VII SA/Wa 344/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), po rozpatrzeniu zażalenia P. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2017 r. znak [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Ww. postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...], którą utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] czerwca 2013 r. znak [...], nakazującą P. S. rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków z filtrem gruntowo-roślinnym o wydajności 0,6 m3 na dobę, wybudowanej na działce nr geod. [...] w N., gm. W. niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i udzielonym pozwoleniem na budowę z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz obowiązującymi warunkami technicznymi. Rozpoznając zażalenie P. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał postanowienie za zgodne z prawem. GINB przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że pismem z dnia [...] października 2017 r. P. S. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2013 r., wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2016 r. sygn. II OSK 712/15. Wyrokiem tym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 6 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 891/13 oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nakazującą A. i H.P. rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków z filtrem gruntowo-roślinnym o wydajności 0,6 m3 na dobę, wybudowanej na działce sąsiedniej w stosunku do działki P. S. i stanowiącej jego zdaniem "lustrzane odbicie" przydomowej oczyszczalni ścieków, której rozbiórkę nakazano wnioskodawcy. W piśmie z dnia [...] października 2017 r. jako podstawę wznowienia postępowania P.S. wskazał fałszywość dowodów. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., powołując się na uchybienie przez P. S. terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnioskodawca uchybił ww. terminowi, gdyż jako okoliczność stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania wskazał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany wiele miesięcy przez złożeniem wniosku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając zażalenie P. S. na powyższe postanowienie podkreślił, że w art. 148 § 1 Kpa nie ma mowy o zaistnieniu wskazanej przez stronę okoliczności, ale o dowiedzeniu się o niej. Tym samym nie ma znaczenia, kiedy przesłanka, na którą powołuje się skarżący w ogóle zaistniała, lecz to, kiedy P. S. się o niej dowiedział. Organ odwoławczy uznał wobec tego, że stwierdzenie przez organ wojewódzki uchybienia przez wnioskodawcę terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa, było wadliwe. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, pomimo ww. uchybienia rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. jest zgodne z przepisami prawa i należy je utrzymać w mocy. GINB podkreślił, że aby możliwe było skuteczne powołanie się na fałszywość dowodów jako przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego spełnione muszą być łącznie 3 warunki: w decyzji ostatecznej organ administracyjny poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód; na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na decyzję ostateczną; sfałszowanie zostało potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (chyba że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 145 § 2 lub 3 Kpa). Odstąpienie od reguły, że dla wznowienia postępowania administracyjnego z powodu sfałszowania dowodów niezbędne jest uprzednie stwierdzenie fałszywości dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy występuje zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego albo powstanie szkody dla interesu społecznego, a fakt sfałszowania dowodu jest oczywisty, bądź też postępowanie przed sądem lub innym organem w tych sprawach nie może zostać wszczęte z uwagi na upływ terminu przedawnienia lub z powodu innych prawnych przeszkód. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że powołanego przez skarżącego wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2016 r. nie można uznać za orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające sfałszowanie dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, NSA sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, a w szczególności rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów i podejmuje uchwały wyjaśniające zagadnienia prawne oraz rozpoznaje inne sprawy należące do jego właściwości na mocy innych ustaw. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem organem uprawnionym do oceny sfałszowania dowodu. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego z powodu sfałszowania dowodu nie może nastąpić, jeżeli właściwy organ lub sąd nie stwierdził fałszerstwa, tym samym okoliczności wskazane przez P. S. nie mogą doprowadzić do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2013 r. Z tych przyczyn GINB uznał postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. za zgodne z przepisami prawa. P. S. złożył skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r., zarzucając: - naruszenie art. 148 § 1 Kpa - poprzez niewłaściwe określenie, że wystąpił o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu, - naruszenie art. 145 Kpa - gdyż decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. była dotknięta wadliwymi pomiarami z roku 2013 i nadal jest utrzymywana jako prawdziwa. Skarżący wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dokonał nowych pomiarów na jego działce w dniu [...] października 2017 r., które to poświadczyły, że "niby pomiary" z 2013 r. były nieprawdziwe, tzn. inne od wykonanych obecnie. Skarżący podkreślił, że obecne pomiary i wszystkie uzyskane odległości poszczególnych elementów oczyszczalni od granic z sąsiadami świadczą o tym, że oczyszczalnia była i jest wykonana zgodnie z normami techniczno-budowlanymi. Odnośnie kwestii zachowania terminu określonego w art. 148 Kpa skarżący wskazał, że w dniu [...] października 2017 r. dowiedział się, że dowody (odległości), na podstawie których wydano w 2013 r. decyzje o rozbiórce oczyszczalni skarżącego oraz sąsiada były nieprawdziwe - fałszywe (co potwierdził NSA w wyroku sygn. II OSK 712/15), a zatem wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] października 2017 r. złożył po 8 dniach, od kiedy dowiedział się o nowych okolicznościach. Skarżący podkreślił, że decyzja ostateczna z 2013 r. o rozbiórce oczyszczalni była dotknięta wadliwymi pomiarami. Podawano odległości od filtra oczyszczalni, a nie jak to wykonano obecnie, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, od najbliższego przewodu rozsączającego. Zdaniem skarżącego z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. II OSK 712/15 wynika jednoznacznie, że oczyszczalnia siostry skarżącego A. P., a tym samym i skarżącego, wykonana w identyczny sposób przez tę samą firmę, spełniają warunki techniczne od 2011 r., kiedy to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] przyjął bez zastrzeżeń zawiadomienie o zakończeniu budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Instytucja ta, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 Kpa, z tego też powodu może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków. Przesłanki wznowienia postępowania nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Złożenie podania o wznowienie postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 Kpa, czyli wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ powinien zbadać m.in., czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b Kpa, czy wniosek został złożony przez podmiot będący stroną w sprawie oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r., odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, są prawidłowe. P. S. jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2013 r. wskazał okoliczność, że pomiary odległości poszczególnych elementów przydomowej oczyszczalni ścieków od granic sąsiednich działek, na podstawie których wydano decyzję o nakazie rozbiórki oczyszczalni skarżącego, były fałszywe (co zdaniem skarżącego potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. II OSK 712/15). Skarżący powołał się zatem na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe). Wobec powołania się na tę podstawę wznowienia wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 Kpa ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: 1) w postępowaniu prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił sfałszowany dowód, 2) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie decyzją ostateczną, 3) sfałszowanie dowodu musi zostać stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Zasadą jest zatem, że wznowienie postępowania ze względu na sfałszowanie dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. W art. 145 § 2 Kpa przewidziano możliwość wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, ale wyłącznie w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Odstąpienie od wymagania wcześniejszego stwierdzenia sfałszowania dowodów orzeczeniem sądu lub innego organu jest możliwe także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (art. 145 § 3 Kpa). Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi zatem przedłożyć organowi administracji publicznej orzeczenie sądu lub innego właściwego organu stwierdzające sfałszowanie dowodu. P. S. takiego orzeczenia nie przedłożył, nie stanowi bowiem wymaganego orzeczenia potwierdzającego sfałszowanie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. II OSK 712/15 czy też przedłożony protokół kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2017 r. W takiej sytuacji nie było możliwe wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2013 r., skoro sfałszowanie dowodu, na które powołuje się skarżący, nie zostało stwierdzone orzeczeniem właściwego sądu lub innego organu, a jednocześnie nie zachodziła w sprawie żadna z sytuacji określonych w art. 145 § 2 i § 3 Kpa. Dodatkowo zauważyć trzeba - w związku z twierdzeniem zawartym w skardze, że P. S. wniosek o wznowienie postępowania złożył po 8 dniach, od kiedy dowiedział się o nowych okolicznościach - że zarzuty odnośnie wadliwych pomiarów odległości elementów oczyszczalni skarżący podnosił już we wcześniejszych pismach kierowanych do organów administracyjnych. W piśmie datowanym na dzień [...] sierpnia 2017 r., a przesłanym do PINB w [...] w dniu [...] września 2017 r., skarżący podnosił, że wszystkie odległości "są zgodne z warunkami technicznymi, a mianowicie odległość najbliższego przewodu rozsączającego od studni wynosi 35m, a odległość osadnika gnilnego od granicy sąsiada wynosi 2,10 m". Ponadto już w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r., stanowiącym wniosek o wstrzymanie egzekucji obowiązku rozbiórki, P.ł S. kwestionował pomiary odległości oczyszczalni, na których oparto decyzję z [...] czerwca 2013 r. o nakazie rozbiórki, wskazując, że różnią się one od rzeczywistych odległości. Zauważyć wobec tego trzeba, że jeżeliby nawet przyjąć, że złożony w dniu [...] października 2017 r. wniosek o wznowienie postępowania opierał się o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa (ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję), również brak byłoby możliwości wznowienia postępowania, oznaczałoby to bowiem, że został on złożony z uchybieniem określonego w art. 148 Kpa terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W świetle powyższych okoliczności jako prawidłowe należy zatem ocenić wydanie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2013 r. Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.