VII SA/Wa 387/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2010 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości B. [...] w S. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości B. [...] w S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], w związku z odwołaniem wniesionym przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. B. [...], od decyzji Konserwatora Zabytków Miasta S. z dnia [...] października 2009 r., Nr [...], udzielającej pozwolenia na modernizację systemu wentylacji mechanicznej w restauracji "C." przy ul. B. [...] w S., pod warunkiem wykonania izolacji akustycznej i obudowy kanału wentylacyjnego, działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 134 k.p.a. – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania (błędnie w sentencji wskazując zażalenia). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji wnosi się do właściwego organu za pośrednictwem organu, który ją wydał w terminie czternastu dni od dnia doręczenia tej decyzji stronie. Wskazał, że zaskarżona decyzja Konserwatora Zabytków Miasta S. została skutecznie doręczona Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. B. [...] w dniu [...] października 2009 r., o czym świadczy data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tego postanowienia, poświadczona przez osobę upoważnioną do reprezentowania strony własnoręcznym podpisem. Termin do wniesienia odwołania od w/w decyzji upłynął w dniu [...] listopada 2009 r. W związku z powyższym, przedmiotowe odwołanie, datowane na dzień [...] listopada 2009r. i złożone w Kancelarii Urzędu Miasta S. w dniu [...] listopada 2009 r., zostało złożone po upływie ustawowego terminu. Organ zauważył ponadto, że stosownie do przepisu art. 134 k.p.a., gdy strona wniosła odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu, organ nie ma innej możliwości jak stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. B. [...] w S., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W swojej skardze Wspólnota wskazała na następujące okoliczności: W dniu [...] czerwca 2008 r. zgodnie z art. 23 ustawy o własności lokali powołany został Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości B. [...] w S.. W skład Zarządu wchodzą: E. G., W. B. - mieszkańcy budynku, A. H. - właścicielka lokalu użytkowego. Dnia [...] października 2009 r. Konserwator Zabytków Miasta S. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S. wydał decyzję [...] udzielającą pozwolenia na modernizację systemu wentylacji mechanicznej w restauracji "C." przy ul. B. [...] w S., pod warunkiem wykonania izolacji akustycznej i obudowy kanału wentylacyjnego. Adresatami decyzji byli: M. K. - pełnomocnik "K.", "C." sp. z o.o., Wspólnota Mieszkaniowa B. [...], Administracja Budynków H. J. s.c. Awizo informujące o liście poleconym zaadresowanym do Wspólnoty Mieszkaniowej zostało złożone przez pracownika Poczty Polskiej w skrzynce pocztowej lokalu nr [...] znajdującej się na klatce budynku. W związku z otrzymanym awizo E. G. - Członek Zarządu Wspólnoty udał się na pocztę w celu odbioru listu zawierającego przedmiotową decyzję nr [...]. Pracownik Poczty Polskiej odmówił wydania listu poleconego E. G., ponieważ nie był pewny czy jest on upoważniony do odbioru listów adresowanych do Wspólnoty Mieszkaniowej. W związku z powyższym E. G. wraz z drugim członkiem Zarządu Wspólnoty – W. B. (reprezentowaną przez M. B.) odszukali w dokumentach uchwałę Wspólnoty z dnia [...] czerwca 2008 r. powołującą ich do Zarządu Wspólnoty i udali się na do placówki pocztowej w celu odebrania awizowanego listu. Pracownik Poczty Polskiej poinformował ich, iż list polecony został już odebrany. Członkowie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej B. [...] ustalili, że żaden z lokatorów kamienicy nie odebrał awizowanej przesyłki. W związku z tym faktem E. G. dnia [...] listopada 2009 r. udał się do siedziby Administracji Budynków H. J. s.c. gdzie odebrał i pokwitował odbiór decyzji Konserwatora Zabytków Miasta S. Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. udzielającej pozwolenia na modernizację systemu wentylacji mechanicznej w restauracji "C." przy ul. B. [...] w S., pod warunkiem wykonania izolacji akustycznej i obudowy kanału wentylacyjnego. Dnia [...] listopada 2009 r. Członkowie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej B. [...] złożyli odwołanie od przedmiotowej decyzji. W dniu [...] grudnia 2009 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem strony skarżącej ze względu więc na fakt otrzymania decyzji Konserwatora Zabytków Miasta S. nr [...] z dnia [...] października 2009 r. w dniu [...] listopada 2009 r., termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] listopada 2009 r. W związku z powyższym odwołanie strony złożone w dniu [...] listopada 2009 r. należy uznać za złożone z zachowaniem 14-dniowego terminu. Skarżąca wskazała ponadto, że przesyłka została odebrana przez osobę nieuprawnioną, nie będącą członkiem Zarządu, ani w ogóle członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej B. [...]. W związku z czym, przesyłka zawierająca decyzję Konserwatora Zabytków Miasta S. nr [...] w ogóle nie została prawidłowo doręczona stronie. Gdyby E. G. podczas "poszukiwania" zaginionego listu nie udał się do Administracji Budynków H. J. s.c. to prawdopodobnie Zarząd Wspólnoty do dzisiaj nie zdawałby sobie sprawy z wydania decyzji. Skarżąca zauważyła, że kopia decyzji organu I instancji została wysłana osobno do Wspólnoty Mieszkaniowej B. [...] i do Administracji Budynków H. J. s.c. Gdyby intencją nadawcy było odebranie obu listów przez pracownika Administracji Budynków H. J. s.c. to decyzja nie zostałaby wysłana w dwóch egzemplarzach na dwa różne adresy. W opinii strony, zgodnie z art. 46 § 1 k.p.a. prawidłowość doręczenia kontroluje się na podstawie własnoręcznego podpisu strony i opatrzenia go przez adresata własnoręczną adnotacją potwierdzającą datę doręczenia. W przedmiotowym zaś przypadku prawidłowe doręczenie nie mogło mieć miejsca, ponieważ to nie strona odebrała decyzję organu I instancji. Skarżąca Wspólnota zarzuciła również organowi, iż ten nie przeanalizowała sprawy z należytą starannością, gdyż obok niezwrócenia uwagi na fakt nieprawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji, stwierdził, że strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia, podczas gdy od decyzji organu I instancji służyło odwołanie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga powinna zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2009 r. zapadło bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc z naruszeniem art. 7, art. 77 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 134 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zaznaczyć bowiem należy, że z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., wynika obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego do stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt: I SA/Gd 1482/96, Nr LEX 29004). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji, i co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jej skontrolowania w zwyczajnym postępowaniu odwoławczym. Rozpoznanie merytoryczne odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony oznaczałoby, iż organ podjął działania bez podstawy prawnej, a wydane przez niego rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa wart. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 129 § 2 k.p.a. przewiduje czternastodniowy termin do wniesienia odwołania. Termin ten liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Wskazany więc w ustawie termin do złożenia odwołania liczy się bądź od dnia ogłoszenia, bądź od dnia doręczenia decyzji stronie w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Oznacza to, że obowiązkiem organu jest dokonać doręczenia decyzji zgodnie z zasadami określonymi w art. 39 - 49 k.p.a. Wskazany wyżej przepis prawa stanowi, że termin do wniesienia odwołania rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji stronie. W sytuacji więc, w której decyzja nie została doręczona bądź doręczenie zostało dokonane z obrazą przepisów kodeksu postępowania administracyjnego traktujących o doręczeniu, brak jest podstaw do ustalenia, iż rozpoczął bieg termin do złożenia odwołania. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy obowiązany jest każdorazowo, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zbadać uprzednio w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym w przepisie terminie. Procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego organ ten zobligowany jest w pierwszej kolejności zbadać wnikliwie okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. W efekcie dokonanej analizy akt rozpatrywanej sprawy, w tym przede wszystkim adnotacji widniejącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji Konserwatora Zabytków Miasta S. z dnia [...] października 2009 r., stwierdzić należy, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedwcześnie uznał skuteczność doręczenia Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. B. [...] tejże decyzji. Zgodnie z treścią art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Stosownie do dyspozycji z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis dotyczy wszystkich adresatów pism, którzy nie są osobami fizycznymi. Zgodnie z jego treścią osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej pisma doręcza się w sposób określony w komentowanym przepisie. Poza sporem pozostaje fakt, iż w niniejszej sprawie adresat decyzji Konserwatora Zabytków Miasta S. z dnia [...] października 2009 r. – Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. B. [...] jest jednostką organizacyjną. Doręczenie, aby było skuteczne w rozumieniu przepisu art. 45 k.p.a. musi spełniać dwa podstawowe wymogi, dotyczące: miejsca doręczenia oraz osoby odbiorcy pisma. O prawidłowym doręczeniu pisma można mówić tylko w sytuacji łącznego spełnienia obu przesłanek, tj. gdy pismo doręczono we wskazanym w przepisie miejscu i określonej w nim osobie. Organ administracji w niniejszej sprawie obowiązany był doręczyć przesyłkę albo organowi reprezentującemu wspólnotę mieszkaniową, albo upoważnionemu pracownikowi tej wspólnoty, jeżeli takowy był ustanowiony. Z adnotacji poczynionej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez doręczyciela wynika, że decyzja organu I instancji, została doręczona "organowi upoważnionemu do reprezentowania", na potwierdzeniu odbioru widnieje pieczątka Wspólnoty i jeden nieczytelny podpis. Zdaniem Sądu, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wyjaśnił okoliczności, czy tak dokonane potwierdzenie odbioru może być prawnie skuteczne. Zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 903), organem upoważnionym do reprezentowania wspólnoty jest Zarząd. Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nie wynika, aby osoba, której podpis na nim widnieje była członkiem Zarządu. Skarżący w skardze podnosi, że "przesyłka została odebrana przez osobę nieuprawnioną – nie będącą członkiem zarządu ani w ogóle członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej B. [...]". W tej sytuacji, stwierdzenie, że odwołanie strony od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, bez należytego wyjaśnienia kwestii prawidłowego doręczenia przesyłki, było przedwczesne. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.