VII SA/Wa 353/12
WyrokWSA w Warszawie2012-06-19
Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Mirosława Kowalska, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę, uwzględniająca istniejący budynek sąsiedni wybudowany w latach 1946-1947, narusza przepisy dotyczące nasłonecznienia i odległości od granicy działki, jeśli analiza techniczna nie uwzględnia wszystkich wymogów prawnych?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Analiza techniczna dotycząca nasłonecznienia i odległości od granicy działki nie spełniała wymogów prawnych, co uniemożliwiło prawidłową ocenę zgodności projektu z przepisami. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. Ł. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego A. K. Skarżący podnosił, że planowana rozbudowa ograniczy nasłonecznienie i widoczność jego domu, a także naruszy przepisy dotyczące odległości od granicy działki. W trakcie postępowania organy badały zgodność projektu z przepisami dotyczącymi nasłonecznienia i odległości od granicy, a także kwestię udziału skarżącego w postępowaniu. Ostatecznie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, co doprowadziło do skargi do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody, stwierdzenie, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.), Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. Ł. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...], na
podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 k.p a., po rozpatrzeniu odwołania S.
Ł. z dnia 12 października 2011 r. od decyzji Starosty [...] z dnia [...]
września 2011 r. Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej
A. K. pozwolenia na budowę: rozbudowę budynku mieszkalnego na
działce o nr ew. [...] we wsi [...] gmina [...], utrzymał w całości w mocy
decyzję organu I instancji.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i
prawnym sprawy:
Pismem z dnia 17 maja 2011 r. A. K. złożyła do Starosty
[...] wniosek o pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego we wsi
[...].
Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] zatwierdził
przedłożony przez A. K. projekt budowlany i udzielił pozwolenia na
rozbudowę budynku mieszkalnego na działce ew. nr [...] we wsi [...], gmina
[...].
Decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. została doręczona A. K.
oraz jej sąsiadce – H. A. –I., która (zgodnie z aktem notarialnym
z dnia [...] października 2010 r.) prawo posiadania sąsiadującej działki o nr ew. [...]
przeniosła na rzecz wnuka S. Ł.
W związku z ustaleniami organu architektoniczno-budowalnego, na podstawie
których stwierdzono, że S. Ł. jest stroną postępowania dotyczącego
wydanej na rzecz A. K. decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., decyzja
została doręczona także S. Ł.
Pismem z dnia 30 czerwca 2011 r. S. Ł. (nazywany dalej
"skarżącym") wniósł odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca
2011 r., wskazując na naruszenie art. 10 § 1 k p a.
Nadto, skarżący podkreślił, że dalsza rozbudowa budynku mieszkalnego przez
A. K. o kolejną funkcję mieszkalną na działce [...]w istotny
sposób przyczyni się do ograniczenia widoczności i nasłonecznienia jego domu,
szczególnie dwóch pokoi. Bliskie usytuowanie planowanego budynku od granicy
nieruchomości skarżącego (odległość 1,5 metra), w tym dwóch okien domu
zamieszkiwanego przez skarżącego, drastycznie obniży jakość i poziom życia
skarżącego. Skarżący podkreślił, że jego dom jest usytuowany na granicy działki
[...].
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] uchylił
w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Przekazał więc
sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazał na naruszenie
art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane.
Organ odwoławczy uznał, że obszar oddziaływania obejmuje działkę
inwestora nr ew. [...] i działkę skarżącego nr ew. [...] we wsi [...]. W związku
z tym skarżący powinien mieć zapewniony udział w postępowaniu. Stwierdzony brak
jego uczestnictwa stanowił naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., a co za tym idzie zasady
czynnego udziału strony w postępowaniu z uwagi na brak jego udziału w
postępowaniu toczącym się przed organem I instancji.
Organ odwoławczy uznał również, że wniosek A. K. nie
spełniał wymogu wynikającego z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na
budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na
cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U z 2003 r. Nr 120, poz.
1127). W złożonym oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania
nieruchomością na cele budowlane nie wskazano daty wniosku o pozwolenie na
budowę.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2011 r. strony postępowania zostały zawiadomione
o wznowieniu postępowania w sprawie wniosku A. K. na rozbudowę
budynku mieszkalnego na działce nr [...] w odległości 1,5 m od granicy działki nr
[...] będącej własnością skarżącego.
Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] zatwierdził
projekt budowlany i udzielił A. K. pozwolenia na rozbudowę budynku
mieszkalnego na działce o nr ew. [...] we wsi [...], gmina [...].
Starosta [...] stwierdził, że projektowany obiekt w postaci rozbudowy
budynku mieszkalnego jest zgodny z ostateczną decyzją Wójta gminy [...] o
warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Projekt budowlany został
uzgodniony z rzeczoznawcą ds. p. poż. [...] w odległości 1,5 m od granicy działki i
budynku mieszkalnego o tej samej wysokości, ściana została wyprowadzona pod
niepalne pokrycie, ściany prostopadłe do ww. ściany w pasie 0,5 m w klasie
oddzielenia p. poż.REI60. Inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do
dysponowania nieruchomością na cele budowlane z dnia 17 maja 2011 r.
Organ nadmienił, iż mimo poinformowania skarżącego o możności zapoznania
się z aktami sprawy, skarżący nie uczynił tego.
Pismem z dnia 12 października 2011 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji
Starosty [...] z dnia [...] września 2011 r., wnosząc o jej unieważnienie w
całości ze względu na naruszenie art. 24 § 1 ust. 5 k.p.a. Uzasadniając postawiony
zarzut skarżący wyjaśnił, że pracownik organu administracji publicznej - Kierownik
Wydziału Budownictwa - mgr inż. Z. K., wysyłając do strony
zawiadomienie z dnia 26 sierpnia 2011 r. i biorąc udział w postępowaniu,
uczestniczył tym samym przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.
Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że dalsza rozbudowa budynku
mieszkalnego o kolejną funkcję mieszkalną na działce o nr ew. [...], wnioskowana
przez A. K., w istotny sposób przyczyni się do ograniczenia
widoczności i nasłonecznienia jego domu, szczególnie dwóch pokoi. Kwestia
zapewnienia odpowiedniego dostępu światła słonecznego jest istotna, gdyż chroni
drewniany dom przed zawilgoceniem. Bliskie usytuowanie budynku od granicy
nieruchomości skarżącego (odległość 1,5 metra), w tym domu oraz dwóch jego okien
w jakiej może powstać sąsiedni budynek mieszkalny, drastycznie obniży jakość i
poziom życia skarżącego.
Pismem z dnia 9 listopada 2011 r. Wojewoda [...] zwrócił się do
Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o ustalenie, czy otwory
okienne w ścianie szczytowej (od strony nieruchomości nr ew. [...]) budynku
mieszkalnego usytuowanego w granicy nieruchomości we wsi [...] wykonane
zostały zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę.
W dniu 18 listopada 2011 r. pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru
Budowlanego przeprowadzili oględziny na działce nr ew. [...] położonej w
miejscowości [...] , gmina [...].
W trakcie oględzin stwierdzono, że na ww. działce zlokalizowano drewniany
jednorodzinny budynek mieszkalny. Budynek usytuowany jest w linii ogrodzenia
(siatki) od strony działki sąsiedniej, będącej własnością A, K. W
ścianie szczytowej budynku, od strony działki A. K. znajdują się dwa
otwory okienne.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w piśmie z dnia 24
listopada 2011 r., skierowanym do Wojewody [...], stanowiącym
odpowiedź na pismo z dnia 9 listopad 2011 r., przedstawił informacje zawarte w
notatce służbowej z dnia 18 listopada 2011 r.
Organ, powołując się na wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 14
listopada 2011 r., z których wynikało, że budynek stanowiący własność skarżącego
został wybudowany w latach 1946-1947, stwierdził brak możliwości ustalenia, czy na
budowę budynku było wydane pozwolenie. Lata w jakich budynek powstawał
uniemożliwiają również ustalenie, czy otwory okienne w ścianie szczytowej zostały
wykonane zgodnie z udzielonym pozwoleniem.
Niezależnie od powyższych ustaleń, Wojewoda [...] pismem z dnia 25
listopada 2011 r. zwrócił się do inwestora A. K. o przedłożenie w
terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, stosownie do § 13 Rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim
powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze
zm.), analizy dotyczącej budynku mieszkalnego skarżącego, w którym zgodnie z
wyjaśnieniami zawartymi w piśmie PINB w [...] z dnia 24 listopada 2011 r.,
znajdują się otwory okienne w ścianie usytuowanej w granicy nieruchomości.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 listopada 2011 r. złożono pismo z dnia
[...] grudnia 2011 r. podpisane przez projektanta, w którym podano, że projektowana
rozbudowa budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] we wsi [...] gm.
[...] w odniesieniu do § 13 warunków technicznych w rzucie poziomym nie
spełnia warunków tego przepisu w pkt 1. Zachowane zostały natomiast wymagania
pkt 2 z odniesieniem do § 60.
Istniejący budynek na działce nr ew. [...] przy podziale pierwotnym działki na
trzy mniejsze znalazł się szczytem na granicy podziału. Znajdujące się okno w
ścianie szczytowej znalazło się na granicy z działką o nr ew. [...] szerokości 12 m,
co utrudnia zabudowę zgodnie z warunkami, z uwzględnieniem pozostawionego na
granicy okna. Pomieszczenia w budynku na działce o nr ew. [...] doświetlone są
oknami od strony wschodniej i zachodniej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Wojewoda [...] decyzją
z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]
września 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...], odwołując się do pisma
projektanta z dnia 14 grudnia 2011 r., stwierdził że przy lokalizacji projektowanego
obiektu zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 2 w
odniesieniu do § 60 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12
kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać
budynki i ich usytuowanie. Z przytoczonych przepisów wynika, iż pokoje mieszkalne
powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach
równonocy (21 marca i 21 września ) w godzinach 7.00 - 17.00. W mieszkaniu
wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie ww. wymagania co najmniej do jednego
pokoju, przy czym przy zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie
wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny. W ocenie organu
odwoławczego, projektant potwierdził, że budynek na sąsiedniej działce oprócz okien
znajdujących się w ścianie szczytowej usytuowanej w granicy nieruchomości posiada
również otwory okienne do pokoi, które znajdują się od strony wschodniej i
zachodniej.
Organ odwoławczy podał, że przesłanka wyłączenia pracownika z art. 24 § 1
pkt 5 k.p.a. nie dotyczy sytuacji, gdy w wyniku zastosowania przez organ
odwoławczy kompetencji kasacyjnych, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., sprawa
zostanie przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W
tym przypadku bowiem następuje rozpatrywanie sprawy od początku w tej samej
instancji.
Wojewoda [...] uznał, że w sprawie zostały spełnione kryteria i
warunki wydania pozwolenia na budowę, o których mowa w art. 32 ust. 4 i 35 ust. 1
ustawy - Prawo budowlane.
Biorąc pod uwagę fakt, że budynek mieszkalny skarżącego, posiadający
otwory okienne w ścianie usytuowanej w granicy nieruchomości, został wybudowany
w latach 1946-1947, organ powołał się na obowiązujące w tym czasie przepisy, w
tym art. 193 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o
prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216), zgoenie
z którym odległość budynków nieogniotrwałych, nieposiadających murów
ognioochronnych od strony granicy działki sąsiada lub innego budynku na tej samej
działce, powinna wynosić co najmniej: od granicy działki sąsiada - 4 metry, od
budynku - 8 metrów i od stodoły - 20 metrów. Na tej podstawie organ odwoławczy
stwierdził, że budynek skarżącego nie spełniał wymienionych wymagań. Nie mógł
więc stanowić przeszkody w realizacji rozbudowy budynku mieszkalnego na działce o nr ew. [...] we wsi [...], gmina [...], który został zaprojektowany
zgodnie z obowiązującymi na dzień wydawania decyzji z 2011 r. przepisami prawa.
Organ odwoławczy zauważył dodatkowo, że decyzja o pozwoleniu na budowę
nie ma charakteru uznaniowego, na co wskazuje treść art. 32 ust. 4 oraz art. 35
ustawy - Prawo budowlane.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Wojewoda [...]
wyjaśnił, że powołany przez skarżącego przepis nie dotyczy sytuacji, gdy w wyniku
zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji kasacyjnych, o których mowa w
art. 138 § 2 k.p.a., sprawa zostanie przekazana do ponownego rozpatrzenia
organowi pierwszej instancji. W tym przypadku bowiem następuje rozpatrywanie
sprawy od początku, w tej samej instancji.
Pismem z dnia 13 stycznia 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia
[...] grudnia 2011 r. Nr [...], wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I
instancji.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 10 w zw. z art. 79 k.p.a. z uwagi na brak zawiadomienia go o terminie
oględzin przeprowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w
[...] na działce nr ew. [...] we wsi [...] gmina [...], skutkiem czego
skarżący nie mógł uczestniczyć w czynności, a co za tym idzie wypowiedzieć się
odnośnie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
2. art. 77 k.p.a., tj. naruszenie obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący
materiału dowodowego poprzez dopuszczenie projektu nieuwzględniającego, wbrew
§ 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w
sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich
usytuowanie, wymogów wynikających z § 57 wskazanego Rozporządzenia,
3. art. 7 k.p.a. poprzez nieuczynienie zadość obowiązkowi podjęcia wszelkich
czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez oparcie się na nieprawidłowo przeprowadzonym
przez PINB dowodzie z oględzin działki o nr ew. [...] we wsi [...],
4. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieuczynienie zadość obowiązkowi wskazania
podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w szczególności
poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowód na których
się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i
mocy dowodowej, jak również niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji: art. 193
Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie
budowlanym i zabudowaniu osiedli,
5. art. 136 k.p.a. poprzez dopuszczenie na etapie postępowania
odwoławczego dowodów mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i
rozpoznanie sprawy w granicach przekraczających kompetencje tego organu, co w
konsekwencji doprowadziło do pozbawienia strony dwuinstancyjności postępowania,
6. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji
organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez
organ I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego
przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
Zdaniem skarżącego, dowody dopuszczone przez organ odwoławczy należało
uznać za całkowicie nowy materiał dowody, który nie podlegał kontroli instancyjnej z
równoczesnym zastrzeżeniem, że jego zebranie zostało przeprowadzone z rażącym
naruszeniem prawa, gdyż skarżący nie został powiadomiony o terminie
przeprowadzenia oględzin. W konsekwencji skarżący został pozbawiony prawa
uczestniczenia w czynnościach i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i
dowodów oraz zgłoszenia żądań.
Zdaniem skarżącego, sposób przeprowadzenia oględzin pozwolił
Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego określić jedynie wygląd
zewnętrzny budynku, a nie jego stan techniczny, w tym również poziom naświetlenia,
którego określenie wymagało wejścia do środka budynku. Okna położone od strony
południowej umożliwiają osuszanie domu, który od strony północnej jest bardzo
zawilgocony.
W ocenie skarżącego, podmiot wydający opinię z dnia 14 grudnia 2011 r. nie
uwzględnił wymogów wynikających z § 57 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z
dnia 12 kwietna 2002 r., wbrew § 13 ust. 1 pkt 2, powołując się wybiórczo jedynie na
§ 60 tego rozporządzenia.
Skarżący zarzucił brak stosownych wyjaśnień odnośnie przyjętego przez
organ stanowiska, zgodnie z którym organ budowlany, wydając pozwolenie na
budowę zgodnie z obowiązującymi na dzień wydawania decyzji przepisami prawa,
ma prawo pominąć fakt istnienia już określonego budynku, powołując się na
ustalenia, że budynek ten powstały w latach 1946-1947 roku, niespełniał ówcześnie
obowiązujących warunków wynikających z art. 193 Rozporządzenia Prezydenta
Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu
osiedli.
Skarżący podkreślił, iż organ ma obowiązek wziąć pod uwagę stan zabudowy
istniejący na gruntach sąsiednich istniejący w dacie wydawania decyzji. Sposób
uzasadniania decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. nie spełnia wymagań z art. 107 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie,
podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy
czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta
sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią
inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu
administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem
materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do
słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy
nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą
prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270, nazywanej dalej "p.p.s.a.").
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że
skarga jest uzasadniona, gdyż w trakcie postępowania doszło do naruszenia
procedury administracyjnej, które uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
Każde postępowanie administracyjne musi odpowiadać podstawowym
zasadom określonym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego (k.p.a.). W szczególności istotne znaczenie dla praworządności
działania organów administracji mają zasady wskazane w rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W myśl art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją
na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego
wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie
interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z
podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej.
Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek
wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z
określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.
Stosownie natomiast do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej
jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy
i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność
została udowodniona.
Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących
wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Organ administracji
publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu
faktycznego sprawy. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności
procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza
gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, uznawane jest za
uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, skutkujące wadliwością
decyzji.
Ocena dowodów powinna być, zgodnie z art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną
analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie
tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej
łączności.
Organ administracji publicznej jest więc na podstawie powołanych przepisów
zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych, celem
zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić,
czy dana okoliczność została udowodniona. W świetle zarzutów skargi należy
podkreślić, że obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji.
Stosownie do art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające
postępowanie dowodowe z uwagi na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy
administracyjnej.
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] jako organ odwoławczy,
stosując się do powyższych zasad, podjął kroki, celem wyjaśnienia ustaleń
faktycznych sprawy. Wskazuje na to pismo z dnia 9 listopada 2011 r., którym
zwrócono się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o
ustalenie, czy otwory okienne w ścianie szczytowej (od strony nieruchomości o nr
ew. [...]) budynku mieszkalnego stanowiącego własność skarżącego
usytuowanego w granicy nieruchomości we wsi [...] , wykonane zostały
zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. W dniu 18 listopada 2011 r.
pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]
przeprowadzili oględziny na działce nr ew. [...], potwierdzając istnienie
jednorodzinnego, drewnianego budynku mieszkalnego, usytuowanego w linii
ogrodzenia z siatki od strony działki sąsiedniej, będącej własnością A.
K.
Nadto, pismem z dnia 25 listopada 2011 r. Wojewoda [...] zwrócił się do
inwestora A. K. o przedłożenie analizy, stosownie do § 13
Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie
warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania, której
przedmiotem miał być budynek mieszkalny będący własnością skarżącego.
W odpowiedzi inwestor przedłożył sporządzone przez projektanta pismo z dnia
14 grudnia 2011 r., które, w ocenie Sądu, nie odpowiada treści przepisu powołanego
przez organ. Pismo projektanta nie stanowi bowiem analizy w rozumieniu § 13
Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie
warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania,
zgodnie z którym odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt
ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych
pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:
1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z
wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna
pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego
samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,
2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.
2. Wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu
dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu
najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej
części.
Zgodnie z powołanym przepisem, odległość budynku z pomieszczeniami
przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne
oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami
kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w
wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się
przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w
odległości mniejszej niż wysokość przesłonienia.
Niezbędnym więc warunkiem prawidłowego ustalenia odległości budynku z
pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, umożliwiającej
naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, jest precyzyjne, jednoznaczne wyznaczenie
w płaszczyźnie poziomej kąta 60°, z usytuowaniem jego wierzchołka w wewnętrznym
licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, a następnie zbadanie, czy
między ramionami tak wyznaczonego kąta, w odległości mniejszej niż wysokość
przesłonienia, nie znajduje się obiekt przesłaniający.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, iż dla
dokonania oceny, czy projektowana rozbudowa obiektu budowlanego usytuowanego
na działce nr ew. [...] nie ograniczy w sposób sprzeczny z prawem dostępu
naturalnego światła do pokoi mieszkalnych skarżącego, znajdujących się w budynku
posadowionym na działce nr [...], koniecznym było przede wszystkim wyznaczenie
w płaszczyźnie poziomej kąta 60°, z usytuowaniem jego wierzchołka w wewnętrznym
licu ściany na osi okna pomieszczenia znajdującego się w mieszkaniu skarżącego od
strony (pomieszczenia przesłanianego), a następnie ustalenie wysokości
przesłonienia.
Nadto, w piśmie projektanta z dnia 14 grudnia 2011 r. nie wskazano, na jakiej
wysokości znajduje się dolna krawędź obiektu przesłanianego, podczas gdy
ustalenie tego parametru ma kluczowe znaczenie dla oceny wysokości przesłaniania,
która zgodnie z dyspozycją § 13 ust. 2 rozporządzenia, mierzy się od poziomu dolnej
krawędzi najniższej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyżej
zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.
Brak wymaganych przepisami prawa ustaleń podważa zasadność odwołania się
przez organ do przepisu § 60 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym pokoje
mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w
dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 700-1700. W mieszkaniu
wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co
najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej
dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w
odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się
wymaganego czasu nasłonecznienia.
W tym miejscu należy zauważyć, że sporządzenie żądanego przez organ pisma
w postaci analizy nasłonecznienia przez osobę mającą odpowiednie przygotowanie
zawodowe w tym zakresie nie zwalnia organu od wszechstronnej i obiektywnej oceny
takiego dowodu.
Nadto, poza sferą rozważań organu pozostała informacja zawarta w piśmie
projektanta z dnia 14 grudnia 2011 r., z której wynika, że działka, na której
posadowiono dom została wydzielona wraz z jeszcze dwoma działkami z innej
nieruchomości. Szczyt budynku znajdującego się obecnie na działce nr ew. [...]
znalazł się na granicy działu w wyniku podziału pierwotnej działki. Niezrozumiały więc
wydaje się zarzut organu sformułowany w oparciu o art. 193 Rozporządzenia
Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i
zabudowaniu osiedli, skoro jedyną informacją pewną (niepodważaną przez stronę)
jest czas wybudowania domu: lata 1946-1947. Bez odpowiedzi natomiast pozostaje
kwestia faktycznego podziału nieruchomości pierwotnej, w wyniku którego budynek
znalazł się w linii ogrodzenia z siatki od strony działki należącej do A.
K. (v. notatka służbowa z dnia 18 listopada 2011 r.). Brak ustaleń w tym
zakresie nie pozwala wykluczyć, że dom stanowiący własność skarżącego został
wybudowany zgodnie z przepisami obowiązującego wówczas prawa (lata 1946-
1947).
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z
naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, co z kolei uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
p.p.s.a.
Odnośnie pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Odnośnie pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło