VII SA/Wa 372/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia postanawia: odmówić E. P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. E. P. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. Skarżąca udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia 14 maja 2015 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania E. P. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby ją do skorzystania z tej instytucji. Z treści złożonego przez skarżącą wniosku wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem, posiada dom o powierzchni 50 m2 i las o powierzchni około 20 ha. Skarżąca nie pracuje zawodowo, mąż przebywa na długoterminowym zwolnieniu lekarskim. Rodzina utrzymuje się z zasiłku chorobowego męża skarżącej w kwocie 800 zł miesięcznie. Do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie z urzędu skarbowego, z którego wynika, że w zeznaniu PIT-36 za rok 2014 wykazała zerowy przychód. Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym przez E. P. wniosku o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku poprzez: - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych męża skarżącej za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - nadesłanie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat – z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wskazanie, czy skarżąca podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu, - podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem rodziny oraz przeznaczanych na utrzymanie domu (np. opłaty za gaz, wodę, energię, telefon), - wskazanie, czy skarżąca korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób lub ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia), - wskazanie, czy syn skarżącej otrzymuje stypendium, jeśli tak, w jakiej wysokości, - wskazanie, czy syn skarżącej podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia, o dzieło itp.; jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wyjaśnienie, z jakich środków skarżąca zamierza zrealizować cztery budynki gospodarcze, których dotyczy niniejsza sprawa. W odpowiedzi na ww. pismo skarżąca oświadczyła, że z uwagi na stan zdrowia nie pracuje i nie podejmuje prac dorywczych. Nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Syn dokształca się, nie otrzymuje żadnego stypendium, nie podejmuje prac dorywczych, ponieważ zamierza wyjechać do pracy do Unii Europejskiej. E. P. wskazała, że chcąc zatrzymać syna w kraju zamierza wraz z mężem darować mu nieruchomość, na której syn zrealizuje cztery budynki gospodarcze, a po przekształceniu terenu otworzy działalność gospodarczą (rekreacyjno-sanatoryjną) i uzyska źródło dochodu dla rodziny. Dodatkowo skarżąca podniosła, że mąż zaciągnął pożyczkę od osób fizycznych w wysokości 2000 zł, ponieważ sam zasiłek chorobowy nie wystarcza na utrzymanie rodziny. Do miesięcznych wydatków zaliczyła: ZUS męża – 279 zł, opłaty za prąd – 150 zł, telefon – 30 zł, wydatki na gaz z butli – 48 zł, na żywność – 300 zł, na środki czystości – 80 zł, spłata pożyczki – 200 zł. Skarżąca nadesłała też zaświadczenia z urzędu skarbowego, z których wynika, że w 2013 r. mąż skarżącej uzyskał dochód w wysokości 4.035,06 zł, natomiast w zeznaniu PIT-36 za rok 2014 wykazał zerowy przychód. Oceniając złożony wniosek należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący i wiarygodny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Udzielone przez skarżącą informacje budzą bowiem szereg wątpliwości i nie pozwalają na dokonanie rzetelnej oceny jej możliwości płatniczych. Zauważyć trzeba, że z jednej strony skarżąca twierdzi, że nie posiada oszczędności, utrzymuje się wraz z mężem i synem jedynie z zasiłku chorobowego męża w kwocie 800 zł miesięcznie, który nie wystarcza na utrzymanie rodziny. Nadsyła przy tym zaświadczenia z urzędu skarbowego, z których wynika, że w 2013 r. mąż skarżącej uzyskał dochód jedynie w wysokości 4.035,06 zł, natomiast w zeznaniach podatkowych za ubiegły rok nie wykazali z mężem żadnego przychodu. Z drugiej zaś strony, jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu 13 października 2014 r. zgłosiła zamiar budowy, jak to określiła, "wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego", przy czym, jak ustaliły organy w oparciu o dołączone do zgłoszenia dokumenty, zamierzenie budowlane skarżącej dotyczy budowy czterech drewnianych, piętrowych budynków. Podkreślić przy tym trzeba, że pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącą do wyjaśnienia, z jakich środków zamierza zrealizować inwestycję będącą przedmiotem niniejszego postępowania. Skarżąca nie udzieliła w tym zakresie żadnej odpowiedzi. Na podstawie przedstawionych przez skarżącą informacji nie sposób zatem ustalić, jak przy deklarowanych dochodach możliwe jest utrzymanie się trzyosobowej rodziny i jednocześnie realizacja ww. inwestycji. Mając na uwadze twierdzenia skarżącej o braku możliwości utrzymania się rodziny z posiadanych środków, wątpliwości budzi również odpowiedź skarżącej odnosząca się do pytania o podejmowanie prac dorywczych przez pełnoletniego syna. Wyjaśnienia skarżącej, że syn nie podejmuje prac dorywczych, ponieważ zamierza wyjechać do pracy do Unii Europejskiej trudno uznać za przekonujące, gdy weźmie się pod uwagę, że skarżąca nie wskazała, aby plany wyjazdy były w jakikolwiek sposób bliżej sprecyzowane. Zauważyć ponadto trzeba, że pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącą również do nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat – z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca wskazując w piśmie z dnia 14 maja 2015 r., że takie wyciągi przesyła, do pisma ich jednak nie dołączyła - nadesłane przy piśmie z dnia 14 maja 2015 r. dokumenty takimi wyciągami bowiem nie są - pomimo posiadania 2 rachunków w [...] i jednego rachunku w [...]. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać trzeba, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy, udzielone przez E. P. informacje nie mogą być bowiem postrzegane jako spójne i wiarygodne, dające wystarczającą podstawę do przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie wykazała zatem w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, wobec czego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).