VII SA/Wa 400/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Gierak-Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. i E.K. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 400/12 w sprawie ze skargi B.K. i E.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić B.K. i E.K. zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 400/12. W dniu 5 marca 2012 r. wpłynął do Sądu wniosek B.K. i E.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż B.K. i E.K. prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dorosłym synem. Utrzymują się z emerytury E.K. w wysokości 3374,77 zł brutto (tj. 2771,64 zł netto), natomiast B.K. i S.K. są osobami bezrobotnymi. W skład ich majątku wchodzi dom o pow. 63,92 m2 oraz działka siedliskowa o pow. 0,44 ha. Do stałych miesięcznych wydatków zaliczyli opłaty na spłatę kredytów - 900 zł, transport (sklepy, urzędy) - 200 zł, inne opłaty (prąd, gaz, woda, telefon, ubezpieczenia, podatki itp.) -1200 zł. Strona ma zaciągnięte trzy kredyty, w tym na: cele mieszkaniowe (kredyt odnawialny) – 13 000 zł, kredyt ratalny (na sprzęt AGD) – saldo 1036,80 zł, na cele bieżące (m.in. naprawa samochodu) – 5 489,64 zł. Na utrzymaniu mają również 6 psów. Postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym B.K. i E.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia połowy wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata, w pozostałym zakresie oddalił wniosek skarżących. W dniu 23 marca 2012 r. skarżący wnieśli sprzeciw od postanowienia z dnia 14 marca 2012 r. Wraz ze sprzeciwem wnioskodawcy nadesłali aktualny rachunek wystawiony na stronę przez G. S.A. w wysokości 3044,25 zł z terminem płatności zakreślonym do 16 marca 2012 r. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 400/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał B.K. i E.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego i poprzez ustanowienie adwokata, w pozostałym zakresie Sąd oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, nie można jednak uznać, by skarżący nie posiadali środków na zaspokojenie podstawowych własnych potrzeb życiowych. Ze zgromadzonego materiału wynika, że wnioskodawcy posiadają płynność finansową – regularną comiesięczną stałą kwotę wypłacaną z tytułu emerytury, stać ich również m.in. na opłacenie rachunków oraz rat kredytów konsumpcyjnych. Biorąc pod uwagę informacje zawarte w formularzu oraz w sprzeciwie, zarówno w kwestii otrzymywanego świadczenia z tytułu emerytury, jak i wystawienia rachunku przez firmę G. S.A., Sąd stwierdził, że nie jest to sytuacja uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Bank zanim udzieli kredytu przewiduje i kalkuluje zdolność kredytową kredytobiorcy, bez której kredytu nie udziela, wydatku zaś związanego ze spłatą kredytu konsumpcyjnego nie można zaliczyć do koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (utrzymanie konieczne). Odnośnie rachunku wystawionego przez firmę G. S.A. Sąd wskazał, że każdy ogrzewając swój dom winien mieć na uwadze, że w najbliższej przyszłości będzie musiał uregulować rachunek z tego tytułu, zaciąganie zaś kredytów jest przesłanką skłaniającą do zastanowienia, czy skarżący rzeczywiście znajdują się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali, że ich sytuacja jest na tyle ciężka, żeby uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 20 maja 2013 r. B.K. i E.K. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W okolicznościach niniejszej sprawy, wniosek skarżących należy potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2013 r. wezwano wnioskodawców do nadesłania zaświadczenia potwierdzającego okoliczność, że B.K. i S.K. są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku, a także do nadesłania kserokopii wyciągu z rachunku bankowego z ostatnich 3 miesięcy – w terminie 7 dni. Przy piśmie z dnia 13 czerwca 2013 r. wnioskodawcy nadesłali wymagane dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki, ograniczając niezbędne wydatki bądź gromadząc oszczędności. Jednocześnie z treści powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zaznaczyć trzeba, iż podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć należy, że z przedłożonego w dniu 20 maja 2013 r. formularza PPF wynika, że w gospodarstwie domowym wraz z wnioskodawcami pozostaje syn S.K. Rodzina utrzymuje się z dochodu miesięcznego w kwocie 2942,08 zł netto z tytułu emerytury E.K. B.K. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Syn skarżących również jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wnioskodawcy wskazali, że ponoszą wydatki na: spłatę kredytu konsolidacyjnego – 750 zł, transport – 300 zł, inne opłaty – 1200 zł (m.in. prąd, gaz, woda, ubezpieczenia, podatki), a pozostała część dochodu przeznaczona jest na jedzenie, ubrania, lekarstwa. Wnioskodawcy dodali, że mają pod opieką 5 psów. Ponadto oświadczyli, że posiadany majątek obejmuje dom o pow. 63,92 m2 oraz działkę siedliskową o pow. 0,44 ha. Skarżący podnieśli, że obecne koszty postępowania sądowego w sposób nadmierny obciążają ich budżet. Oświadczyli, że rodzina nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Jak wynika z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego z ostatnich 3 miesięcy, wnioskodawcy posiadają ujemne saldo końcowe w miesiącach marzec – maj 2013 r., a rachunek bankowy wnioskodawców jest zasilany wyłącznie z wpływów z tytułu emerytury E.K. Przede wszystkim zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe - z tytułu wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r. oraz z tytułu wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2013 r. - wynoszą łącznie 200 zł. Rachunek bankowy wnioskodawców jest zasilany regularnie, co pozwala m.in. na spłatę kredytu, przy czym okoliczność udzielenia przez kredytu przez bank potwierdza, iż skarżący posiadają płynność finansową w zakresie pozwalającym na zaspokajanie bieżących potrzeb życiowych. Ponieważ z nadesłanych dokumentów nie wynika, aby sytuacja wnioskodawców uległa istotnemu pogorszeniu od dnia wydania postanowienia z 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 400/12, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany stanowiska zawartego w ww. postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnioskodawcy nie wykazali bowiem, że ich sytuacja finansowa mogłaby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a do tego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Nadto, podczas toczącego się postępowania sądowego wnioskodawcy mogli poczynić chociażby minimalne oszczędności na ten cel, mając na uwadze treść postanowienia Sądu z dnia 3 kwietnia 2012 r., które nie zostało przez wnioskodawców zakwestionowane. Winni zatem liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów powstałych na dalszym etapie postępowania i przez ponad rok od dnia wydania ww. rozstrzygnięcia zgromadzić niezbędne środki. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.