VII SA/Wa 349/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-11
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Tadeusz Nowak, Grzegorz Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne dotyczące wiaty, uznając, że niewielkie odstępstwa od pozwolenia na budowę nie stanowiły istotnego naruszenia, a znajdujące się w niej urządzenia nie są obiektem budowlanym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały należytych ustaleń faktycznych. W szczególności, nie zbadały one charakteru urządzeń znajdujących się w wiacie w kontekście przepisów Prawa budowlanego, a także błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące istotnych odstąpień od projektu budowlanego, uznając zmianę wymiarów obiektu za nieistotną.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wiaty konstrukcji stalowej. Organ uznał, że wiata została wybudowana legalnie na podstawie decyzji z 1982 r., a niewielkie zmiany wymiarów nie stanowiły istotnego odstępstwa. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na brak należytego ustalenia charakteru obiektu budowlanego, w tym znajdujących się w nim urządzeń, oraz błędną interpretację przepisów o istotnych odstąpieniach od pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz W. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Nowak, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Protokolant ref. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz W. P. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") Nr [...] z dnia [...] października 2015 r., umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie wiaty konstrukcji stalowej o wymiarze rzutu 9, 20 m x 31, 80 m, znajdującej się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości O., gm. [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając swoje orzeczenie, organ II instancji wskazał następujący stan faktyczny sprawy. PINB, działając na wniosek W. P., w dniu [...] stycznia 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wiaty konstrukcji stalowej o wymiarze rzutu 9, 20 m x 31, 80 m, znajdującej się na działce oznaczonej nr ewid. [...], położonej w miejscowości O., gm. [...]. Z protokołu czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 22 lipca 2015 r. wynikało, że na ww. działce znajduje się m. in. wiata konstrukcji stalowej o wymiarze rzutu 9, 20 m x 31, 80 m z dachem dwuspadowym, zlokalizowana w zmiennej odległości wynoszącej od 1, 53 m do 1, 98 m od istniejącego ogrodzenia od strony wschodniej. Materiał dowodowy zebrany przez PINB wskazywał, że przedmiotowy obiekt wybudowany został na podstawie decyzji z dnia [...] maja 1982 r., znak: [...] podjętej przez Zastępcę Głównego Architekta Województwa [...], zatwierdzającej plan realizacyjny oraz udzielającej pozwolenia na budowę wiaty metalowej wg projektu nr [...] typ "[...]".
PINB decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2015 r. umorzył postępowanie administracyjne w ww. sprawie. Odwołanie od tej decyzji złożył w ustawowym terminie W. P..
[...]WINB wyjaśnił, że po analizie zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie uznał, że zaskarżona decyzja PINB była prawidłowa.
Wiata wybudowana została na podstawie ww. decyzji z dnia [...] maja 1982 r. podjętej przez Zastępcę Głównego Architekta Województwa [...], zatwierdzającej plan realizacyjny oraz udzielającej pozwolenia na budowę, uprawniającej inwestora do budowy wiaty o wymiarach 9, 00 m x 31, 50 m. we wschodniej części terenu zakładu nr [...], będącego w posiadaniu Spółdzielni Pracy "[...]" w O., przy terenie zajmowanym przez SKR [...]. Obecnie teren ten stanowi działkę o nr ewid. [...] należącą do Spółki "[...]".
PINB zasadnie – w ocenie [...]WINB - stwierdził, że w ramach posiadanych kompetencji nie znajduje podstaw prawnych do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ww. wiaty w miejscowości O., gm. [...], a niewielka zmiana wymiarów rzutu spornej wiaty rzędu
20 cm oraz rzędu
30 cm nie stanowi odstępstwa o charakterze istotnym lub rażąco naruszającym warunki ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę czy też przepisy szczególne. W związku z powyższym organ I instancji zasadnie stwierdził, że przedmiotowa wiata została wybudowana legalnie, na podstawie decyzji podjętej przez Zastępcę Głównego Architekta Województwa [...], stąd nie ma podstaw do kontynuowania postępowania w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu odnośnie znajdujących się w spornej wiacie urządzeń, organ II instancji wskazał, że zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją " Wiata przeznaczona jest, jako pomieszczenie - szopa na maszyny i urządzenia". Ponadto zgodnie z art. 3 pkt. 1 Prawa budowlanego przez obiekt budowlany należy ,,rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych ".
W ocenie organu nie można więc uznać urządzeń zlokalizowanych pod wiatą za obiekt budowlany, gdyż nie są one wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych, a zatem organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do podjęcia działań w powyższym zakresie w ramach ustawowych kompetencji o których mowa w art. 84 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego. Dokumenty załączone do akt sprawy, w ocenie [...]WINB wskazują, że inwestycja nie powstała samowolnie, co wyklucza działanie organu nadzoru budowlanego. Dlatego też, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Mając powyższe na uwadze, [...]WINB stwierdził, że umorzenie postępowania było zasadne. Wprawdzie ponadto omawiane postępowanie zostało wszczęte na wniosek W. P., tak żądanie wyrażone w piśmie z dnia 31 grudnia 2014 r. nie zostało sprecyzowane w sposób umożliwiający odniesienie się do niego w sentencji decyzji, stąd postępowanie należało umorzyć. W związku z powyższym w ocenie [...]WINB organowi I instancji nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
Z tą decyzją organu II Instancji nie zgodził się skarżący, który pismem datowanym na 20 stycznia 2016 r. złożył do tut. Sądu skargę, zaskarżając ww. decyzję [...]WINB, utrzymującą w mocy decyzję PINB z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wiaty konstrukcji stalowej, znajdującej się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości O., gmina [...].
Zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu i instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu, w sytuacji gdy zarówno organ I, jak i II instancji nie wyjaśnił i nie ustalił, czy obiekt budowlany rzeczywiście stanowi tylko wiatę, czy też obejmuje również urządzenia w wiacie się znajdujące, tzn. reaktory i dwa mieszalniki pracujące w systemie zamkniętym posadowione w wannie betonowej, którego to obiektu (wiaty wraz z ww. urządzeniami i posadowieniem) nie obejmowała już swoją treścią przywołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - decyzja z dnia [...] maja 1982 r. nr [...],
2. art. 7, art. 75, art. 76a § 1, art. 77, art. 80 k.p.a., a także, w odniesieniu do organu II instancji, art. 7, art. 75, art. 76a § 1, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu ł instancji, mimo wskazania naruszeń postępowania wyjaśniającego i dowodowego przez organ I instancji
- poprzez odstąpienie od wyjaśnienia i jednocześnie pominięcie wniosku dowodowego strony (odwołującego się) złożonego w toku postępowania, a wskazującego na okoliczność, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania, to wiata wraz ze znajdującymi się w niej instalacjami, czyli obiekt w rozumieniu art. 3 pkt. 1, względnie w rozumieniu art. 3 pkt. 3 Prawa budowlanego;
- poprzez odstąpienie od uzyskania poświadczonych urzędowo dokumentów przedstawionych przez stronę w kopiach w ramach złożonego wniosku dowodowego i odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z tychże dokumentów, a mianowicie pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 22 lipca 2011 r. nr [...] oraz pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], przez co doszło do błędnego, niezgodnego z prawdą obiektywną ustalenia, że na obiekt w rozumieniu powyższych przepisów wydano pozwolenie budowlane, a w konsekwencji doszło do przedwczesnego i niezgodnego z prawem umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego;
3. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez odstąpienie przez organ II instancji od ustalenia rzeczywistego charakteru obiektu budowlanego, do którego należą również znajdujące się w nim urządzenia, a w to miejsce przyjęcie, że mimo wyraźnego stwierdzenia, że znajdują się w nim urządzenia (str. 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, akapit 3. i 4. od dołu) jest on zgodny z wydanym pozwoleniem na budowę i stanowi "pomieszczenie - szopa na maszyny i urządzenia", w sytuacji gdy inne organy administracji publicznej i sam skarżący wskazywali, że przedmiotowy obiekt budowlany ma zupełnie inny charakter, a tym samym nie mieści się w treści pozwolenia z 1982 r.
4. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 36a i art. 50 ust 1 pkt. 4 (w decyzji I instancji błędnie podano art. 50 ust. 1 pkt. 3) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez błędne przyjęcie przez organ I instancji, że pojęcie "istotnego odstąpienia" (a nie jak błędnie podano w decyzji "istotnego odstępstwa") należy do sfery uznania organu administracyjnego i pozwala na niczym nieograniczoną kompetencję organu do jego interpretacji, w sytuacji gdy przepis art. 36a Prawa budowlanego posługuje się konstrukcją pojęcia niedookreślonego (nieostrego), a nie instytucją alternatywy rozstrzygnięcia, czyli uznania administracyjnego (używany wówczas w przepisie zwrot: "organ może"), a interpretacja samego pojęcia "istotnego odstąpienia" jest wolą ustawodawcy ograniczona przepisem art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, który w sposób jednoznaczny ogranicza możliwość dokonania przez organ oceny "odstąpienia" jako nieistotnego w sytuacji gdy dotyczy charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji (art. 36a ust. 5 pkt. 2 prawa budowlanego) lub zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 36a ust. 5 pkt. 6 Prawa budowlanego) lub też ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 36a ust. 5 pkt. 7 Prawa budowlanego). Wbrew treści przepisu ograniczającego taką interpretację, organ I instancji wprost uznał, że zmiana długości i szerokości jest odstąpieniem nieistotnym, a nadto w ogóle nie zbadał, czy nie nastąpiła całkowita zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu z samej tylko wiaty na wiatę wraz z instalacjami i posadowieniem oraz, czy obiekt nie narusza ustaleń miejscowego planu lub postanowień decyzji o warunkach zabudowy,
5. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36a i art. 50 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo budowlane, przez błędne zastosowanie tychże przepisów przez organ I instancji, tj. pominięcie artykułu 36a ustępu 5. Prawa budowlanego i co najmniej jego punktu 2, 6 i 7, który to przepis jako przepis bezwzględnie obowiązujący jednoznacznie wyklucza jakiekolwiek swobodne uznanie organu, że w sprawie doszło do jedynie nieistotnego odstąpienia bez wymaganej zmiany pozwolenia na budowę, a w konsekwencji całe postępowanie jest bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy to organ - z jednej strony - sam ustalił, że doszło do odstąpienia od charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego {szerokości i długości obiektu), z drugiej zaś strony - gdy ten sam organ w ogóle odstąpił od ustalenia istnienia bądź nieistnienia pozostałych przesłanek negatywnych zamieszczonych w art. 36a ust. 5 pkt. 1,3,4,5,6,7 Prawa budowlanego,
6. art. 107 § 3 k.p.a., art. 63 § 2 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 §1 k.p.a. oraz w z art. 15 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ II instancji stanowiska, iż nieprecyzyjność wniosku wszczynającego postępowanie beż wezwania strony do jego sprecyzowania pozwala organowi (także organowi II instancji) na umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego i jednocześnie pozwala w ten sposób na uznanie zarzutów odwołania za niezasadne, co uchybia nie tyko przepisom nakładającym na organ obowiązek wezwania strony do sprecyzowania żądania, ale co też rażąco uchybia zasadzie dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Tego rodzaju stanowisko organ II instancji wyraził wprost w uzasadnieniu decyzji (str. 3,2. akapit od góry),
7. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i art. 127 § 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji przez organ II instancji, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji dotknięta była i jest ww.. istotnymi wadami prawnymi wskazanymi w zarzutach powyżej, a także poprzez pominiecie większości zarzutów odwołania i brak jakiegokolwiek odniesienia do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mimo, iż kontrola organu II instancji powinna odbyć się w pełnym zakresie postępowania administracyjnego.
Skarżący zarzucił ponadto zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 3 pkt. 1, względnie art. 3 pkt. 3, Prawa budowlanego, poprzez ich niezastosowanie przez organy obydwu instancji i w rezultacie błędne uznanie, że przedmiotem postępowania jest jedynie wiata, podczas gdy na obiekt budowlany w rozumieniu powyższych przepisów (zawierających definicje legalne) składa się cały obiekt, tzn. wiata ze wskazanymi instalacjami i posadowieniem,
- art. 84 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na, jak wynika z uzasadnienia decyzji, przyjęciu tego przepisu jako podstawy zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy przepis ten określa jedynie zakres zadań organu nadzoru budowlanego, ma zatem charakter ogólny i nie może zastępować konkretnych norm prawa materialnego będących podstawą rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego, w tym m.in. art. 3 pkt. 1 i art. 3 pkt. 3 Prawa budowlanego. W ten sposób organ dokonał też obejścia przepisów prawa materialnego, do których stosowania był obowiązany, co w sposób oczywisty narusza również zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.),
- art. 84 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego jest wyłączona, w sytuacji gdy jakakolwiek część obiektu nie została wzniesiona z użyciem wyrobów budowlanych, co stanowi kryterium nieznane ustawie Prawo budowlane, a co w istocie czyniłoby wykonywanie zadań organów nadzoru budowlanego iluzorycznymi i pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.).
Wobec powyższego, skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, jak również dokonując analizy zaskarżonej decyzji [...]WINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarzuty podniesione w skardze są w części – omówionej poniżej – uzasadnione. Taka konstatacja stała się przyczyną uchylenia obu kontrolowanych decyzji - organu II instancji, jak również poprzedzającej ją decyzji PINB.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza na wstępie, że podstawowym obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, prowadzącego postępowanie zmierzające do wydania orzeczenia w przedmiocie zgodności z prawem wykonania obiektu budowlanego jest takie ustalenie stanu faktycznego, aby możliwym było wydanie właściwego rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę. Poprawnie bowiem ustalony stan faktyczny pozwala nie tylko na działanie zgodne z prawem (art. 6 k.p.a.), ale także umożliwia ustalenie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i pogłębia zaufanie obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Ustalenie stanu rzeczy jest elementem koniecznym procesu podejmowania decyzji (art. 104 § 1 i § 2 k.p.a.), gdyż ta musi być oparta na podstawie prawnej, wyjaśnionej w uzasadnieniu decyzji wynikającej z ustalonego stanu faktycznego (art. 107 § 1 k.p.a.), który w decyzji (jej uzasadnieniu) powinien być dookreślony poprzez wskazanie faktów udowodnionych przez organ i przed organem (art. 107 § 3 k.p.a.). Jednocześnie, to ustalenie stanu faktycznego jest również istotne dla umożliwienia kontroli orzeczenia przez organ odwoławczy (art. 138 § 1 w zw. z § 2 k.p.a.) lub ewentualnego uzupełnienia przez organ II instancji dowodów (art. 136 k.p.a.).
Wskazać ponadto należy, że sąd administracyjny, dokonujący kontroli orzeczeń obu instancji, orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), nie prowadzi więc – co do zasady – postępowania dowodowego w zakresie zmierzającym do ustalenia stanu faktycznego, lecz tylko w wypadku istotnych wątpliwości i tylko z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Obowiązek ustalenia stanu faktycznego spoczywa na organie administracji publicznej.
Niewykonanie przez organ obowiązku należytego ustalenia faktów, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia stanowi naruszenie ww. przepisów prawa administracyjnego, zaś utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy tak wadliwie wydanej decyzji stanowi ponadto naruszenie prawa procesowego w postaci art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.
Przenosząc ww. rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że w zasadzie jedynymi ustaleniami organu I instancji, które legły u podstaw wydania decyzji PINB było dokonanie pomiarów spornej wiaty o stalowej konstrukcji oraz podstawy robót budowlanych w postaci pozwolenia na budowę z 28 maja 1982 r.
O ile za prawidłowe uznać należy ustalenie obu organów, że przedmiotowy obiekt budowlany nie powstał w drodze samowoli budowlanej, o tyle całkowicie błędnie i niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa organa obu instancji uznały, że dokonana przez inwestora zmiana rozmiarów wiaty poprzez przekroczenie o 20 cm jej szerokości i o 20 cm jej długości, "nie stanowi odstępstwa o charakterze istotnym lub rażąco naruszającym warunki ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę".
Zgodnie z hipotezą art. 36a ust. 5 pkt. 2 Pr. bud. według treści tego przepisu na dzień orzekania przez organ, nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymagało uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i było dopuszczalne, o ile nie dotyczyło charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji. Co więcej, takie odstępstwa nie były dopuszczalne również i pod rządami nieobowiązującej obecnie ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229) Prawo budowlane, która w art. 36 ust. 1 pkt. 3 nakazywała właściwemu terenowemu organowi administracji państwowej wstrzymanie robót budowlanych, gdy były one wykonywane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w pozwoleniu na budowę bądź w zgłoszeniu rozbiórki. W takiej sytuacji, organ zobowiązany był (ust. 2 ww. art.) podać powód wstrzymania robót, a także określić, jakie czynności i zmiany lub przeróbki należy wykonać w celu uzyskania decyzji zezwalającej na wznowienie robót i określić terminy, w jakich mają być spełnione ww. wymagania. Zgodnie z art. 36 ust. 3 Pr. bud. z 1974 r. w wypadku, gdy wymagania i warunki, o których mowa powyżej, nie zostałyby spełnione w wyznaczonym terminie, właściwy terenowy organ administracji państwowej mógł wydać decyzję nakazującą przymusową rozbiórkę obiektu.
Rację ma więc skarżący, podnosząc zarzut naruszenia art. 36a p. 5 Pr. bud. Przepis ten – w ocenie Sądu - naruszony został przez organa obu instancji.
PINB, dokonując oględzin nieruchomości, na której posadowiona została przedmiotowa wiata, całkowicie pominął ustalenie dodatkowych faktów, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Słusznie bowiem zarzuca skarżący, że organ I instancji nie dokonał należytych ustaleń i rozważań w zakresie określenia charakteru znajdujących się w wiacie urządzeń w kontekście udzielonego pozwolenia na budowę; zaś organ odwoławczy – nie mając po temu wystarczająco ustalonego stanu faktycznego (co wynika z akt administracyjnych i uzasadnienia decyzji pierwszo instancyjnej) uznaje, ze urządzenia te nie stanowią "obiektu budowlanego", gdyż "nie są wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie niezbędnym było ustalenie przez organ nie tylko sposobu posadowienia ww. urządzeń na gruncie (tzn. czy zostały one trwale z gruntem połączone na fundamentach lub ławach betonowych lub w inny sposób), ale również tego, co podnosił skarżący, czy te urządzenia można zakwalifikować, jako części budowlane urządzeń przemysłowych lub fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (a więc budowle) w rozumieniu art. 2 pkt. 3 Pr. bud.), a także, czy te urządzenia stanowią urządzenia budowlane, jako urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 3 pkt. 9 Pr. bud.).
Stwierdzenie powyższego stanu faktycznego było przesłanką niezbędną do załatwienia sprawy w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a., ale także przesłanką do tego, żeby móc poprawnie ocenić, czy postępowanie stało się bezprzedmiotowe i wskazania, z jakiej przyczyny organ tak uznał (art. 105 § 1 k.p.a.). Obowiązkiem organu II instancji było więc w postępowaniu nadzorczym sprawdzenie, czy PINB dokonał powyższych ustaleń. Tego zaś organ II instancji nie uczynił, gdyż nie przeanalizował całości stanu faktycznego, możliwego do ustalenia na podstawie akt administracyjnych w sposób pozwalający na ujawnienie uchybień, na które Sąd wskazał powyżej.
Dlatego też, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzasadnione były zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., jak również art. 6, 7, 77 i 80 k.p.a. [...]WINB naruszył art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. przez to, że utrzymał w mocy wadliwe orzeczenie organu I instancji. Jak była o tym mowa powyżej, organa obu instancji naruszyły art. 36a p. 5 Pr. bud., ale nie – jak twierdzi skarżący – poprzez jego niezastosowanie, lecz poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu i uznanie, że zmiana parametrów w postaci szerokości i długości obiektu budowlanego nie stanowi istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.
Za uzasadniony uznał tut. Sąd zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 63 § 2 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 §1 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ II instancji stanowiska, iż nieprecyzyjność wniosku wszczynającego postępowanie bez wezwania strony do jego sprecyzowania pozwala organowi (także organowi II instancji) na umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego i jednocześnie pozwala w ten sposób na uznanie zarzutów odwołania za niezasadne. Jeżeli organ poweźmie bowiem wątpliwości co do czynienia przez podanie zadość wymaganiom prawnym (art. 63 § 2 k.p.a.), to zobowiązany jest wezwać wnoszącego podanie do ich uzupełnienia (art. 64 § 2 k.p.a.). Tymczasem organ I instancji, pismem z dnia 21 stycznia 2015 r. wezwał W. P. do: podpisania wniosku, wskazania obiektu, którego wniosek dotyczył, wykazania interesu prawnego. Organ nie wezwał wnoszącego podanie do sprecyzowania wniosku. Podobnie, pismem z dnia 8 maja 2015 r. PINB wezwał W. P. do: podpisania wniosku i wskazania obiektu, którego wniosek dotyczył. Jak wynika z powyższego, organ nie miał wątpliwości, co do treści samego wniosku i w tym zakresie nie stwierdził braku precyzji wniosku – za wyjątkiem wyżej wskazanym.
Nie jest natomiast – w ocenie Sądu – uzasadnionym zarzut naruszenia art. 15 k.p.a., jako uchybienia przez organ II instancji zasadzie dwuinstancyjności postępowania. Organ odwoławczy jest bowiem uprawniony na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. do utrzymania w mocy zaskarżonego orzeczenia – oczywiście, o ile jest ono prawidłowe. Takie postępowanie w niczym nie narusza zasady, wyrażonej w art. 15 k.p.a.
Błędnym jest też powiązanie przez skarżącego art. 107 § 3 k.p.a. z zarzutem naruszenia art. 63 § 2 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., gdyż w sprawie niniejszej naruszenie tego przepisu polega na wskazanych wcześniej brakach uzasadnienia co do ustalonego stanu faktycznego, a nie na naruszeniu art. 63 § 2 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił również zarzutu skarżącego w zakresie naruszenia art. 7, art. 75, art. 76a § 1, art. 77, art. 80 k.p.a., a także, w odniesieniu do organu II instancji, art. 7, art. 75, art. 76a § 1, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu ł instancji, mimo wskazania naruszeń postępowania wyjaśniającego i dowodowego przez organ I instancji. Jako powód, uzasadniający zarzut, skarżący wskazał, że organ odstąpił od wyjaśnienia i pominął wniosek dowodowy na okoliczność, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania, to wiata wraz ze znajdującymi się w niej instalacjami, czyli obiekt w rozumieniu art. 3 pkt. 1, względnie w rozumieniu art. 3 pkt. 3 Prawa budowlanego. W ramach tego zarzuty skarżący wskazał również na to, że organ nie pozyskał poświadczonych urzędowo dokumentów przedstawionych przez stronę w kopiach w ramach złożonego wniosku dowodowego i odstąpił od przeprowadzenia dowodu z pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 22 lipca 2011 r. nr [...] oraz pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...], przez co – w ocenie skarżącego - doszło do błędnego, niezgodnego z prawdą obiektywną ustalenia, że na obiekt w rozumieniu powyższych przepisów wydano pozwolenie budowlane, a w konsekwencji doszło do przedwczesnego i niezgodnego z prawem umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Wyjaśnić należy, że jedynym, prawidłowym dowodem na okoliczność legalnego wybudowania obiektu budowlanego jest decyzja administracyjna, którą właściwy organ udziela pozwolenia na budowę. Organ prawidłowo więc przyjął, że przedmiotowy obiekt wybudowany został na podstawie decyzji z dnia [...] maja 1982 r., znak: [...] podjętej przez Zastępcę Głównego Architekta Województwa [...], zatwierdzającej plan realizacyjny oraz udzielającej pozwolenia na budowę wiaty metalowej wg projektu nr [...] typ "[...]". Dowodem podważającym takie ustalenie mogłaby być decyzja eliminująca pozwolenie na budowę z obrotu prawnego, ale nie jakiekolwiek pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego lub [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.
Trudno natomiast mówić – w ocenie Sądu – o pominięciu przez organ jakiegokolwiek dowodu na okoliczność "że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania, to wiata wraz ze znajdującymi się w niej instalacjami, czyli obiekt w rozumieniu art. 3 pkt. 1, względnie w rozumieniu art. 3 pkt. 3 Prawa budowlanego" – z tego powodu, że ani PINB, ani [...]WINB w ogóle nie prowadziły żadnego postępowania w tym kierunku. Jak już wcześniej stwierdził tut. Sąd, brak dokonania stosownych ustaleń w zakresie stanu faktycznego był zaś błędem organów, który spowodował (w powiązaniu z innymi uchybieniami) orzeczenie Sądu o uchyleniu decyzji obu organów.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ, ponownie rozpoznając sprawę, weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną Sądu i wskazania co do dalszego postępowania, ustalając stan faktyczny w sposób pozwalający na merytoryczne rozstrzygnięcie lub rzeczywiście uzasadnione uznanie, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. W szczególności, organ określi – w sposób wynikający ze wskazanych przez Sąd przepisów Prawa budowlanego - charakter urządzeń, znajdujących się w obszarze wytyczonym powierzchnią wiaty. Organ ustali więc, czy te urządzenia można zakwalifikować, jako części budowlane urządzeń przemysłowych lub fundamenty pod maszyny i urządzenia lub jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (a więc budowle) w rozumieniu art. 2 pkt. 3 Pr. bud.), a także, czy te urządzenia stanowią urządzenia budowlane, jako urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 3 pkt. 9 Pr. bud.). W zależności od dokonanych ustaleń, organ oceni legalność i czas ich ich budowy, a w związku z tym również, czy przedmiotowa wiata to budowla wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, biorąc pod uwagę wiążącą organ treść art. 36a ust. 5 pkt. 2 Prawa budowlanego.
Z wyżej wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.
O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło