VII SA/Wa 346/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-26
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Jadwiga Smołucha, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, której nieruchomość nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji, ale która twierdzi, że inwestycja oddziałuje na jej nieruchomość (np. poprzez nieprzyjemne zapachy), posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, uzasadniający wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie legalności tej inwestycji?Ratio decidendi
Skarżąca nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, ponieważ jej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, a jej uprawnienia właścicielskie nie zostały ograniczone ani naruszone przez przedmiotową inwestycję. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego i być poparty obiektywnymi okolicznościami faktycznymi, a nie subiektywnym odczuciem.Stan faktyczny
Skarżąca zawiadomiła PINB o posadowieniu obiektów budowlanych (kontenerów magazynowych i hali namiotowej) na sąsiednich działkach, twierdząc, że wymagają one pozwolenia na budowę, którego nie uzyskano. Wniosła również o wszczęcie postępowania w sprawie budowy ogrodzenia. PINB odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, gdyż jej działka nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących strony postępowania i obszaru oddziaływania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. oddala skargę
1. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB") postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2018 r., po rozpatrzeniu zażalenia H. L. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") nr [...] z [...] października 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. Pismem z 27 lipca 2018 r. skarżąca jako właścicielka nieruchomości położonej na działkach nr ewid. [...] i [...] zawiadomiła PINB, że na działkach sąsiednich, tj. nr ewid. [...] i [...] w miejscowości Z., gmina [...], posadowione zostały obiekty budowlane w postaci co najmniej 10 kontenerów służących jako pomieszczenia magazynowe. Ponadto, skarżąca poinformowała, że wskazane kontenery nie mają charakteru tymczasowego, gdyż są użytkowane dłużej niż 180 dni. Zdaniem skarżącej rodzi to obowiązek właściciela do uzyskania pozwolenia na budowę, którego w ww. przypadku nie wydano. Skarżąca poinformowała organ pierwszej instancji także o tym, że na granicy działek nr ewid. [...] i [...] zostało wybudowane ogrodzenie przekraczające wysokość 2,20 m, którego posadowienie – zdaniem skarżącej – wymagało pozwolenia na budowę.
Organ pierwszej instancji pismem z 22 sierpnia 2018 r. wezwał skarżącą do wskazania w terminie 7 dni przysługującego jej interesu prawnego.
Skarżąca odpowiadając na ww. wezwanie wyjaśniła, że jej interes prawny wynika przede wszystkim z tego, że jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości, która jej zdaniem znajduje się w obszarze oddziaływania.
3. Po dokonaniu czynności wstępnych, w tym oględzin robót budowlanych na działkach nr ewid. [...], [...], [...] i [...] w Z. przy ul. [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wydał postanowienie nr [...] z [...] października 2018 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności obiektów kontenerowych służących jako magazyn oraz hali namiotowej, usytuowanych na działkach nr ewid. [...] i [...] w Z., gmina [...].
Postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej "k.p.a.").
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego i istnienia takiego interesu nie można domniemywać, ani utożsamiać go z subiektywnie pojmowanym interesem faktycznym określonego podmiotu. Tymczasem, kontrola przeprowadzona w dniu 19 września 2018 r. nie wykazała, żeby skarżącej przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Według ustaleń organu działka skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.; dalej: "pr.bud."). Przedmiotowa inwestycja nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działki skarżącej wynikających z przepisów techniczno-budowlanych, nie ogranicza również prawidłowej jej zabudowy, nie utrudnia dostępu do drogi publicznej, nie ogranicza dostępu do korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej. Kwestionowane obiekty nie pozbawiają skarżącej również dostępu do światła słonecznego oraz nie wpływają na warunki ochrony przeciwpożarowej obiektów usytuowanych na działce skarżącej. Działkę skarżącej od obiektów kontenerowych dzielą trzy inne działki (nr ewid. [...],[...] i [...]). Obiekty zlokalizowane są w odległości około 22 m od granicy z działką skarżącej. W ocenie organu pierwszej instancji skarżąca w piśmie z 30 sierpnia 2018 r. nie wykazała, w jaki sposób obiekty oddziałują na jej nieruchomość.
