VII SA/Wa 379/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. P. i A. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr 1681/OPO/2024 w przedmiocie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę oddala skargę , Wojewoda Mazowiecki decyzją z 18 grudnia 2024 r. nr 1681/OPO/2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "kpa", po rozpatrzeniu odwołania A. P. i A. K. , utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr 62/PB/2024 z 21 października 2024 r. znak: UD-VII-WAB-A.6741.15.2024.MWI, zatwierdzającą projekt rozbiórki i udzielającą firmie M. z siedzibą w W. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego zlokalizowanego na dz. nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. M. [...] , w W. . Wojewoda rozpoznając odwołanie wniesione przez A. P. i A. K. wskazał, że postępowanie przed organem I instancji zostało zainicjowane złożeniem w dniu 3 września 2024 r. wniosku M. C. , prowadzącego działalność gospodarczą M. . Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z 20 września 2024 r. nałożył na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w terminie 30 dni. Dnia 26 września 2024 r. inwestor w związku z nałożonym obowiązkiem przedłożył 3 poprawione egzemplarze projektu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 7 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o robotach budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim: 1) przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2) uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów; 3) wyrażeniu zgody przez ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej - w przypadkach wskazanych w tym przepisie. Jednocześnie, zgodnie z art. 30b ust. 3 ustawy Prawo budowlane do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć: 1) zgodę właściciela obiektu lub jej kopię; 2) szkic usytuowania obiektu budowlanego; 3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych; 4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia; 5) pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi; nie dotyczy to uzgodnienia i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000; 6) w zależności od potrzeb, projekt rozbiórki obiektu. Wojewoda Mazowiecki podniósł, że z akt sprawy wynika, iż inwestor przedłożył projekt rozbiórki budynku, zawierający między innymi: oświadczenie projektanta, że opracowanie rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego sporządzono zgodnie z wymaganiami przepisów prawnych oraz zasadami wiedzy technicznej; zgodę właściciela działki o nr ew. z obrębu [...] przy ul. M. [...] w W. , tj. M. z siedzibą w W. na rozbiórkę; opis techniczny i ocenę stanu technicznego budynku; technologię rozbiórki, w tym opis przyjętej metody rozbiórki; opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia; uprawnienia i zaświadczenia osób biorących udział w opracowaniu projektu rozbiórki; zasięg oddziaływania inwestycji; szkic sporządzony w oparciu o mapę do celów projektowych z lokalizacją budynku przeznaczonego do rozbiórki. Wojewoda zaznaczył, że decyzja o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego jest decyzją o charakterze związanym, tj. decyzją, której przesłanki wydania są ściśle określone przepisami prawa, co wyłącza działanie organu w warunkach luzu decyzyjnego na etapie rozstrzygania. Jeżeli inwestor wypełnił wszystkie obowiązki wskazane w art. 30b ust. 3 Prawa budowlanego, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Organ odwoławczy po dokonaniu analizy dokumentacji projektowej rozbiórki przedmiotowych budynków oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem zawartym w odwołaniu uznał, że argumenty odwołania nie znajdują uzasadnienia w przepisach dotyczących rozbiórki. W opinii Wojewody Mazowieckiego przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty są wiarygodne i nie budzą wątpliwości co do prawidłowości ich wykonania, a zawarte w nich informacje są spójne i pozwalają organowi na zbadanie omawianych kwestii w sposób wystarczający do oceny zgodności projektowanej rozbiórki z przepisami. Wojewoda wskazał też, że pełną odpowiedzialność za zgodność projektu rozbiórki z prawem ponosi projektant. Odnosząc się do argumentu odwołujących się dotyczącego pominięcia udziału właścicieli działki ewidencyjnej nr [...] położonej przy ul. S. [...] jako strony w ww. postępowaniu, Wojewoda stwierdził, że właściciele działki nr ew. [...] nie posiadają interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, a organ I instancji prawidłowo określił krąg stron. W odniesieniu do podnoszonego przez odwołujących braku porozumienia inwestora zawartego z nimi, organ podkreślił, że nie ma to oparcia w przepisach prawa. Art. 30b ust. 3 ustawy Prawo budowlane określa, jakie dokumenty należy złożyć. Przedłożony przez inwestora wniosek jest kompletny. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 kpa przewidującego czynny udział strony w postępowaniu administracyjnym organ wyjaśnił, że zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji nie miały istotnego wpływu na końcowy rezultat sprawy, na etapie postępowania odwoławczego strony również mogły zapoznać się ze zgormadzonym materiałem dowodowym. Wojewoda podkreślił, że uchybienie dotyczące braku umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Strona musi zatem wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Skarżący nie wywiedli jednak w żaden sposób, by taka sytuacja miała miejsce. W ocenie Wojewody Mazowieckiego w przedmiotowej sprawie wszystkie wymagania w zakresie uzyskania pozwolenia na rozbiórkę zostały spełnione, nie stwierdzono również innych naruszeń mogących skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, w związku z czym organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 21 października 2024 r. A. P. i A. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 18 grudnia 2024 r. zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie art. 10 § 1 kpa, albowiem organ I instancji przed wydaniem decyzji nie umożliwił im wypowiedzenia się co do zabranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia wniosków dowodowych i żądań, zaś organ II instancji w sposób nieuzasadniony podtrzymał w całości ustalenia organu I instancji, a nadto inwestycja rozbiórkowa nie zabezpiecza odpowiednio nieruchomości sąsiedniej należącej do skarżących, a przy tym nie zakończył się proces uzupełniania odpowiednich dokumentów niezbędnych do procesu budowlanego, - naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa, bowiem oba organy w sposób niepełny i niewyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sprawie, - naruszenie art. 28 kpa w związku z art. 145 § pkt 4 kpa, albowiem organ I instancji pominął udział właścicieli działki ewidencyjnej nr [...] położonej w W. przy ul. S. [...] , co może skutkować wznowieniem postępowania. Zdaniem skarżących decyzja nr 62/PB/2024 z 21 października 2024 r. udzielająca inwestorowi pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego przy ul. M. [...] w W. jest przedwczesna. Skarżący podkreślili, że uprawnienie wynikające z art. 10 kpa jest prawem skarżących i nie może o tym decydować w sposób ostateczny organ, nie informując ich o zamiarze wydania decyzji. Skarżący podnieśli, że w skierowanym do organu I instancji piśmie z 25 września 2024 r. wskazali, że co do zasady nie mają nic przeciw planowanej inwestycji, o ile inwestor przed wydaniem decyzji spełni ich oczekiwania jako sąsiada bezpośrednio zlokalizowanego w pobliżu planowanej inwestycji, tj. poinformuje o planowanej inwestycji i wyjaśni szczegóły, odpowiednio zabezpieczy nieruchomość zlokalizowaną na działce [...] oraz dojdzie do spotkania i zawarcia porozumienia, na mocy którego właściciel działki [...] zostanie zabezpieczony przed mogącymi wystąpić negatywnymi skutkami planowanej inwestycji. Wskazali, że część oczekiwań inwestor spełnił, jednakże kwestia odpowiedniego zabezpieczenia nieruchomości skarżących w ich ocenie jest nieodpowiednia, nadto nie zostało zawarte porozumienie. W tym kontekście organ I instancji wydał decyzję przedwcześnie, a przy tym przed wydaniem decyzji nie umożliwił im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych i żądań. Tym samym doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa. W ocenie skarżących mogło ponadto dojść do pominięcia niektórych stron postępowania, gdyż obszar oddziaływania planowanej inwestycji dotyczy także działki nr [...] przy ul. S. [...] , która bezpośrednio graniczy z działką nr [...] . Jeśli zarzut ten się potwierdzi, może to być powodem do ewentualnego wznowienia postępowania w związku z art. 145 § pkt 4 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) wynika, że uwzględnienie skargi przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody Mazowieckiego z 18 grudnia 2024 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr 62/PB/2024 z 21 października 2024 r., zatwierdzającą projekt rozbiórki i udzielającą firmie M. z siedzibą w W. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego, zlokalizowanych na dz. nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. M. [...] w W. . Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów w niniejszej sprawie stanowił art. 30b ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 30b ust. 1, rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę wydaje na wniosek organ administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30b ust. 2). Podstawowe warunki uzyskania pozwolenia na rozbiórkę określone zostały w art. 32 ust. 1 oraz art. 30b ust. 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim: 1) przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2) uzyskaniu przez inwestora, wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów; 3) wyrażeniu zgody przez ministra właściwego do spraw energii - w przypadku budowy lub rozbiórki linii przesyłowej elektroenergetycznej, a także linii elektroenergetycznej dochodzącej do granicy Rzeczypospolitej Polskiej; 4) wyrażeniu zgody przez ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi - w przypadku budowy lub rozbiórki gazociągu przesyłowego albo rurociągu dalekosiężnego ropy naftowej lub produktów naftowych, a także gazociągu albo rurociągu ropy naftowej lub produktów naftowych dochodzących do granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie zaś do art. 30b ust. 3 Prawa budowlanego do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się: 1) zgodę właściciela obiektu budowlanego lub jej kopię; 2) szkic usytuowania obiektu budowlanego; 3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych; 4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia; 5) pozwolenia, uzgodnienia, opinie i inne dokumenty, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopie tych pozwoleń, uzgodnień, opinii i innych dokumentów - nie dotyczy to uzgodnień i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000; 6) projekt rozbiórki lub jego kopię - w zależności od potrzeb. Do analizowanej rozbiórki ze względu na charakter budynków będących przedmiotem postępowania nie ma zastosowania art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego. Obowiązkiem inwestora było zatem dołączenie do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę wyłącznie dokumentów wymienionych w art. 30b ust. 3 ustawy. Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że dokumentacja, którą przedstawił inwestor wraz z wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę, jest kompletna i zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 30b Prawa budowlanego. Inwestor przedłożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na rozbiórkę obiektów budowlanych znajdujących się na terenie przedmiotowej działki, co realizuje obowiązek wyrażony w art. 30b ust. 3 pkt 1 ustawy. Dokumentacja zawiera także projekt rozbiórki, w którym przedstawiono dokładne szkice, pozwalające jednoznacznie określić lokalizację budynków przeznaczonych przez inwestora do rozbiórki. Przedłożony przez inwestora projekt określa także zakres i sposób prowadzenia robót rozbiórkowych każdego ze wskazanych we wniosku budynków, szczegółowo określa technologię rozbiórki oraz zawiera szczegółowy opis jej poszczególnych etapów. Zawiera także opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Realizuje to obowiązki wyrażone w art. 30b ust. 3 pkt 2 - pkt 4 Prawa budowlanego. Projekt rozbiórki opracowany został przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, które złożyły oświadczenie o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej oraz przedłożyły aktualne zaświadczenie o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Inwestor spełnił zatem wszystkie warunki określone w art. 30b Prawa budowlanego. Podkreślenia wymaga, że decyzja o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego, jest decyzją związaną. W sytuacji zatem, gdy inwestor wypełnił wszystkie obowiązki wskazane w art. 30b ust. 3 ustawy, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. W związku z argumentacją skargi podkreślenia wymaga, że inwestor nie musi legitymować się zgodą właściciela sąsiedniej nieruchomości, ażeby uzyskać decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę obiektu, nawet wówczas, gdy obiekt przeznaczony do rozbiórki znajduje się w granicy działek (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2021 r. sygn. II OSK 2932/19, wyrok WSA w Łodzi z 30 sierpnia 2016 r. sygn. II SA/Łd 1073/15). To wyłącznie właściciel obiektu podlegającego rozbiórce jest uprawniony do decydowania, czy dany obiekt będzie dalej istniał, czy też zostanie rozebrany. Jeżeli więc nie ma przeszkód prawnych, aby dany obiekt rozebrać, to o tym czy to nastąpi, decyduje wyłącznie jego właściciel. Właściciel nieruchomości sąsiedniej nie może domagać się uzależnienia rozbiórki obiektu od jego zgody, czy też od zawarcia z nim porozumienia, bowiem prowadziłoby to do przyznania uprawnień nie wynikających z treści przepisów, w tym z art. 30b ustawy. Właściciel nieruchomości sąsiedniej nie może też skutecznie domagać się od inwestora przedstawienia informacji o kształcie inwestycji, jaką planuje zrealizować po dokonaniu rozbiórki obiektów. W kontrolowanej sprawie nie można zatem zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Całkowicie chybiony jest argument skargi wskazujący, że "nie zakończył się proces uzupełniania odpowiednich dokumentów niezbędnych do procesu budowlanego". Jak już wskazano, dokumentacja przedłożona wraz z wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę jest kompletna, spełnia wszystkie wymagania wynikające z art. 30b Prawa budowlanego. Nie można zarzucać organowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, wywodząc powyższe z nieprzedstawienia przez inwestora informacji o kształcie inwestycji planowanej po dokonaniu rozbiórki, czy z niezawarcia porozumienia pomiędzy inwestorem a skarżącym. Do uchylenia zaskarżonej decyzji nie może też prowadzić zarzut naruszenia art. 10 kpa poprzez brak doręczenia skarżącym zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału przed wydaniem przez organ decyzji. Należy podkreślić, że naruszenie przepisów postępowania, a więc również art. 10 kpa, może prowadzić do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko wówczas, gdy miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 23 listopada 2023 r. sygn. II OSK 563/21, z 20 czerwca 2023 r. sygn. II OSK 2157/20, z 22 kwietnia 2021 r. sygn. II OSK 2046/18, z 17 września 2020 r. sygn. II OSK 53/19, z 2 lutego 2011 r. sygn. I OSK 575/10). Skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 kpa uzależniona jest bowiem od wykazania, że uchybienie pozbawiło stronę możliwości dokonania konkretnej czynności i miało istotny wpływ na wynik sprawy, na co niniejsza skarga nie wskazuje. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zaistniała, W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 28 kpa w związku z art. 145 § pkt 4 kpa, którego skarżący upatrują w pominięciu w postępowaniu właścicieli działki nr ewid. [...] położonej w W. przy ul. S. [...] , zauważyć należy, że przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) wiąże się ściśle z art. 147 kpa, stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 marca 2013 r. sygn. II OSK 2276/11, z 26 maja 2009 r. sygn. II OSK 832/08, z 26 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 51/08, z 18 maja 2010 r. sygn. II OSK 796/09, z 14 grudnia 2011 r. sygn. II OSK 1886/10). W kontrolowanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia przywołanych przez skarżących przepisów postępowania administracyjnego. Nie ma również podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu i rozstrzygnięciu Wojewody Mazowieckiego, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.