VII SA/Wa 347/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. i Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. i Z. S. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] grudnia 2014 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: I. przyznać W. S. i Z. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych oraz ustanowienie adwokata; II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek W. S. i Z. S., dalej skarżący, o przyznanie prawa pomocy, w którym wnieśli o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący posiadają mieszkanie w starym budynku z 1970 r. o pow. 90 m², które wymaga ciągłych remontów. Wnioskodawcy podali, że utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie. Podnieśli, że nie są w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku koniecznego dla rodziny. Zaznaczyli, że są starszymi i schorowanymi osobami ponoszącymi wydatki leczenie i lekarstwa. Podali, że wydają na leczenie W. S. ponad 1200 złotych zaś na leczenie Z. S. 1000 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczyli, że na utrzymanie mieszkania wydają 1.100 złotych miesięcznie. Dodali, że na zakup żywności i własne utrzymanie pozostaje im 525 złotych. Skarżący wskazali także, że muszą pokryć wydatek w wysokości 3000 złotych na aparat słuchowy. Wnioskodawcy podkreślili, że nie są w stanie zaoszczędzić na wpis sądowy. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 347/15 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez: 1) zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 złotych, 2) ustanowienie adwokata, 3) w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Skarżący, w ustawowym terminie, złożyli do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 22 kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu podnieśli, że są osobami ciężko schorowanymi i znaczną kwotę przeznaczają na zakup leków. Dodali, że z uwagi na długi czas oczekiwania na operację w NFZ starają się o przeprowadzenie operacji wstawienia endoprotezy u skarżącej w prywatnym szpitalu, gdzie koszt wynosi kilka tysięcy złotych. Wskazali, że muszą zakupić kule oraz balkonik umożliwiający przynajmniej chodzenie w domu, a jest to wydatek w kwocie 1500 zł. Konieczny jest również zakup aparatu słuchowego dla skarżącej, a dopłata przy częściowym dofinansowaniu przez NFZ wynosi co najmniej 3000 zł. Wskazali, że przyznane zostało skarżącemu sanatorium, a koszt pobytu wynosi łącznie około 1200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu z przedstawionego przez skarżących opisu stanu majątkowego nie wynika, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że skarżący posiadają mieszkanie w starym budynku z 1970 r. o pow. 90 m², które wymaga ciągłych remontów. Wnioskodawcy podali, że utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.825,15 zł netto miesięcznie. Podali, że wydają na leczenie W. S. ponad 1200 zł, zaś na leczenie Z. S. 1000 zł miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczyli, że na utrzymanie mieszkania i remonty wydają 1100 zł miesięcznie. Dodali, że na zakup żywności i własne utrzymanie pozostaje im 525 zł. Skarżący wskazali także, że muszą pokryć wydatki: w kwocie 3000 zł na aparat słuchowy, wstawienia endoprotezy u skarżącej w prywatnym szpitalu, gdzie koszt wynosi kilka tysięcy złotych, oraz zakupu kuli oraz balkonika (w kwocie 1500 zł). Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przedstawiona sytuacja majątkowa i rodzinna skarżących nie pozwala na uiszczenie jednorazowo kosztów, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł (wpis sądowy od skargi) oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika do prowadzenia niniejszej sprawy. Jednak, Sąd uznał, że nie ma podstaw do uznania, że wnioskodawcy nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Skarżący otrzymują stały miesięczny dochód w kwocie 3.825,15 złotych. Wskazać również należy, że skarżący decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinna liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych skarżący sobie nie zapewnili i we własnej ocenie ich nie posiadają, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy im przyznać. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody i majątek nieruchomy. Stwierdzono zatem, że sytuacja finansowa skarżących nie jest na tyle trudna by nie byli oni w stanie choćby w części partycypować w kosztach sądowych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem. Podkreślić należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania rodziny. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarżący będą w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 200 zł i ewentualne późniejsze koszty postępowania sądowego. Sąd uznał, że wniosek w zakresie ustanowienia adwokata jest zasadny, gdyż dochód skarżących nie jest wystarczający do zapewnienia sobie we własnym zakresie pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. Z powyższych względów, Sąd postanowił na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.