VII SA/Wa 375/21
WyrokWSA w Warszawie2021-04-23
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., mimo że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Ustalenie kwestii takich jak zgodność inwestycji z planem czy przepisami technicznymi nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w stopniu uniemożliwiającym merytoryczne załatwienie sprawy przez organ odwoławczy.Stan faktyczny
Wnioskodawcy zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o przeprowadzenie postępowania w sprawie legalności budowy "domku narzędziowego" na działce sąsiadującej z ich nieruchomością. PINB umorzył postępowanie, uznając obiekt za element małej architektury, którego budowa nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia, a ewentualne szkody powinny być dochodzone przed sądem powszechnym. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że PINB naruszył przepisy postępowania i prawa materialnego. Skarżący wnieśli sprzeciw od decyzji WINB.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 23 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Kramek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2021 r. sprawy ze sprzeciwu O.U.i P.U. od decyzji[...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz O. U. i P. U. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem sprzeciwu O. U.i P. U. (dalej: "skarżący") jest decyzja . Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", ".") z dnia .stycznia 2021 r. nr ., wydana w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy "domku narzędziowego" w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z .maja 2020 r. W. L. i R. D.dalej: "wnioskodawcy") zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie . (dalej: "organ I instancji", "PINB") z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie "domku narzędziowego" na działce nr . (przy granicy z ich działką nr .) w miejscowości K.
W dniu. czerwca 2020 r. przedstawiciel organu I instancji dokonał kontroli na działce nr ., co do jej zabudowy oraz zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego.
Pismem z dnia .czerwca 2020 r. PINB zawiadomił wnioskodawców o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy "domku narzędziowego", usytuowanego przy ogrodzeniu międzysąsiedzkim.
Pismem z dnia . sierpnia 2020 r. organ I instancji zawiadomił skarżących oraz wnioskodawców o zakończeniu postępowania administracyjnego.
Po wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, w dniu. października 2020 r. przedstawiciel PINB przeprowadził kolejne oględziny na działce nr . oraz od strony działki nr .
Decyzją z dnia .listopada 2020 r. nr . PINB, działając na podstawie art. 104 i art. 105 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia . lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, dalej: "p.b."), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy "domku narzędziowego" na działce nr .w miejscowości [...] [...]gm. [...]
W uzasadnieniu decyzji wskazał, na przeprowadzoną kontrolę w dniu [...]czerwca 2020 r., która pozwoliła ustalić, że przy granicy z sąsiednią działką budowlaną istnieje zakupiony element architektury ogrodowej w postaci niewielkiego zadaszenia i szafy do przechowywania narzędzi ogrodowych. Wymiary obiektu to 4m x 1,1m. Podczas ponownych oględzin przeprowadzonych w dniu 12 października 2020 r. uściślono, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest ok. 20 cm od międzysąsiedzkiej granicy. Ustalono również, że dach ma spadek w stronę działki sąsiedniej.
Zdaniem PINB w świetle art. 3 pkt p.b. roboty budowlane, których rozpoczęcie nie wymaga pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, nie mają cechy samowoli budowlanej, do likwidacji której uprawnione są organy nadzoru budowlanego, w związku z tym rezultat tych robót, o ile powoduje negatywne konsekwencje dla osób trzecich i ich nieruchomości, kwalifikuje się jako szkoda w rozumienie przepisów Kodeksu cywilnego, do naprawienia której właściwa jest droga przed sądami powszechnymi.
Wobec powyższego, przytaczając treść art. 105 k.p.a. uznał postępowanie za bezprzedmiotowe.
Pismem z dnia[...] listopada 2020 r. wnioskodawcy odwołali się od decyzji PINB podnosząc, że uzasadnienie decyzji zawiera błędy związane z wymiarami obiektu i nie odnosi się do bezpieczeństwa związanego ze sposobem użytkowania domku narzędziowego. Wnioskodawcy wskazali, że sporny obiekt nie jest obiektem małej architektury. Podkreślili, że jest on usytuowany blisko ich ogrodzenia, a jego użytkowanie stwarza niebezpieczeństwo pożarowe.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego decyzja PINB podlegała uchyleniu, bowiem przy jej wydaniu doszło do naruszenia procedury administracyjnej i przepisów prawa materialnego, a argumenty podnoszone w odwołaniu wnioskodawców zasługują na uwzględnienie.
Przytaczając treść art. 105 § 1 k.p.a. organ odwoławczy podkreślił, że PINB uzasadnienia dla umorzenia postępowania upatrywał w kwalifikacji obiektu budowlanego będącego przedmiotem sporu, jako obiektu małej architektury, który nie wymaga zgłoszenia, ani uzyskania pozwolenia na budowę. [...] podkreślił, że uznanie spornego obiektu, jako obiekt małej architektury nie zwalniało organu I instancji od zbadania, czy inwestycja jest zgodna z przepisami oraz czy nie powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Kwestia ta jest jednak zdaniem [...]poboczna, gdyż istota sporu sprowadza się do właściwej klasyfikacji obiektu oraz oceny, czy jego budowa winna być poprzedzona zgłoszeniem, bądź pozwoleniem na budowę.
Dalej [...]podkreślił, że zarówno katalog obiektów małej architektury, jak i budowli, określony w prawie budowlanym, ma charakter otwarty, a wyliczenia zawarte w art. 3 pkt 3 i pkt 4 p.b. są przykładowe. Zdaniem organu odwoławczego definicja obiektu małej architektury w żaden sposób nie nawiązuje do obiektu budowlanego, jakim jest przedmiot postępowania. Ustawodawca wprost podzielił obiekty małej architektury na trzy grupy, a sporny "domek narzędziowy" do żadnej z nich nie może zostać zaliczony.
W ocenie [...] "domek narzędziowy" bezspornie nie jest obiektem kultu religijnego, nie może być on sklasyfikowany również jako "inny obiekt architektury ogrodowej", gdyż nie stanowi ozdoby ogrodowej, porównywalnej wielkością i funkcją z posągiem lub wodotryskiem. Nie można go zaliczyć również do niewielkich obiektów służących rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku takich jak: piaskownice, huśtawki, drabinki czy śmietniki, gdyż wyliczenie to wyznacza zakres znaczeniowy tego pojęcia i oznacza, że do tego rodzaju obiektów budowlanych mogą zostać jedynie takie, które posiadają analogiczne właściwości. [...]zaznaczył, że nie sposób doszukać się analogii pomiędzy huśtawką, drabinką lub piaskownicą, a "domkiem narzędziowym" o wymiarach 4 m x 1,10 m. Wymienione obiekt są bowiem małe, a sporny obiekt nie jest zbliżony gabarytami do wymienionych powyżej.
Organ odwoławczy podkreślił, że niezależnie od funkcji jaką ma pełnić sporny obiekt, jego rozmiary wyłączają możliwość zaliczenia do kategorii niewielkich obiektów. Ponadto nawet gdyby przedmiotem sporu był obiekt małej architektury niewymagający uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, to nie zwalniało to organu od zbadania jego zgodności z przepisami prawa, w tym m.in. warunkami technicznymi w zakresie ochrony pożarowej, czy też z przepisami prawa miejscowego.
Następnie [...] stwierdził, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem, o czym stanowią jego następujące cechy: posiada ściany osłonowe wykonane z trzech stron oraz niepełną ścianę frontową; część obiektu jest zamykana drzwiami; jest posadowiony na utwardzonym i stabilnym podłożu; posiada dach jednospadowy skierowany na działkę sąsiednią. Natomiast nieposiadanie przez budynek wszystkich ścian nie dyskwalifikuje go jako obiektu budowlanego – budynku. Brak pełnej ściany tylnej również nie uniemożliwia, zdaniem WINB zakwalifikowania go jako budynku. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na jednolity pogląd wyrażany przez sądy administracyjne, zgodnie z którym o tym, czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie przesądza posiadanie przez niego fundamentów, ale fakt, że posadowienie obiektu budowlanego jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Zaznaczył również, że z uwagi na funkcję jaką pełni, należy go zakwalifikować jako budynek gospodarczy, o którym mowa w 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690). Wobec powyższego, w ocenie [...], organ I instancji powinien ocenić legalność prac oraz przeprowadzić właściwe postępowanie, stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 14 p.b.
[...]podniósłł, że wydanie decyzji merytorycznej, rozstrzygającej sprawę pomimo braku postępowania wyjaśniającego, którego przeprowadzenie jest niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, stanowiłoby rażące naruszenia art. 15 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wykracza poza dyspozycję art. 136 k.p.a. Stwierdził również, że postępowanie przeprowadzone przez PINB naruszało przepisy procesowe, tj. art. 105, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu uniemożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia i załatwienia sprawy co do istotny.
Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. skarżący wnieśli sprzeciw od decyzji [...] z dnia [...]stycznia 2021 r. popierając stanowisko, wyrażone w decyzji organu I instancji. Podkreślili, że sporny obiekt jest swobodnie ustawiony na kostce brukowej, a jego konstrukcja umożliwia zmianę miejsca jego posadowienia. Nie powoduje on również zagrożenia dla mienia i ludzi.
Skarżący zanegowali ocenę organu odwoławczego, że sporny obiekt posadowiony jest na utwardzonym i stabilnym podłożu, co przesądza o zakwalifikowaniu go jako budynku. W ocenie skarżących powyższe twierdzenie było błędne i sprzeczne z art. 3 pkt 2 p.b. Na poparcie swoich argumentów skarżący przytoczyli orzecznictwo sądów administracyjnych, traktujące podobne obiekty, jako obiekty małej architektury.
W odpowiedzi na sprzeciw, organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...]WINB z dnia [...]stycznia 2021 r., wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., od której skarżący wnieśli sprzeciw, uregulowany w art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., "p.p.s.a."). Decyzja ta zapadła po rozpatrzeniu odwołania R. D. i W.L. od decyzji PINB z dnia [...]listopada 2020 r. o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy "domku narzędziowego" na działce nr [...] w miejscowości[...] Książenice, gm. [...].
W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
W myśl postanowień art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie zaś do art. 138 § 2a k.p.a., jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19; z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19; z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 286/21 – publ. Cbosa, zgodnie z którym, w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Do takiego twierdzenia uprawnia m.in. dyspozycja cytowanego art. 138 § 2a k.p.a. W ocenie Sądu w składzie obecnie orzekającym, słusznie zauważa się, że sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji kasacyjnej nie może sprowadzać tej kontroli do fikcji. A tak w istocie się dzieje, jeśli sąd administracyjny "ucieka" od przepisów prawa mających w danej sprawie zastosowanie. Takiego działania nie można uznać za sprawowanie kontroli legalności wydanej decyzji, lecz za uchylenie się od zbadania zgodności z prawem zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji.
Podnieść także należy, że przepis art. 64e p.p.s.a. nie eliminuje stosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, lecz musi ocenić, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy (zob. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 392/19; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2785/20).
W niniejszym przypadku dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie legalności budowy "domku narzędziowego" niewątpliwe istotnym jest właściwa kwalifikacja obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania oraz ocena, czy jego budowa winna być poprzedzona zgłoszeniem bądź pozwoleniem na budowę.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie zgodził się on z oceną PINB, że w sprawie mamy do czynienia z obiektem małej architektury. Zdaniem [...]definicja obiektu małej architektury zawarta w art. 3 pkt 4 p.b. w żaden sposób nie nawiązuje do obiektu budowlanego jakim jest przedmiot postępowania. Nie można bowiem zaliczyć obiektu zrealizowanego przez skarżących o powierzchni 4,4 m² do niewielkich obiektów użytkowych służących do rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. W konsekwencji[...] stwierdził, że nawet jeśli sporny obiekt posiada ściany osłonowe wykonane z trzech stron oraz niepełną frontową, ale jest posadowiony na utwardzonym i stabilnym podłoży, to cechy te świadczą, że stanowi on budynek, zaś z uwagi na funkcję jaką pełni należy go zakwalifikować jako budynek gospodarczy.
Sąd tego stanowiska nie podziela.
Zgodnie z art. 3 pkt 4 p.b. ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie małej architektury - należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Definicja ta zawiera określenie jednej wspólnej cechy tej kategorii obiektów budowlanych, mianowicie odnosi się do ich rozmiarów, używając nieostrego terminu "niewielkie obiekty". Druga część definicji zawiera przykładowe wyliczenie obiektów budowlanych, które są obiektami małej architektury. Ustawa podaje przykłady trzech kategorii takich obiektów, podzielonych według kryterium funkcji, jaką mają pełnić. Pierwszą kategorią są obiekty kultu religijnego, drugą obiekty architektury ogrodowej, trzecią kategorię stanowią obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Dzięki takiej konstrukcji definicji można określić obiekty podobne, zbliżone do wyliczonych w komentowanym przepisie, które ze względu na niewielkie rozmiary i podobną funkcję użytkową mogą być zakwalifikowane jako obiekty małej architektury.
W ocenie Sądu, skoro przedmiotowy obiekt służy do przechowywania narzędzi ogrodniczych, to tym samym pełni funkcję użytkową przewidzianą w art. 3 pkt 4 lit.c) p.b.
Pomocny przy ustaleniu, czy obiekt o wymiarach 4 x 1,1 m a więc niewiele ponad 4 m ² powierzchni, stanowi obiekt małej architektury może być fakt, iż ustawodawca w odniesieniu do innego rodzaju obiektów przewiduje odrębny reżim prawny w zależności od powierzchni zabudowy tych obiektów. I tak na podstawie art. 29 p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga m.in. budowa: wolno stojących parterowych budynków gospodarczych w tym garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m², wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m², wiat o powierzchni zabudowy do 50 m², wolno stojących altan o powierzchni zabudowy do 35 m². Przepisy te niewątpliwe należy brać pod uwagę przy ustaleniu, przy jakiej powierzchni zabudowy, według ustawodawcy, przebiega granica między obiektami, które ze względu na swoje małe rozmiary objęte są uproszczonym reżimem prawnym. Organ odwoławczy stwierdzając, że obiekt o powierzchni 4m² nie jest niewielki w rozumieniu art. 3 pkt 4, w ogóle nie miał na uwadze wskazanych wyżej wymiarów ponad 10 - krotnie większych obiektów, przy budowie których nie jest wymagane pozwolenie na budowę.
Ponadto jeżeli chodzi o rozmiary obiektu to w orzecznictwie przyjmuje się, iż stwierdzenie, że dany obiekt jest "niewielki" wymaga nie tylko określenia jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale także odniesienia wielkości tego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni. Istotne może okazać się także zwrócenie uwagi na rodzaj przyjętej konstrukcji, np. konstrukcja ciężka, betonowa, czy lekka, ażurowa (por. np. wyroki WSA w Łodzi z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Łd 209/08 oraz WSA w Białymstoku z dnia 20 lipca 2006 r., II SA/Bk 213/06).
Jak wynika z akt sprawy organ I instancji przeprowadził dwukrotnie (w dniach 16 czerwca i 12 października 2020 r.) czynności kontrolne na działce nr 1/213 ustalając, że przy granicy (w odległości ok. 20 cm) z sąsiednią działką budowlaną znajduje się zakupiony element architektury ogrodowej w postaci niewielkiego zadaszenia i szafy do przechowywania narzędzi ogrodowych. Nie oceniając zatem trafności rozstrzygnięcia organu I instancji stwierdzić należy, że od strony proceduralnej sprawa była prowadzona prawidłowo. Wobec tego wydanie przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie miało podstaw prawnych i nie zostały one wykazane.
W świetle powyższych uwag zauważyć należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z unormowania tego wynika, że organ odwoławczy ma możliwość wydania decyzji formalnej - kasacyjnej, ale jedynie przy zaistnieniu łącznie dwóch przywołanych powyżej przesłanek. Przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. nawiązują zaś do nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia merytoryczne załatwienie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wprawdzie postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji może być uzupełniony, niemniej organ odwoławczy może to uczynić jedynie w niezbędnym zakresie wyznaczonym treścią art. 136 k.p.a. W żadnym natomiast razie organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Powyższe oznacza, że przepis art. 138 § 2 k.p.a. znajdzie zastosowanie zawsze wtedy, gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego.
Stosując ten przepis i wydając decyzję kasacyjną w niniejszej sprawie[...] nie wykazał, zdaniem Sądu, aby postępowanie organu I instancji było wadliwe w stopniu uzasadniającym jego powtórzenie, tj. wymagało "znacznego" uzupełnienia.
Jak wspomniano powyżej wywodząc o wadliwości działania PINB, organ odwoławczy nie zgodził się m.in. z oceną tego organu dotyczącą kwalifikacji spornego obiektu. Wskazał także na błędne jego działanie poprzez umorzenie, jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie legalności "domku narzędziowego", bowiem nawet przyjęcie, że zrealizowany obiekt jest obiektem małej architektury niewymagającym pozwolenia, ani zgłoszenia nie zwalniało organu powiatowego od zbadania zgodności z przepisami prawa w tym m.in. warunkami technicznymi w zakresie ochrony pożarowej, czy też z przepisami prawa miejscowego.
Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie przez organ II instancji i nie było konieczności wydawania decyzji kasatoryjnej. Ustalenie takich kwestii jak zgodność inwestycji z planem, czy przepisami technicznymi, nie wypełnia przesłanki tego, że w sprawie w ogóle postępowania wyjaśniającego nie przeprowadzono. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i istotne dla sprawy dowody w aktach się znajdują. Elementy wskazane w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej mogą być konwalidowane na etapie postępowania odwoławczego. Uzupełnienie prowadzonego postępowania leży w pełnym zakresie kompetencji organu odwoławczego, który, jeśli uzna to za potrzebne, może zlecić przeprowadzenie określonych czynności przez organ I instancji (art. 136 § 2 zd. 2 k.p.a.). Takie rozwiązanie ma tę zaletę, że to organ odwoławczy decyduje, jakie to konkretnie czynności należy przeprowadzić, by rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, bez potrzeby ponawiania całego trybu administracyjnego i odwoławczego.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., co uzasadniło jej uchylenie na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania należnych stronie orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło