VII SA/Wa 345/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, , sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi D.G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] grudnia 2021 r., [...] (GINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku D. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] września 2021 r. o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia [...] WINB z [...] kwietnia 2021 r. [...] uchylającego postanowienie PINB w [...] z [...] lutego 2021 r. [...] i wstrzymującego roboty budowlane związane z budową przejazdu (mostka tymczasowego) przez potok [...] z działki nr [...] przez działkę nr [...], na działkę nr [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Jednocześnie organ poinformował, że przez 30 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o jego legalizację, o opłacie legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. GINB po ponownym przeanalizowaniu sprawy podtrzymał swoje stanowisko wskazując, że rozstrzygnięcie [...] WINB z [...] kwietnia 2021 r. nie jest obarczone żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zaznaczył, że z protokołu kontroli z 10 grudnia 2020 r. wynika, że skarżący wybudował opisany mostek tymczasowy (przepust betonowy dwuokularowy), którego konstrukcję stanowią ułożone w korycie potoku kręgi betonowe o długości ok 5,6 m i średnicy 1500 mm. Na wlocie i wylocie wykonano przyczółki betonowe o długości 14,55 m i szerokości 0,25 m. Roboty prowadzono od lipca 2018 r. do lipca 2020 r. Obiekt ma przepust o przekroju wewnętrznym 2 x 1,76 m2. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 12 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), sporny obiekt wymagał pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia, bowiem przekrój wewnętrzny przepustu przekracza 0,85 m2, którego inwestor nie uzyskał. Dodał przy tym, że w postanowieniu z [...] lutego 2021 r. wprawdzie prawidłowo wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia, jednak w sentencji jedynie orzeczono o wstrzymaniu budowy. Dlatego organ odwoławczy prawidłowo uchylił to rozstrzygnięcie i orzekł na mocy art. 48 ust. 1. pkt 1, ust. 3 i 4 Prawa budowlanego. Organ stwierdził, że zarzuty wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie dotyczą postanowienia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności, tylko odnoszą się w całości do nieuprawnionego - zdaniem skarżącego - uznania, że wniosek o legalizację złożono z uchybieniem terminu. Skargę na to postanowienie złożył D. G. i wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucił naruszenie: art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 78, 80, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprawidłowości ujawnione w toku postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawił przebieg postępowania i ustalenia organów wskazując na nieuprawnione i nielogiczne stanowisko PINB, że jego wniosek o legalizację został złożony z uchybieniem terminu. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. - dalej "p.p.s.a"), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia na wstępie podkreślić należy, że organ prowadził postępowanie w trybie nadzwyczajnym, w którym obowiązują inne zasady niż w postepowaniu zwykłym. Instytucja stwierdzenia nieważności odnosi się bowiem do wad – wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. - tkwiących w samej decyzji/ postanowieniu i godzących w elementy stosunku prawnego: podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną. Nie są to zatem – co do zasady – wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest w trybie wznowienia postępowania. Z tej racji, że wady tkwią w samej decyzji/postanowieniu, postępowanie, w którym ono zapadło może być prawidłowe pod względem prawnym, może być ono jednak źródłem wadliwości decyzji ze względu na merytoryczne treści ustalone w stadium wstępnym lub rozpoznawczym postępowania. Z punktu widzenia bytu prawnego wadliwego aktu administracyjnego nie ma to jednak znaczenia, ponieważ ocenie podlega sam akt i jego skutki prawne, a nie poprzedzające je postępowanie. Badane wg. powyższych kryteriów postanowienie [...] WINB z [...] kwietnia 2021 r. (uchylające postanowienie PINB w [...] z [...] lutego 2021 r i wstrzymujące roboty budowlane związane z budową opisanego przejazdu oraz informujące o możliwości i warunkach legalizacji) zapadło w trybie określonym w art. 48 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Na skutek powyższych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W postanowieniu tym organ (jedynie) informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3 Prawa budowlanego). Jeżeli w dalszym postępowaniu wniosek taki nie zostanie złożony obowiązkiem organ nadzoru budowlanego jest wydanie nakazu rozbiórki (art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego), natomiast złożenie wniosku wdraża procedurę legalizacyjną. Nie było sporne w niniejszej sprawie, że opisany obiekt budowlany - przepust dwuokularowy powstał w warunkach samowoli budowlanej i wymagał pozwolenia budowlanego. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 2 pkt 12 Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa przepustów o przekroju wewnętrznym do 0,85 m². Przedmiotowy posiadał natomiast przekrój wewnętrzny 2 x 1,76 m 2. W tym celu – wypełniając obowiązek ustawowy - organ wojewódzki badanym w postępowaniu nieważnościowym postanowieniem skorygował postanowienie organu I instancji i w sentencji nie tylko wstrzymał roboty budowlane, ale i poinformował inwestora o możliwości wszczęcia procedury legalizacyjnej. Powyższe przesądza w konsekwencji, że rozstrzygnięcie to jest prawidłowe i jako takie nie jest obarczone wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Skoro postanowienie organu wojewódzkiego dotyczyło tylko wstępnej fazy postępowania legalizacyjnego, to bez wpływu na wynik sprawy pozostawały zarzuty skargi dotyczące złożenia wniosku o legalizację po terminie, jak i skierowane do decyzji z dnia [...] czerwca 2021 nakazującej rozbiórkę spornego obiektu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – nie znajdując podstaw do zakwestionowania zaskarżonego postanowienia - orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a.