4. Pismem z 26 października 2018 r. skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca stwierdziła, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest błędne, gdyż jest oparte na nieprawidłowej interpretacji art. 28 k.p.a.
Skarżąca wskazała, że jest właścicielką nieruchomości sąsiedniej położonej na działkach nr ewid. [...] i [...], które znajdują się w obszarze oddziaływania wskazanych przez nią obiektów budowlanych (kontenerów i namiotu metalowego). Obszar oddziaływania obiektu budowlanego powinien przy tym być rozumiany w sposób przewidziany w art. 28 ust. 2 pr.bud. Jej zdaniem to, że obiekty budowlane zostały posadowione na działkach nr ewid. [...] i [...], które nie sąsiadują bezpośrednio z nieruchomością, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Działki nr ewid. [...] i [...] są faktycznie połączone z działkami [...], [...] i [...] i stanowią one jedną nieruchomość. Działki te stanowią jeden funkcjonalny zakład przemysłowy, który graniczy z nieruchomością skarżącej. Ponadto skarżąca wskazała, że oddziaływanie przejawia się między innymi w bardzo nieprzyjemnym zapachu.
5. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z [...] października 2018 r.
Jako podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 pr.bud.
Organ odwoławczy stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek skarżącej była zasadna. W ocenie [...] WINB skarżąca nie posiada przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej legalności obiektów kontenerowych służących jako magazyn oraz hali namiotowej usytuowanych na działkach nr ewid. [...] i [...] w Z., gm. [...].
W ocenie [...] WINB skarżąca posiada jedynie interes faktyczny, nie posiada natomiast interesu prawnego umożliwiającego wszczęcie postępowania w ramach nadzoru budowlanego w sprawie legalności ww. obiektów. Zdaniem organu działki skarżącej nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektów w rozumieniu art. 3 pkt 20 pr.bud. Tym samym [...] WINB wyjaśnił, że przedmiotowa inwestycja nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działki skarżącej, które wynikałyby z przepisów techniczno-budowlanych, a także nie ogranicza możliwości prawidłowej zabudowy, nie utrudnia dostępu do drogi publicznej, nie ogranicza dostępu do korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej. Ponadto, obiekty nie powodują zacienienia nieruchomości skarżącej, a także nie wpływają na warunki ochrony przeciwpożarowej obiektów usytuowanych na jej działce. Zgodnie z treścią protokołu oględzin oraz mapy stanowiącej załącznik do protokołu nieruchomość skarżącej jest oddzielona od ww. obiektów kontenerowych trzema innymi działkami (nr ewid. [...], [...] i [...]). Obiekty te zlokalizowane są w odległości około 22 m od granicy działki skarżącej.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, że w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie można formułować ocen ani wniosków dotyczących meritum żądania. Zasada taka znajduje swoje ugruntowanie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu drugiej instancji skarżąca pismem z 2 stycznia 2019 r. (data wpływu 7 stycznia 2019 r.) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła postanowieniu organu drugiej instancji naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię prowadzącą do utożsamienia strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. ze stroną postępowania o pozwolenie na budowę, a w szczególności określeniem obszaru oddziaływania obiektów w rozumieniu art. 3 pkt 20 pr.bud. Tymczasem krąg podmiotów mogących być stroną postępowania nadzorczego jest szerszy i nie tożsamy z tym ustalonym na podstawie ustawy Prawo Budowlane.
Skarżąca stwierdziła też, że wbrew stanowisku organu posiada nie tylko interes faktyczny, ale również interes prawny. Organy pierwszej i drugiej instancji całkowicie błędnie opisały stan faktyczny nieruchomości, na której posadowione zostały kwestionowane obiekty. Jest to szczególnie ważne z uwagi na brak decyzji o pozwoleniu na budowę tych obiektów. Zostały one posadowione na działkach nr ewid. [...] i [...], które formalnie nie sąsiadują bezpośrednio z nieruchomością skarżącej, jednak są faktycznie połączone z działkami [...], [...] i [...] oraz stanowią one jedną nieruchomość. Działki te faktycznie tworzą jeden funkcjonalny zakład przemysłowy, który graniczy z nieruchomością skarżącej. Nie są oddzielone od siebie żadnymi przegrodami ani ogrodzeniami. Zdaniem skarżącej formalny podział nieruchomości połączonej funkcjonalnie w jeden zakład produkcyjny, nie powinien wpływać na uprawnienia skarżącej. Jej zdaniem wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji nawet formalne ustalenie, że skarżąca nie jest właścicielką działki sąsiedniej nie jest ostatecznym wyznacznikiem istnienia lub nieistnienia interes prawnego w tej konkretnej sprawie.
W skardze powołano przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 1096/17. W wyroku tym podkreślono, że "o posiadaniu przez konkretny podmiot przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie legalności danej inwestycji nie decyduje tylko bezpośrednie sąsiedztwo z działką inwestycyjną, a ustalenie kręgu stron tego postępowania zależy od okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie, tj. charakteru wykonanej inwestycji oraz zasięgu jej oddziaływania na otoczenie, w tym rodzaju, stopnia i zakresu uciążliwości z nią związanych dla sąsiednich terenów". Zdaniem skarżącej stanowisko takie uzasadnia żądanie przyznania jej interesu prawnego w sprawie.
Skarżąca zakwestionowała również stanowisko organu odwoławczego, według którego ewentualny interes prawny wynikający z prawa cywilnego (roszczenia o zaprzestanie immisji) nie daje praw stronom w postępowaniu administracyjnym. Przekroczenie bowiem granic immisji powoduje, że osobom dotkniętym takim oddziaływaniem należy przyznać prawa strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 pr.bud.
7. Odpowiadając w dniu 6 lutego 2019 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia zostały wskazane w jego uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
8. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma dokonać kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że niewątpliwie doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 k.p.a. Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu.
Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, jak i postanowienie powiatowego organu nadzoru budowlanego były zgodne z prawem i Sąd nie znalazł podstaw dla ich uchylenia. Przeciwnie, Sąd ma obowiązek przyznać, że zarzuty oraz argumenty sformułowane przez skarżącą opierają się na dalece uproszczonym i w większości nietrafnym rozumieniu kluczowych instytucji prawnych, w tym pojęcia interesu prawnego.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Sądu należy wskazać i wyjaśnić kluczowe pojęcia i konstrukcje prawne, które zostały wykorzystane w postanowieniach organów administracji właściwych w sprawie.
Najwięcej wątpliwości i nieporozumień może budzić kategoria interesu prawnego. Jest ona użyta w art. 28 k.p.a., choć oczywiście nie jest tam szczegółowo określona. Nie odwołuje się natomiast do niej bezpośrednio art. 28 ust. 2 pr.bud., choć w gruncie rzeczy rozwiązanie przyjęte w ustawie Prawo budowlane ma podobny charakter lecz różny zakres.
Sens kategorii "interes prawny" jest wyjaśniany przez naukę prawa, czyli tzw. doktrynę prawa administracyjnego, ale przede wszystkim przez bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. Na podstawie takich źródeł stwierdza się, że interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa. związek ten polega na tym, że akt stosowania określonej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA w Warszawie z 2 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 2164/97). Oznacza to, że o interesie prawnym można mówić nie wtedy, gdy określona osoba chciałaby, aby stan rzeczy, czyli sytuacja faktyczna przez nią postrzegana była inna niż jest lub może być ze względu na rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ale dopiero wtedy, gdy osoba taka może wykazać, że jakieś jej uprawnienie wywodzone bezpośrednio z przepisów prawa materialnego (a nie tylko prawa procesowego) nie może być realizowane ze względu na postępowanie prowadzone przez organ administracji lub rozstrzygnięcie (decyzję, postanowienie itp.) kończące takie postępowanie. Interes prawny nie przysługuje zatem osobie, która nie chce pod oknami swojego domu widzieć bazy transportowej, ruchliwej drogi publicznej lub parkingu pełnego samochodów. Interes prawny występuje natomiast, gdy dana osoba, tj. na przykład właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca określonej nieruchomości, nie może realizować własnych niekwestionowanych uprawnień właściciela w granicach swojej nieruchomości z tego właśnie względu, że organ administracji wydał określony akt lub prowadzi postępowanie, które takim aktem (np. udzieleniem pozwolenia na budowę lub pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego) może się zakończyć.
Ponadto, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 23 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1189/98, cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA w Krakowie z 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98). Oznacza to zatem, że interes prawny nie może wynikać z niesprecyzowanego poczucia, że rozwiązanie prawne, np. inwestycja budowlana, jest dla mnie niesatysfakcjonujące lub niepożądane. Powołując się na interes prawny trzeba wskazać nie tylko na konkretny przepis prawa materialnego, ale również na konkretne okoliczności faktyczne niemożności realizowania obowiązku prawnego lub szeroko rozumianego uprawnienia (upoważnienia, wolności prawnie chronionej itp.).
Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1550/07).
Należy też pamiętać, że ogólną kategorią interesu prawnego posługuje się art. 28 k.p.a., ale w niektórych dziedzinach prawa można spotkać rozwiązania szczególne, tj. wyjątkowe, specyficzne dla określonej dziedziny życia społecznego. I tak, w postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 pr.bud., który, jako przepis szczególny względem przywołanego wyżej art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Jednocześnie, przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 pr.bud., teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Jak wskazano wyżej, interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie. Ilustrując powyższą charakterystykę interesu prawnego konkretnym przykładem możemy stwierdzić, że sam fakt nieprzyjemnych zapachów dochodzący z pobliskiej, niekoniecznie sąsiedniej nieruchomości, nie zapewnia jeszcze interesu prawnego dopóki strona narażona na taki dyskomfort nie będzie w stanie wykazać, że w przepisach sanitarnych lub w przepisach o ochronie środowiska naturalnego zawarty jest przepis, który w sposób precyzyjny wyznacza poziom stężenia lub koncentracji bądź też rodzaje substancji lotnych, których obecność lub przekroczenie nie są dopuszczalne.
Wskazany art. 28 ust. 2 pr.bud. nie stanowi prostego uzupełnienia kryteriów interesu prawnego przyjętych na podstawie art. 28 k.p.a., ale powinien być traktowany jako ustanawiający wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jeśli zatem określona osoba zarzuca, że jej sąsiad, bezpośredni lub pośredni, narusza przepisy prawa budowlanego poprzez realizację obiektu wymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia przewidzianego w art. 30 pr.bud., to w takim przypadku interes prawny osoby podejmującej interwencję w organach administracji architektoniczno-budowlanej lub organach nadzoru budowlanego musi wykazać się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 pr.bud. w związku z art. 3 pkt 20 pr.bud., a nie ogólniejszym interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Nie powinno się też ukrywać, że omówiony wyżej przepis art. 28 ust. 2 pr.bud., został wprowadzony do systemu prawa ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 718), w celu ograniczenia katalogu stron mogących uczestniczyć w postępowaniach administracyjnych z zakresu prawa budowlanego, w tym w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wynika to już z samego uzasadnienia projektu przywołanej ustawy zmieniającej (Sejm RP IV Kadencji, Nr druku: 493), gdzie stwierdzono jednoznacznie: "... zaproponowano (w nowym ust. 2 art. 28) ograniczenie kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę, do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców sąsiednich nieruchomości (lex specialis w stosunku do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego)". Również w literaturze przedmiotu podkreśla się wyraźnie, że celem powyższej zmiany było przesądzenie w ustawie, że osoby trzecie mogą skutecznie kwestionować dane zamierzenie inwestycyjne jedynie wówczas, gdy mają w sprawie interes prawny i tylko w takim zakresie, w jakim zamierzenie to koliduje z ich uzasadnionym interesem (zob. J. Dessoulavy-Śliwiński [w:] Z. Niewiadomski (red.) Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2007 r, s. 325 i n.).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawie wniosku skarżącej o stwierdzenie legalności obiektów położonych na terenie przedsiębiorstwa znajdującego się w niedalekiej odległości od nieruchomości skarżącej, prawidłowo stwierdziły, że skarżącej interes prawny nie przysługuje. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy wskazały bowiem, jakich uprawnień skarżącej istniejące zespoły kontenerów oraz hala namiotowa nie naruszają. Należy więc uznać, że prawne możliwości zagospodarowania działek należących do skarżącej, tzn. możliwości rozbudowy budynków zlokalizowanych na tych działkach, a także możliwości korzystania z tych działek w zwykłym zakresie przysługującym każdemu właścicielowi, nie zostały pomniejszone, ani utracone przez skarżącą. Skoro zatem uprawnienia skarżącej nie zostały ograniczone bądź naruszone, nie można twierdzić, że skarżąca ma interes prawny uzasadniający wszczęcie postępowania nadzorczego wobec właściciela działek sąsiednich. Takich uprawnień skarżącej, podkreślmy – odnoszących się do konkretnych przepisów i obiektywnych okoliczności faktycznych – nie wskazała również sama skarżąca.
Na brak interesu prawnego skarżącej nie ma wpływu również fakt, że przedmiotowe obiekty kontenerowe i hala namiotowa zlokalizowane są na działkach nieprzylegających bezpośrednio do granicy działek skarżącej, a jednocześnie, że nieruchomości inwestora stanowią jedno funkcjonalnie powiązane przedsiębiorstwo gospodarcze. W przypadku ustalenia interesu prawnego na podstawie art. 28 ust. 2 pr.bud. w związku z art. 3 pkt 20 pr.bud. kontroluje się w pierwszej kolejności skutki planowanych lub realizowanych inwestycji dla nieruchomości osoby skarżącej lub odwołującej się. To właśnie w takim miejscu sprawdza się, czy określone znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, czy też nie.
Należy przy tym dodać, że przedstawione kryteria posiadania interesu prawnego odpowiadają ściśle stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażonym w wyroku z 5 marca 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1096/17 i powołanym przez skarżącą w zażaleniu od decyzji pierwszej instancji oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyroku tym podkreślono, że o posiadaniu przez konkretny podmiot przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie legalności danej inwestycji nie decyduje tylko bezpośrednie sąsiedztwo z działką inwestycyjną, a ustalenie kręgu stron tego postępowania zależy od okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie, tj. charakteru wykonanej inwestycji oraz zasięgu jej oddziaływania na otoczenie, w tym rodzaju, stopnia i zakresu uciążliwości z nią związanych dla sąsiednich terenów. W opinii Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę dokładnie te kryteria zostały przyjęte przez organu nadzoru budowlanego pierwszej i drugiej instancji. Sądowi nieznane są przyczyny, dla których powołany wyrok miałby uzasadniać zarzuty i argumenty skarżącej.
W przedstawionym stanie rzeczy Sąd miał obowiązek uznać, że rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniu PINB nr [...] z [...] października 2018 r., a także postanowieniu [...] WINB nr [...] z [...] listopada 2018 r. są zgodne z prawem. Nie ma zatem podstaw, aby akty te zostały uchylone i tym samym usunięte z obrotu prawnego.
Dodatkowo, Sąd stwierdza, że zastosowanie przez organ pierwszej instancji art. 61a § 1 k.p.a. jako podstawy rozstrzygnięcia wydanego przez PINB było zasadne. Przepis ten stanowi bowiem, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stron, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis jest przy tym jasny językowo i w rozpatrywanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości co do jego interpretacji oraz zastosowania. Organ drugiej instancji rozpatrując zażalenie skarżącej zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] października 2018 r.
9. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło