VII SA/Wa 35/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygnatura akt VIISA/Wa 35/10 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. ([...]) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. nr [...]mocą którego odmówiono stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], którym zobowiązano właściciela nieruchomości położonej w miejscowości [...] gmina [...] do wykonania i przedłożenia orzeczenia o stanie technicznym oraz w przypadku zaistnienia takiej konieczności projektu robót budowlanych jakie należy wykonać w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego usytuowanego na ww. nieruchomości. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że postanowienie wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu [...] stycznia 2006 r. nie jest obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa obligującą do stwierdzenia nieważności tegoż rozstrzygnięcia. Zostało bowiem wydane przez właściwy organ. Sprawa będąca jego przedmiotem nie została wcześniej rozstrzygnięta innym ostatecznym rozstrzygnięciem. Wskazano również, że przedmiotowe postanowienie zostało zasadnie skierowane do właściciela budynku mieszkalnego tj. Z. S. Nie narusza ono normy przewidzianej w art. 156 § 1 pkt. 5 kpa gdyż nie ma miejsca przypadek jego niewykonalności faktycznej bądź prawnej. Poza tym jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą. Organ nie stwierdził również tego, że zawiera wady powodujące nieważność z mocy prawa. Podkreślił jednocześnie, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podejmując postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r. ( nr. [...]) powinien wskazać jako jego podstawę prawną przepis art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., a nie jak to uczynił przepis art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Błędne wskazanie podstawy prawnej lub nie wskazanie jej w ogóle o ile tylko taka podstawa istnieje nie przesądza jednak o kwalifikowanej wadliwości rozstrzygnięcia tym bardziej, ze zakres obu norm jest tożsamy. Przepisy art. 81 c Prawa budowlanego z 1994 r. i art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. odmiennie regulują jedynie kwestię zaskarżalności, jednakże błędne pouczenie o możliwości złożenia zażalenia również nie przesądza o kwalifikowanej wadliwości rozstrzygnięcia. Reasumując organ odwoławczy uznał, że skoro postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nie jest obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa to rozstrzygnięcie wydane w I instancji odmawiające stwierdzenia jego nieważności jest prawidłowe. Postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżył w całości W. S. wnosząc o jego uchylenie jak również o uchylenie poprzedzającego go postanowienia wydanego w I instancji. W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, iż organy nie rozpatrzyły sprawy w aspekcie rażącego naruszenia prawa. W ocenie skarżącego takie rażące naruszenie prawa zaistniało wskutek braku uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do zasadniczego ustalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdził samowolę budowlaną. Nie poczynił jednak w tym zakresie żadnych ustaleń ani ocen prawnych poprzestając na gołosłownym stwierdzeniu, że taka samowola miała miejsce w przypadku budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości [...]gmina [...]. Zdaniem skarżącego Powiatowy Inspektor stosownie do wymogów przewidzianych w art. 124 § 2 , 107 § 3 i 126 kpa miał obowiązek poczynić ustalenia faktyczne w powyższym zakresie oraz wskazać podstawę prawną stwierdzenia samowoli. Kwestionowane postanowienie nie zawiera takich elementów co powoduje, że zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stwierdzeniem przemawiają również istniejące już ustalenia organu (PINB w [...]) tj. że budynek został wzniesiony najpóźniej w latach pięćdziesiątych XX wieku oraz że jest w dobrym stanie technicznym. W tych okolicznościach rzekoma samowola musiała być oceniona w świetle prawa obowiązującego w dacie wzniesienia budynku co zdaniem skarżącego nie mogło prowadzić do stwierdzenia jakiejkolwiek samowoli. W sytuacji zaś braku samowoli oraz dobrego stanu technicznego budynku nie istniała żadna podstawa prawna do nakładania obowiązku przedstawienia kosztownych ekspertyz. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Niewątpliwie uzasadnienie postanowienia odmawiającego stwierdzenia nieważności innego postanowienia powinno wskazywać na argumenty, które przemawiają za tym, że oceniane postanowienie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Jak słusznie zauważył skarżący zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia jak i w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które je poprzedzało argumentów tych brak. Tak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jak i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego problem, o którym mowa skwitował jednym zdaniem. Zawiera ono stwierdzenie, że postanowienie którego dotyczył wniosek nie jest dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Żadne jednak rozważania co do tego, że nie narusza ono prawa w sposób rażący nie zostały przedstawione. To niewątpliwie za mało punktu widzenia wymagań jakie stawia ww. przepis. Obowiązkiem organów było więc w realiach tej sprawy zajęcie stanowiska także co do tego jak należy ocenić uznanie, iż sporny budynek mieszkalny został zrealizowany w ramach samowoli budowlanej zważywszy na to jakie fakty i jakie przepisy prawa zostały przez PINB w [...]przywołane na uzasadnienie tej okoliczności. Odniesienie się wyłącznie do samej podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia ( słusznie uznanej za błędną) nie wyczerpuje w tej sprawie problemu rażącego naruszenia prawa. Jak słusznie zauważył skarżący ewentualna samowola budowlana musiałaby zostać oceniona przez pryzmat przepisów obowiązujących wówczas kiedy ją realizowano. Dopiero wówczas można byłoby ocenić stopień i wagę ich naruszenia a zatem i rozstrzygnięcie, które było jego konsekwencją. Takiej oceny w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2006 r. brak. Obowiązkiem organów będzie więc ponowne rzetelne i wyczerpujące odniesienie się do postanowienia PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. w aspekcie tego czy podjęto je z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa czy też nie. W kwestii interpretacji tego pojęcia wielokrotnie wypowiadała się zarówno judykatura jak i nauka prawa. Analiza ich dorobku pozwala na stwierdzenie, że zachodzi ono wówczas gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce jedynie wtedy gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. O rażącym naruszeniu prawa można więc mówić wtedy gdy spełnione zostaną trzy przesłanki: 1) naruszenie prawa musi mieć charakter oczywisty, 2) charakter przepisu ( przepisów ), który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia, 3) muszą za tym przemawiać racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie. Rozpoznając sprawę ponownie organy ocenią czy i ewentualnie jakie przepisy prawa zostały naruszone przy podjęciu postanowienia PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. ( poza tym, który przywołany został jako podstawa prawna tego rozstrzygnięcia) a nadto jaki charakter miało to naruszenie. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a, art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a.