VII SA/Wa 385/17

WyrokWSA w Warszawie2017-12-01

Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Joanna Gierak-Podsiadły, Grzegorz Rudnicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, polegające na umieszczeniu w nim wyposażenia i urządzeń niezbędnych do prowadzenia działalności, stanowi już "przystąpienie do użytkowania" w rozumieniu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, uzasadniające wymierzenie kary pieniężnej, czy też jest to czynność przygotowawcza do użytkowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo umieszczenie wyposażenia i urządzeń w lokalu, nawet jeśli wiąże się z przytwierdzeniem do obiektu, nie jest równoznaczne z "przystąpieniem do użytkowania" w rozumieniu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Czynności przygotowawcze do użytkowania nie mogą stanowić podstawy do wymierzenia kary pieniężnej. Organy administracji miały obowiązek szczególnie starannie badać, czy zastany stan obiektu podczas kontroli to faktyczne użytkowanie, czy jedynie przygotowanie do niego, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść inwestora, który podjął kroki w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
Stan faktyczny
Spółka S. Sp. z o.o. złożyła wniosek o pozwolenie na użytkowanie części lokalu stanowiącej zaplecze apteki i drogerii. Podczas kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzono, że inwestor przystąpił do użytkowania tej części obiektu, co skutkowało wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości 75 000 zł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę karę w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne ustalenie stanu faktycznego i niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego, twierdząc, że w lokalu trwały jedynie czynności przygotowawcze do użytkowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. Zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 6917 (sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2016 r., znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o., reprezentowanej przez radcę prawnego [...], na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] Nr [...] z [...] września 2016r., znak; [...], wymierzające inwestorowi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] karę w wysokości 75 000 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) za użytkowanie bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie części lokalu [...] położonego na poziomie - 1 przeznaczonej na pomieszczenia zaplecza apteki i drogerii - lokal [...] bez windy, zrealizowanej na podstawie decyzji Nr [...] z [...] lutego 2016 r., znak: [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę obejmujące roboty budowlane polegające na rozbudowie i przebudowie powierzchni (na parterze oraz poziomie -1 i -2 budynku) przeznaczonej na cele drogerii i apteki [...] (lok. [...]) w Centrum Handlowym [...] przy Al. [...] nr [...], na działce nr ew. [...] z obrębu [...] w Dzielnicy [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że 19 sierpnia 2016 r., wpłynął do organu powiatowego wniosek, uzupełniony ostatecznie 6 września 2016 r., o pozwolenie na użytkowanie części lokalu [...] położonego na poziomie -1 przeznaczonej na pomieszczenia zaplecza apteki i drogerii - lokal [...] bez windy, zrealizowanej na podstawie decyzji Nr [...] z [...] lutego 2016 r., znak: [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę obejmujące roboty budowlane polegające na rozbudowie i przebudowie powierzchni (na parterze oraz poziomie -1 i -2 budynku) przeznaczonej na cele drogerii i apteki [...] (lok. [...]) w Centrum Handlowym [...] przy [...] nr [...], na działce nr ew. [...] z obrębu [...] w Dzielnicy [...]. Podczas obowiązkowej kontroli przeprowadzonej przez upoważnionych przedstawicieli organu powiatowego [...] września 2016 r. stwierdzono, że inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowej części obiektu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem Nr [...] z [...] września 2016 r., wymierzył [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] karę w wysokości 75 000 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych) za użytkowanie bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie części lokalu [...] położonego na poziomie - 1 przeznaczonej na pomieszczenia zaplecza apteki i drogerii - lokal [...] bez windy. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpoznając odwołanie stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Wskazał, że art. 57 ustawy Prawo budowlane ma charakter normy proceduralnej regulującej tryb postępowania w sprawach zawiadamiania o zakończeniu budowy i składania wniosków o udzielenie pozwoleń na użytkowanie. W art. 57 ust. 7 w/w ustawy przewidziano sankcję za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego (...) po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, ale przed upływem 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia organowi (art. 54), jak też bez pozwolenia na użytkowanie (art. 55). Sankcja ta stanowi karę pieniężną wymierzaną przez właściwy organ z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej, iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), stosuje się odpowiednio przepisy, o których mowa w art. 59 f ust. 1 z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Artykuł 57 ust 7 wyżej wymienionej ustawy stanowi o stwierdzeniu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55. Ustalenie to może być więc wynikiem zarówno czynności podjętych w następstwie złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, jak i też wynikiem czynności podjętych z urzędu. Organ drugiej instancji wskazał, że podczas obowiązkowej kontroli przeprowadzonej 15 września 2016 r. wprost stwierdzono, że inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowej części lokalu. Przez "zaplecze" należy bowiem rozumieć pomieszczenie gospodarcze, gdzie gromadzi się środki umożliwiające funkcjonowanie sklepu (apteki, drogerii). Jak wynika zaś z dokumentacji zdjęciowej, na przedmiotowym zapleczu ustawiono regały z kosmetykami (oznaczone nazwami producentów towarów), pomiędzy regałami - wentylatory przenośne. Ponadto, ustawiono stojaki ze zbiornikami na wodę, kuchenkę mikrofalową, czajnik elektryczny, na blacie naczynia kuchenne. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie zawierają ustawowej definicji terminu "przystąpienie do użytkowania", w związku z czym to, czy w danym przypadku ma miejsce przystąpienie do użytkowania, zależy od dokonanych ustaleń w konkretnej sprawie. Przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego należy więc rozumieć jako rozpoczęcie korzystania, używania przynajmniej części obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w pozwoleniu na budowę. Przyjmuje się, że "przystąpienie do użytkowania" w rozumieniu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane jest działaniem jednorazowym, polegającym na rozpoczęciu korzystania z obiektu lub jego części. Przystąpić więc do użytkowania można tylko raz, późniejszy stan faktyczny w zakresie użytkowania należy ocenić już jako trwające użytkowanie. Organ drugiej instancji stwierdził, że podczas kontroli obecny był pełnomocnik [...] (pełnomocnictwo w aktach organu powiatowego str. 771), który stosownie do treści art. 59d ust. 1 Prawa budowlanego, otrzymał jeden egzemplarz protokołu. Pełnomocnik, działając w imieniu inwestora, podpisał bez żadnych uwag protokół, akceptując wniosek końcowy jasno wskazujący, że "obiekt poziom - 1 jest użytkowany". Wobec powyższego fakt przystąpienia do użytkowania zaplecza jest bezsporny. Ponadto, w inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów zatrudnione są osoby posiadające odpowiednie uprawnienia i wiedzę techniczną, zatem kontrolując określoną inwestycję inspektor nadzoru budowlanego może samodzielnie ocenić czy w omawianej sprawie doszło do samowolnego przystąpienia do użytkowania. Protokół, jako dokument urzędowy korzysta ze zwiększonej mocy dowodowej (art. 76 k.p.a.) i jego kwestionowanie bez przytoczenia wiarygodnych dowodów obalających zawarte w min ustalenia jest pozbawione racji. Zgodnie z art. 81 ust. 4 ustawy Prawo budowlane protokolarne ustalenia dokonane w toku czynności kontrolnych dokonywanych m.in. przez organy nadzoru budowlanego stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził następnie, że zgodnie z art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Podstawę do naliczenia kary stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnik kategorii obiektu (k) oraz współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w). W rozpatrywanym przypadku w odniesieniu do przedmiotowej części lokalu [...] podstawą do obliczenia kary będą następujące wartości:· współczynnik kategorii obiektu -15,0 (kategoria obiektu XVII),· współczynnik wielkości obiektu -1.0,· stawka opłaty - 500,00 zł. A to daje wynik – kara 500,00 zł x 1,0 x 15,0 x 10 = 75 000 zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych). Organ wskazał też, że kara przewidziana w art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59 f ustawy Prawo budowlane ma przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na zachowania adresatów normy. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, organ zobowiązany jest postępować zgodnie z przytoczoną powyżej regulacją. Odnosząc się do treści zażalenia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie można uznać aby zaopatrzenie zaplecza w produkty, poprzez ich umieszczenie na regałach nie miało trwałego charakteru. Skoro zaplecze służy do przechowywania produktów sprzedawanych w sklepie (w tym wypadku w aptece), to ich umieszczenie na regałach ma charakter przystąpienia do trwałego użytkowania. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nawiązując do zarzutu strony skarżącej naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. wskazał, że organ odwoławczy co do zasady w ramach postępowania rozpoznawczego jest zobowiązany poddać decyzję (postanowienie) organu pierwszej instancji kompleksowej analizie i dokonać merytorycznej oraz prawnej oceny zasadności zaskarżonej decyzji, a wyniki tej oceny winny zostać zawarte w uzasadnieniu decyzji odpowiadającej wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. , co zostało w niniejszej sprawie uczynione. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła [...] sp. z o.o. zarzucając naruszenie następujących przepisów: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pobieżne przeprowadzenie postępowania dowodowego, a także przeprowadzenie go w sposób niepełny, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego; w rzeczywistości stan faktyczny nie daje podstaw do przyjęcia, że przystąpiono do użytkowania; 2) art. 8 w zw. z art. 11 oraz 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób budzący brak zaufania skarżącej do władzy publicznej, wyprowadzając wnioski stojące w sprzeczności ze stanem faktycznym; 3) art. 124 § 2 k.p.a. poprzez zupełne pominięcie okoliczności stanu faktycznego; w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nie odnosi się do przyczyn uzasadniających twierdzenie, że skarżąca użytkuje lokal 1; 4) art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ust. 1 oraz art. 59g ust. 1-3 ustawy Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie; organ I instancji, z uwagi na pobieżne przeprowadzenie postępowania dowodowego omyłkowo uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do użytkowania Lokalu bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przez co nieprawidłowo zastosował wskazaną regulację; 5) 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię; organ I instancji uznał, iż skarżąca przystąpiła do użytkowania, gdzie w rzeczywistości jedynie dokonywała czynności mających na celu przygotowanie do użytkowania; skarżąca nie korzysta z lokalu jak z zaplecza, tylko przygotowuje go do pełnienia tej funkcji. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji; orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zgłoszony w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia znalazł odrębne rozpoznanie. Stanowisko skarżącego znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Zaskarżona i poprzedzając ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa. Po za sporem jest to, że 15 lipca 2016 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wpłynęło "zawiadomienie o zakończeniu budowy" dot. części lokalu [...] położonego na poziomie -1 przeznaczonej na pomieszczenia zaplecza i drogerii [...] (lok. [...]); w ramach rozbudowy i przebudowy (na parterze oraz poziomie -1 i -2 budynku) powierzchni przeznaczonej na cele drogerii i apteki (lok. [...]) w Centrum Handlowym "[...]" przy ul. [...] nr [...], działka [...] z obrębu [...] w Dzielnicy [...]. W odpowiedzi na złożone zawiadomienie, organ powiatowy poinformował [...], że przed przystąpieniem do użytkowania, inwestor zobowiązany jest złożyć wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej inwestycji wraz z kompletem odpowiedniej dokumentacji. Zgodnie z informacją 19 sierpnia 2016 r. spółka złożyła wniosek o pozwolenie na użytkowanie, który następnie został uzupełniony pismem z 5 września 2016 r. Organ powiatowy przyjął uzupełniony wniosek a następnie poinformował o terminie obowiązkowej kontroli, tj. 15 września 2016 r. Upoważniony przedstawiciel organu powiatowego, 15 września 2016 r. dokonał kontroli części lokalu [...]. Stwierdził, że inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowej części obiektu. W tym stanie rzeczy zapadło postanowienie organu pierwszej instancji, szczegółowo pisane powyżej, o wymierzeniu [...] p. z o.o. z siedzibą w [...] karę w wysokości 75 000 zł za użytkowanie bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tej części lokalu oraz utrzymujące je w mocy postanowienie organu drugiej instancji. Zdaniem Sądu, przy ocenie zasadności wydanych rozstrzygnięć oraz zaistnienia ustawowej przesłanki przystąpienia do użytkowania należy mieć na uwadze, że skarżąca spółka była uprzedzona o kontroli bowiem wcześniej wdrożyła procedurę związaną z przystąpieniem do użytkowania. Tym samym szczególnie wnikliwie należało badać okoliczności towarzyszące dokonanej kontroli. Skarżąca, jako podmiot gospodarczy znała z pewnością obowiązujące przepisy prawa i musiała zdawać sobie sprawę że przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie nie może do niego przystąpić oraz wiedziała jaka kara się z tym wiąże. Wyniki przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji kontroli wymagały szczególnie starannego rozróżnienia czy zastano stan obiektu w trakcie użytkowania czy też w trakcie przygotowywania do użytkowania. Sądy administracyjne na tle tych pojęć wielokrotnie wypowiadały się w swoich orzeczeniach. I tak w orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku złożenia takich informacji jak "zawiadomienie o zakończeniu budowy" czy "wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie", wszelkie wątpliwości polegające na tym, czy chodzi o czynności przygotowujące do przystąpienia do użytkowania, czy już o użytkowanie, powinny być rozstrzygane na korzyść inwestora. Organy orzekające w niniejszej sprawie, w tym organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uzasadniły dlaczego uznały, że lokal jest użytkowany. Nie można uznać za wystarczające przywołanie li tylko treści protokołu oraz faktu, że przedstawiciel spółki jej nie kwestionował. Nie rozważono, czy lokal mający stanowić zaplecze apteki oraz drogerii był li tylko w tym czasie przystosowywany do swojej funkcji. Organ nie ocenił powoływanego przez stronę faktu, że do dnia 3 października 2016 r. włącznie spółka dostarczała towar do apteki i drogerii bezpośrednio od swoich dostawców lub z magazynu centralnego [...] w [...]. Jak zasadnie podniesiono w skardze, przepisy ustawy nie precyzują czy i jakie obiekty związane z wyposażaniem obiektu budowlanego np. meble i inne urządzenia niezbędne do prowadzenia działalności handlowej mogą być wprowadzane do niego przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Tym bardziej na organie ciąży obowiązek rozpoznania sprawy z poszanowaniem zasady opisanej w art. 7 k.p.a. Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. , organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy z uwzględnieniem tych nakazów nie zbadały wyczerpująco stanu lokalu i nie wyjaśniły z czego wywodzą fakt "użytkowania" funkcji zaplecza, a nie "toczącego się przygotowania do użytkowania" lokalu o tej funkcji. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane sformułowaniem "przystąpienie do użytkowania" oznacza takie działanie inwestora bądź osób działających z jego upoważnienia - podkreślmy osób działających z upoważnienia inwestora, które wskazują na trwały zamiar użytkowania obiektu budowlanego. Do czynności polegających na przygotowaniu do przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego nie może być stosowana kara pieniężna, o której mowa w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Przystąpienie do nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego czy też jego części nie jest równoznaczne z umieszczeniem w nim sprzętów. Umieszczenie wyposażenia, urządzeń w obiekcie budowlanym, nawet jeżeli wiąże się z przytwierdzeniem do tego obiektu, samo w sobie nie uzasadnia jeszcze twierdzenia o przystąpieniu do użytkowania obiektu. Umieszczenie tego rodzaju wyposażenia w określonych okolicznościach sprawy może mieć jedynie na celu przygotowanie do przystąpienia do użytkowania." Sąd podkreśla - represyjny charakter kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego nakazuje zachowanie przez organy nadzoru budowlanego ją wymierzające nadzwyczajnej staranności w procesie ustaleń stanu faktycznego, które jako wynik postępowania wyjaśniającego stanowić będą podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia o wymierzeniu kary. Surowość i dolegliwość ustanowionej w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane kary pieniężnej przemawia za taką wykładnią tego przepisu, która zagwarantuje, że ingerencja organu w prawa adresata postanowienia wymierzającego karę będzie adekwatna do sposobu i skutków naruszenia prawa. Orzekając jak w sentencji wyroku Sąd miał także na uwadze poglądy prawne wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 maja 2009 r., w sprawie o sygn. akt P 64/07. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że surowość sankcji określonej w art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest uzasadniona z punktu widzenia konieczności ochrony doniosłych dóbr gwarantowanych w przepisach. Ma ona w optymalnym stopniu dyscyplinować do tego, aby każdy - bez wyjątku - inwestor realizował obowiązek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Inicjatywa inwestora w tej kwestii stanowi podstawowy warunek prawidłowego wykonywania zadań przez nadzór budowlany, a tym samym ochrony wartości deklarowanych w prawie budowlanym. Tym samym kara pieniężna określona w art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego ma przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na zachowania adresatów normy. Ratio legis regulacji przyjętej w wyżej wskazanych przepisach stanowi dążenie do wyeliminowania, a przynajmniej maksymalnego ograniczenia, zjawiska tzw. "samowoli użytkowej". W tym kontekście podkreślenia wymaga, że skarżąca spółka wdrożyła, o czym na wstępie, postępowania zmierzające do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Fakt ten sam w sobie nie stanowi podstawy od odstąpienia od nałożenia kary w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek ale wymaga też bacznej oceny zastanego podczas kontroli stanu obiektu skoro inwestor miał świadomość zapowiedzianej obowiązkowej kontroli ze strony organu. Sytuacja, w której organ nadzoru budowlanego o fakcie użytkowania obiektu budowlanego dowiaduje się na skutek wniosku o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie lub zawiadomienia o zakończeniu budowy, uzasadnia nałożenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. W każdym razie w takim przypadku wszelkie wątpliwości polegające na tym, czy chodzi o czynności przygotowujące do przystąpienia do użytkowania, czy już o użytkowanie, powinny być rozstrzygane na korzyść inwestora, który dopełnił obowiązku zawiadomienia o zakończeniu budowy (złożył wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie). Wymierzenie w takiej sytuacji kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, jak się wydaje, można by uznać za wykraczające poza ramy konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób, a więc i za naruszające zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ). Już tylko na marginesie Sąd wskazuje - w okolicznościach niniejszej sprawy nie można też wykluczyć, że osoby obecne podczas kontroli podpisały protokół z informacją o przystąpieniu do użytkowania, nie w pełni rozumiejąc to pojęcie w znaczeniu prawnym. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz lit c p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.). O kosztach zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym art. 200 p.p.s.a. oraz mając na uwadze wartość przedmiotu sporu. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło