny wystrój obiektu, należący do jednych z najciekawszych oryginalnych przykładów tego stylu w [...]. Organ I instancji przywołał historię budynku wzniesionego w około 1902 r., prawdopodobnie według projektu architekta J D, a następnie szczegółowo opisał omawiany obiekt. Wskazano przy tym, że "budynek uległ jedynie niewielkim uszkodzeniom podczas działań wojennych" i dopiero późniejsze remonty "doprowadziły do pozbawienia kamienicy znacznej części detalu". Odnośnie do sposobu zabudowy parceli stwierdzono natomiast, że "przetrwała w niezakłóconym późniejszymi modyfikacjami kształcie do czasów współczesnych". Organ I instancji podkreślił, że zachowane, betonowe balustrady balkonów elewacji frontowej są cennym elementem definiującym styl obiektu (secesja), a "przestrzeniami najbardziej wartościowymi pod względem artystycznym są przejazd bramny oraz reprezentacyjna klatka schodowa zlokalizowana w budynku frontowym" (z wysokiej klasy dekoracjami sztukatorskimi). Przedstawiając aktualny stan zachowania obiektu [...]WKZ zaznaczył, że bogata dekoracja figuralna i ornamentalna fasady została usunięta w latach 50. XX w., stolarka okienna została całkowicie wymieniona (z uwzględnieniem zasadniczo pierwotnych podziałów), drzwi wejściowe do mieszkań zostały wymienione na nowe o proporcjach i dekoracyjnym układzie nawiązującym do pierwotnych, a wystrój sztukatorski wnętrz mieszkalnych usuwano stopniowo w ramach kolejnych remontów począwszy od lat 70. XX w. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono ponadto, że w obecnym stanie prawnym (obiekt figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków i znajduje się na terenie objętego ochroną konserwatorską układu urbanistycznego ul. [...]) przeprowadzane prace remontowe we wnętrzach obiektu nie podlegają bezpośredniemu nadzorowi konserwatorskiemu, a ponadto jako częściowo niezabezpieczony obiekt ulega dewastacjom i degradacji technicznej (zacieki i zawilgocenia na klatce schodowej i nieszczelność pokrycia dachowego w oficynie bocznej). Ze względu na ww. okoliczności nadano przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W dalszej części uzasadnienia [...]WKZ podkreślił, że kamienica S posiada wartości naukowe wynikające z zachowanej bryły i układu komunikacyjnego oraz z wpisania w historyczny teren posesji, co stanowi charakterystyczny przykład warszawskiego domu czynszowego o wysokim standardzie, którego kształt wynika z zasad XIX-wiecznej urbanistyki. Natomiast walory artystyczne przejawiają się w wyżej wskazanym "nasyconym secesyjnym detalem prześwicie bramnym i reprezentacyjnej klatce schodowej", których dekoracje stanowią cenny przykład rozwiązań dekoracyjnych w stylu Art Nouveau. Artystyczne wartości kamienicy przejawiają się również w sposobie ukształtowania zubożonych obecnie elewacji o wciąż czytelnej artykulacji z reliktami pierwotnie stojącej na wysokim poziomie dekoracji". Odwołanie od decyzji organu I instancji, z zachowaniem ustawowego terminu, wniósł współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości - A W. Utrzymując w mocy decyzję [...] WKZ, organ odwoławczy wyjaśnił, że zabytek nieruchomy został zdefiniowany w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jako nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będący dziełem człowieka lub związany z jego działalnością i stanowiący świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Ponadto podniósł, że przepisy tej ustawy określają, iż ochronie i opiece bez względu na stan zachowania podlegają zabytki będące m.in. dziełami architektury i budownictwa (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c). Zatem, w toku postępowania w sprawie wpisania zabytku do rejestru, koniecznym jest ustalenie, czy w zachowanej formie dany obiekt posiada samoistne wartości zabytkowe, aczkolwiek wskazane wyżej wartości nie muszą występować łącznie. Wartości te nie muszą jednak wynikać wprost z procentowego stopnia zachowania oryginalnej substancji budowlanej obiektu, czy sposobu użytkowania tej nieruchomości przez właścicieli. Minister podniósł, że zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie zabytków, formami ochrony zabytków są: 1) wpis do rejestru zabytków; 2) uznanie za pomnik historii; 3) utworzenie parku kulturowego; 4) ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków jest decyzją konstytutywną, oznacza to, że objęcie wspomnianą prawną ochroną nie wynika z mocy samego prawa, ale każdorazowo konkretyzowane jest w tej decyzji, która potwierdza, że dany obiekt spełnia przesłanki wynikające z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków. Podniósł, że wpis do rejestru historycznego układu urbanistycznego, ruralistycznego lub historycznego zespołu budowlanego nie wyłącza możliwości wydania decyzji o wpisie do rejestru wchodzących w skład tych układów lub zespołu zabytków nieruchomych, co wynika z art. 9 ust. 3 ww. ustawy. Dalej Minister wskazał, że zaskarżona decyzja [...] WKZ z [...] grudnia 2017 r. została wydana na podstawie materiału dowodowego, na który składają się: karta ewidencyjna budynku tzw. karta biała, opracowana w 2007 r.; kopie fragmentów opracowania A S: Secesja w architekturze [...],[...]1999, dotyczących przedmiotowej kamienicy, fotografie archiwalne obiektu, a także dokumenty, pozwalające na ustalenie kręgu stron postępowania. Minister podkreślił, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła [...]WKZ na ocenę wartości zabytkowych kamienicy położonej przy ul. [...], które przesądziły o wpisaniu tego obiektu do rejestru zabytków, tj. o jego wartości artystycznej i naukowej. W prowadzonym postępowaniu oceniono wartość autentycznego obiektu zabytkowego, wraz z opisanymi przekształceniami. Minister wyjaśnił, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny zabytku pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych lub naukowych. Odwołując się do orzecznictwa sadów administracyjnych wskazał, że właściwość do wpisania obiektu do rejestru zabytków posiada wyłącznie wojewódzki konserwator zabytków, który dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników jest w stanie obiektywnie ocenić - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - czy dany obiekt posiada walory zabytkowe. Tym samym jako organ wyspecjalizowany w ochronie zabytków nie ma obowiązku przeprowadzenia w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. Następnie organ odwoławczy stwierdził (na podstawie analizy całości akt sprawy i podzielając stanowisko organu I instancji), że kamienica S położona przy ul. [...] stanowi przykład architektury mieszkaniowej, reprezentujący typ architektury mieszczańskiej, wzniesionej według XIX-wiecznych zasad urbanistyki oraz stanowi świadectwo zastosowania w architekturze [...] dekoracji secesyjnej, jednocześnie będąc cennym elementem, układu urbanistycznego ul. [...] , którego zachowanie w obecnej formie ma istotny wpływ na wartość i charakter tej części miasta. Bryła budynku zachowała się bez znaczących zmian, chociaż doszło do usunięcia części dekoracji w obrębie elewacji frontowej, a także związanej z remontami wymiany materiałów budowlanych (m.in. wymiana stolarki okiennej). Obiekt jest użytkowany zgodnie ze swoją pierwotną funkcją nieprzerwanie od momentu wzniesienia. Minister podkreślił, że podstawową wartością obiektów zabytkowych jest ich autentyzm, przejawiający się nie tylko w bogatej dekoracji sztukatorskiej, ale także w pierwotnej substancji budowlanej, na którą składają się również elementy konstrukcyjne (w tym ściany i stropy) oraz pierwotna forma obiektu widoczna w nieprzekształconej bryle i sposobie kształtowania przestrzeni. W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że omawiany budynek odpowiada definicjom legalnym zabytku art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy, jako dzieło architektury i budownictwa. Minister uznał, że powyższe ustalenia upoważniają organy ochrony zabytków obu instancji do stwierdzenia, iż przedmiotowy obiekt posiada wysokie wartości zabytkowe, artystyczne i naukowe, przemawiające za objęciem go indywidualną ochroną prawną. Podkreślił, że organy ochrony zabytków obu instancji zobowiązane są strzec dziedzictwa narodowego, wypełniając tym samym konstytucyjny obowiązek, zawarty w preambule oraz przepisie art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podkreślił, że nie znalazły one potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy a zatem nie mogą stanowić przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji. Pismem z 11 stycznia 2019 r., skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z [...] listopada 2018 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie przez Ministra, że cała nieruchomość położona w [...]przy ul. [...]spełnia warunki przewidziane dla nieruchomości zabytkowej i w konsekwencji wydanie decyzji o wpisie tej nieruchomości do rejestru zabytków; 2) art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., gdyż w sposób wyczerpujący nie został zebrany i nie został rozpatrzony materiał dowodowy w sprawie, w szczególności, iż decyzja została oparta wyłącznie na publikacji A S Secesja w architekturze [...] , która dotyczyła wyłącznie elementów secesyjnych kamienicy, nie zebrano materiału dowodowego dotyczącego wartości historycznej, artystycznej i naukowej kamienicy i z tego względu orzeczono na podstawie niepełnego materiału dowodowego, zebrany materiał dowodowy dotyczył jedynie części nieruchomości i tylko co do tej części mogło zapaść rozstrzygnięcie co do wpisu do rejestru zabytków, nie wykazano, iż podstawa do wydania zaskarżonej decyzji został udowodniona. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w publikacji A S wskazano, że kamienica przy ul. [...] nie jest kamienicą secesyjną, a posiada jedynie kilka elementów secesyjnych w bramie wjazdowej oraz reprezentacyjnej klatce schodowej. W jego ocenie, ewentualnie jedynie te zachowane elementy mogłyby podlegać ochronie konserwatorskiej, a nie cała kamienica pozbawiano jakichkolwiek cech stylowych zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz. Skarżący podkreślił, że sam [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że elewacja frontowa kamienicy przebudowana w latach 50-tych XX w. utraciła swój zabytkowy charakter poza zachowanymi balustradami balkonów. Połączenie bezstylowej i niezabytkowej elewacji kamienicy z balkonami nie tworzy, zdaniem skarżącego, ciekawego architektonicznie i historycznie rozwiązania, które zasługiwałoby na jakąkolwiek ochronę konserwatora zabytków. W konsekwencji skarżący stwierdził, że wygląd zewnętrzny kamienicy nie ma żadnych cech architektonicznych, stylowych, historycznych, artystycznych i naukowych zasługujących na jakąkolwiek ochronę konserwatora zabytków. W jego ocenie, również pozostałe elewacje kamienicy są pozbawione jakichkolwiek cech stylowych i zabytkowych, zaś stare okna wymienione na okna z PCV pozbawione zostały jakiejkolwiek wartości stylowej i historycznej. Klatki schodowe, poza znajdującą się w skrzydle frontowym, również są przebudowane i pozbawione jakichkolwiek cech stylowych, artystycznych i historycznych. Wymieniono również drzwi do lokali, które również nie są zabytkowe. Podniósł, że wnętrza kamienicy zostały przebudowane gruntownie w latach 50 i 70 XX w. tracąc swój pierwotny układ i wyposażenie. W lokalach tych nic nie przypomina przedwojennej kamienicy, ani układ ani stan lokali. Pierwotnie duże lokale zostały podzielone na mniejsze tuż po wojnie i w ten sposób został zniszczony ich przedwojenny układ. Przy okazji tego podziału lokali zniszczono ich wystrój oraz wyposażenie. Kolejne zniszczenia zabytkowej tkanki kamienicy miały miejsce przy wymianie i przebudowie instalacji wodnej, kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania. Z tego względu przywrócenie poprzedniego stanu lokali jest obecnie niemożliwe. Skarżący podniósł, że stan zewnętrzny oraz wnętrze przedmiotowej kamienicy nie może być żadnym przykładem warszawskiego domu czynszowego o wysokim standardzie. W dalszej części skargi strona skarżąca wskazała, że wpisanie całej niezabytkowej kamienicy przy ul. [...] do rejestru zabytków powoduje, że właściciele tej nieruchomości będą musieli konsultować z Wojewódzkim [...] Konserwatorem Zabytków prace dokonywane co do niezabytkowej części kamienicy, a w szczególności dotyczące lokali znajdujących się w tym budynku. Zdaniem skarżącego "rodzić to będzie pokusę konserwatora, aby przy okazji dokonywanych remontów nakazać właścicielom kamienicy przywrócenie stanu istniejącego przed II wojną światową. Taka sytuacja narusza prawa właścicieli nieruchomości, którzy nabyli ją w stanie istniejącym po dokonanych zniszczeniach budynku w czasie II wojny światowej, dokonanej odbudowie i modernizacjach i przebudowach kamienicy w latach 1950 - 1990." Skarżący również podniósł, że wbrew twierdzeniu Wojewódzkiego [...] Konserwatora Zabytków secesyjny wystrój części kamienicy nie jest wysokiej klasy - jest wręcz skromny i nie zasługujący na jakąkolwiek uwagę. Jeżeli chodzi o ochronę zachowanej bryły i układu komunikacyjnego budynku, skarżący wskazał, jest ona chroniona, albowiem znajduje się na terenie objętym ochroną konserwatorską układu urbanistycznego ulicy [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków kamienicy S, wzniesionej około 1902 r., położonej przy ul. [...] wraz z terenem posesji (działki ewid. nr [...],[...]z obrębu [...]) stanowią przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy). Przepisy ustawy o ochronie zabytków nie wprowadzają szczegółowych przesłanek, którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku wpisem do rejestru zabytków, a zatem decyzja tego organu ma charakter ekspercki i opiera się na ocenie dokonywanej przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 3 pkt 1 i 2, art. 91 ust. 2 pkt 2 i 3 powołanej ustawy). Decyzja organu ochrony zabytków opiera się zatem na przesłankach ocennych. W kontekście powołanych wyżej przepisów, zdaniem Sądu, nie można zarzucić [...] WKZ naruszenia prawa, czy dowolności przy wydawaniu decyzji o wpisie do rejestru zabytków kamienicy przy ul. [...]wraz z terenem posesji. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na podstawie analizy i oceny: karty ewidencyjnej nr [...]ww. budynku opracowanej przez mgr E P oraz dr inż. arch. B P w 2007 r. (w tym wkładkach do karty ewidencyjnej); kopiach fragmentów opracowania A S: Secesja w architekturze [...] , [...]1999, dotyczących przedmiotowej kamienicy; fotografiach archiwalnych obiektu; fotografiach aktualnych kamienicy oraz na podstawie oględzin. Nie można więc podzielić zarzutu skargi co do oparcia decyzji wyłącznie na publikacji A S. Wyżej wskazany materiał dokumentacyjny obrazuje, że kamienica powstała około 1902 r. dla A i C S prawdopodobnie według projektu arch. J D. Przejazd bramny umieszczony został niesymetrycznie od strony ul. [...] . Kamienica jest pięciokondygnacyjna, podczas II wojny światowej została uszkodzona tylko w niewielkim stopniu. W ponad 90 % ocalał pierwotny elektyczno-secesyjny wystrój fasady. Zachowane zostały, betonowe balustrady balkonów elewacji frontowej, które są cennym elementem definiującym styl obiektu (secesja), a przestrzeniami najbardziej wartościowymi pod względem artystycznym są ww. przejazd bramny oraz reprezentacyjna klatka schodowa zlokalizowana w budynku frontowym (z wysokiej klasy dekoracjami sztukatorskimi). W 2005 r. miał miejsce remont dachu wg projektu inż. S C, zaś w 2006 r. zrekonstruowano bramę z furtą. Obiekt jest użytkowany zgodnie ze swoją pierwotną funkcją. Jednocześnie materiały źródłowe wskazują, że podczas remontów elewacji usunięto niektóre przedwojenne detale – sztukaterie, do dziś nie zrekonstruowane, wymieniono stolarkę okienną, jednakże z uwzględnieniem zasadniczo pierwotnych podziałów, wymieniono drzwi wejściowe do mieszkań na nowe ale o proporcjach i dekoracyjnym układzie nawiązującym do pierwotnych. Stan ten (zdaniem Sądu) nie stoi na przeszkodzie objęciem przedmiotowej kamienicy wpisem do rejestru zabytków. Powyższe oznacza bowiem, że bryła budynku zachowała się bez znaczących zmian, chociaż doszło do usunięcia części dekoracji w elewacji frontowej w związku z remontami. W ocenie Sądu, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu ochrony konserwatorskiej utrzymane w mocy przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sposób dostateczny podkreśla wartości artystyczne i naukowe obiektu oraz potrzebę jego ochrony poprzez wpis do rejestru zabytków. Zaprezentowana przez organ I instancji (a utrzymana w mocy przez organ odwoławczy) ocena wartości artystycznych kamienicy nie jest oceną dowolną, ponieważ ma oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Sąd nie podziela zarzutu wynikającego z uzasadnienia skargi co do nadmiernej ingerencji organu ochrony konserwatorskiej w sferę uprawnień właścicielskich jak i nie podziela stanowiska skarżącego co do konieczności ograniczenia wpisu tylko do reprezentacyjnej klatki schodowej oraz wjazdu bramnego. W tym miejscu wskaż należy, że to w interesie społecznym pozostaje ochrona zabytków, jako obiektów będących materialnym świadectwem historii społeczeństwa i Państwa. Wyrazem tego jest przepis art. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska strzeże dziedzictwa narodowego. Natomiast prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, jak również art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. Dopuszcza je sama Konstytucja, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei stosownie do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Przekładając powyższe uwagi na okoliczności rozpatrywanej sprawy, właśnie na mocy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków jest uprawniony do ingerencji w prawo własności innych podmiotów m. in. w celu ochrony zabytków i ich otoczenia. Ponadto, to że przedmowa kamienica znajduje się na terenie objętym ochroną konserwatorską układu urbanistycznego ul. [...] - nie uniemożliwia objęcia kamienicy indywidualną formą ochrony zabytków i nie daje podstaw do tego aby ograniczyć zakresowo wpis, zgodnie z żądaniem skarżącego. Po pierwsze przepisy ustawy o ochronie zabytków nie formułują zakazu stosowania jednej z form ochrony zabytków w stosunku do zabytku stanowiącego element historycznego układu urbanistycznego. Po drugie objęcie określonego zabytku ochroną jako elementu zabytku obszarowego i jako indywidualnego zabytku ma różny przedmiot. W pierwszym przypadku chronione jest bowiem określone założenie przestrzenne jako zaprojektowana historycznie i funkcjonalnie całość i prezentowane przezeń wartości, natomiast w drugim przypadku ochrona dotyczy określonej nieruchomości lub jej części (np. budynku), ze względu na wartości określonego przedmiotu ochrony, a zatem nie występuje tu sytuacja "nałożenia się" dwóch form ochrony konserwatorskiej na ten sam przedmiot. Należało zatem podzielić stanowisko organów co do wartościach zabytkowych przedmiotowej kamienicy i uznać wpis za uzasadniony. Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi Sąd, w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.