VII SA/Wa 38/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala W dniu 17 grudnia 2007 r. B. J. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] pozwalającego na użytkowanie budynku mieszkalnego wybudowanego na obszarze nieruchomości gruntowej na działkach [...] i [...] przy ul. M. w S., wybudowanej na obszarze zabytku. We wniosku wskazała, że nieruchomość przy ul. M. łącznie z jej nieruchomością A. znajduje się na obszarze wpisanym do woj. rejestru zabytków i jest objęta ochroną na mocy decyzji WKZ z dnia [...] lutego 1979 r. nr [...]. Wybudowany na działce [...] przy ul. M. dom mieszkalny, dla którego PINB wydał pozwolenie na użytkowanie - stanowi otoczenie zabytku A., nieruchomości, której właścicielką jest wnioskodawczyni, wpisanej indywidualnie do wojewódzkiego rejestru zabytków woj. [...] Zarzuciła organowi szereg nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. na podstawie art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 156 poz. 1118 z 2006r. ze zm.), rozpatrując ww. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W świetle przepisów art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny albo obowiązek. Wnioskodawczym nie była stroną w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu W świetle art. 59 ust. 7 stawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane strona w postępowaniu w sprawie pozwolenie na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż B. J. nie posiada legitymacji do udziału na prawach strony, w rozumieniu cytowanego powyżej art. 28 Kpa, w postępowaniu administracyjnym - nieważnościowym. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła B. J. Podniosła, że jest w sprawie stroną poszkodowaną w wyniku przestępstw urzędniczych związanych z ww. budową i udzieleniem pozwolenia na użytkowanie. Dodała, że jej dom został pozbawiony swojej funkcji użyteczności publicznej, a nielegalna budowla zagraża bezpieczeństwu konstrukcji zabytku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że pojęcie strony definiuje przepis art. 28 Kpa. Stanowi on, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ stwierdził, iż B. J. nie jest uprawniona do występowania w charakterze strony przedmiotowego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w S. z dnia [..] listopada 2003 r., gdyż nie wykazała się interesem prawnym do bycia stroną tego postępowania. Skargę do sądu administracyjnego na ww. decyzją złożyła B. J. z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji GINB i WINB, w związku z toczącym się już postępowaniem organu I instancji dotyczącym tej samej sprawy, bądź uchylenie obu decyzji GINB i WINB i nakazania podjęcia postępowania od początku z udziałem właściwych stron postępowania i właściwych dokumentów. Zarzuciła GINB nieustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, a WINB i PINB celowe wprowadzenie w błąd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ponadto zarzuciła decyzji GINB brak podstawy prawnej dla utrzymania w mocy decyzji WINB ponieważ w sprawie toczy się już postępowanie organu I instancji (PINB w Sopocie) a także toczą się powiązane ze sprawą postępowania nieważnościowe, podjęte przed wydaniem decyzji GINB przez Wojewodę [...] i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dodała, że we wszystkich postępowaniach administracyjnych, prowadzonych na postawie przepisów prawa budowlanego prowadzonych w związku ze sprawą pozwolenia budowlanego dla nieruchomości przy ul. M. reprezentuje wyłącznie prawa współwłasności zabytkowej nieruchomości przy ul. A., przyległej do trwającej jeszcze budowy przy ul. M. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Rozpoznając sprawę pod tym kątem, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie. Organ administracji odmówił wszczęcia postępowania, gdyż jego zdaniem wnioskodawca nie posiada przymiotu strony i w związku z tym nie ma prawa żądać wszczęcia postępowania. Stosownie do przepisu art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przed wszczęciem postępowania na wniosek organ ma obowiązek zbadania czy wniosek taki pochodzi od strony, czyli czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na mocy przepisu art. 157 § 3 Kpa orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W sytuacji, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną organ administracji zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27.05.1998 r., sygn. akt: IV SA 1167/96). Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym definiuje przepis art. 28 Kpa. Stanowi on, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wystąpić musi zatem powiązanie podmiotu z interesem prawnym, tj. takim, który wynika ze ściśle określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny jako bezpośrednio dotyczący tego podmiotu jest w swej istocie związkiem pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja ma nastąpić. O tym czy interes lub obowiązek ma charakter prawny, czy tylko faktyczny przesądza treść przepisów prawa materialnego, z których wynikają obowiązki lub prawa pozostające w związku z rozstrzygnięciem. Od pojęcia interesu prawnego należy odróżnić pojęcie interesu faktycznego. Interes faktyczny jest to bowiem stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. O charakterze w jakim występuje dany podmiot nie może decydować jedynie wola osoby, jej subiektywne odczucia. Interes prawny w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie należy wywodzić z przepisów ustawy prawo budowlane. Przepisy tej ustawy zawęziły krąg podmiotów występujących w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wyłącznie do inwestora. Art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) stanowi, że stroną w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie jest zgodnie z cytowanym przepisem wyłącznie inwestor. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie może skutecznie wnieść podmiot, który wykaże się interesem prawnym, a który to interes wywiedzie, czy też oprze na przepisach tej ustawy. W niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, iż B. J. nie posiada przymiotu strony. Strona nie wskazała przepisu prawa, z którego wynikałoby, że ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie. Z tego względu Sąd uznał decyzje wydane w sprawie za prawidłowe, bowiem okoliczności sprawy, jak i brak przepisu prawa, z którego skarżąca mogłaby wywodzić swój interes prawny wykazują brak legitymacji do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. B. J. nie przedstawiła przepisu prawa materialnego, na którym mogłaby oprzeć swój przymiot strony. Należy również dodać, że B. J. nie była ona stroną postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Na marginesie trzeba zaznaczyć, że argumenty podnoszone we wniosku, a następnie w odwołaniu i skardze mogłyby odnieść swój skutek w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Na tym etapie są one spóźnione i nie mają prawnego znaczenia. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.