VII SA/Wa 346/18

Starszy referendarz sądowy – Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2018r. po rozpoznaniu wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji postanawia: odmówić M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. M. K. w dniu 12 marca 2018r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie VII SA/Wa 346/18. W treści wniosku wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Posiada dom w [...] przy ul. [...], o pow. 170 m², nieruchomość zabudowaną ze służebnością dożywotnią i długiem 200,00 złotych oraz nieruchomości rolne o pow. 1,07ha, 1,86 ha, 0,79 ha, 1,36 ha, i 0,51 ha i inną nieruchomość o pow. 2800 m². Jako przedmioty wartościowe wymienił 3 samochody tj. [...] z 2009r. i [...] z 2010r oraz [...] z 2006r. Oświadczył, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 1 500.000 złotych oraz akcje o wartości 550 000 złotych. Wyjaśnił, że wszystkie składniki majątkowe są objęte wspólnością małżeńską. Jako dochody z których utrzymuje się z żoną wskazał emeryturę oraz dochody uzyskiwane z tytułu działalności gospodarczej. Podał, że łącznie dochody wynoszą 15 000 złotych miesięcznie. Wskazał następujące zobowiązania tj. kredyty bankowe w [...] - 50 000 złotych, [...] - 366 000 złotych, [...] - 167 000 CHF oraz kredyt samochodowy - 55 000 [...] oraz podatki od nieruchomości. W tym stanie faktycznym stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy, stanowiącej odstępstwo od tej generalnej reguły, jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 p.p.s.a, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione z złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby taka sytuacja zachodziła w przypadku wnioskodawcy. Jak wynika z wniosku wnioskodawca i jego żona posiadają znaczny majątek, na który składają się: dom, nieruchomości rolne i inne, samochody [...] z 2009r. i [...] z 2010r. oraz [...] z 2006r. Skarżący uzyskuje stałe dochody z tytułu emerytury oraz z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej łącznie w wysokości 15 000 złotych miesięcznie. Ponadto posiada znaczne oszczędności pieniężne w wysokości 1.500.000 złotych oraz akcje o wartości 550 000 złotych. Powyższe okoliczności wskazują, że wnioskodawcę nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Nie sposób więc uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w niniejszej sprawie, brak jest zatem uzasadnienia dla przerzucenia tych kosztów na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia także konieczność spłacania przez skarżącego kredytów, bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zobowiązania cywilnoprawne, w tym i zobowiązania kredytowe, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Warto jednocześnie podkreślić, iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. II FZ 797/11 LEX nr 1104128, z dnia 1 marca 2011r. sygn. II FZ 80/11 LEX nr 1080061, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. II FZ 348/12 LEX nr 1166136, z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. II FZ 97/11 LEX nr 1081481, z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. II FZ 470/12 LEX nr 1240493). W przypadku M. K. nie można natomiast mówić o braku środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w zainicjowanej przez niego sprawie. W świetle powyższych okoliczności uznano, że wnioskodawca uzyskując miesięczne dochody we wskazanej wyżej wysokości, posiadając znaczne oszczędności pieniężne i majątek jest w stanie w niniejszej sprawie w całości samodzielnie ponosić koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.