VII SA/Wa 409/16

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2016r. po rozpoznaniu wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić T. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Sądu wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy T. W. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawca podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu matki, która uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 1630,14 złotych miesięcznie. Oświadczył, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej. Nie otrzymuje od nikogo żadnej pomocy finansowej. Nie posiada innych źródeł dochodu w tym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Nie otrzymuje żadnych zasiłków stałych ani okresowych. Nie posiada żadnych oszczędności bankowych. Wnioskodawca podniósł, iż zadłużył się na kwotę 300.000 złotych na uiszczenie opłaty legalizacyjnej, które obecnie powinien spłacać. Nie stać go jednak na spłatę zaciągniętego zadłużenia, gdyż jest osobą bezrobotną, poszukującą pracy. Poinformował, iż na skutek ciężkiej sytuacji materialnej małżonka wyprowadziła się od niego wraz z dwunastoletnią córką, której nie jest w stanie utrzymać. Podał, że matka ponosi następujące wydatki tj. opłatę za czynsz lokalu plus wodę w wysokości 450,00 złotych, energię elektryczną w wysokości 180,00 złotych, opłatę za telefon 60,00 złotych, telewizję 50,00 złotych. Ponadto ponosi wydatki na zakup odzieży w wysokości 200,00 złotych, środków czystości 100,00 złotych, zakup lekarstw ok. 100,00 złotych, zakup produktów żywnościowych 500,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że posiada zadłużenie w ZUS na kwotę ponad 50 000 złotych a zajęcie komornicze wynosi 13 979,93 złotych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2016r. wezwano wnioskodawcę T. W. reprezentowanego przez R. W. do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy posiada kredyty, zadłużenia, jeśli tak, należy wskazać u kogo (osoba fizyczna, bank) i na jaką kwotę i ile wynosi miesięczna rata spłaty kredytu bądź zadłużenia oraz czy obecnie jest spłacane i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty, - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło, jeśli tak, należało podać jakie i jaki uzyskuje z nich dochód, - czy małżonka uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości miesięcznie, bądź czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości, - czy wnioskodawca i małżonka posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać ich markę, rok produkcji, wartość rynkową oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, naprawy, ubezpieczenie), - czy matka przy pomocy której się utrzymuje i u której mieszka prowadzi wspólne gospodarstwo z jego ojcem, jeśli tak należało wskazać czy uzyskuje on dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości miesięcznie, bądź czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości, - czy uzyskuje pomoc od rodziny, ojca, teściów, jeśli tak, należało wskazać , w jakiej wysokości lub formie, oraz do nadesłania: - zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną, - kopii dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za rok 2015r. lub 2014r., - wyciągów z konta lub kont bankowych wnioskodawcy i małżonki z trzech ostatnich miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadania dokumenty. Nadana za pośrednictwem poczty korespondencja na adres pełnomocnika skarżącego nie została podjęta w terminie. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 27 kwietnia 2016r. i powtórnie w dniu 5 maja 2016r. W związku z tym stosownie do art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) należało uznać, że wezwanie doręczono wnioskodawcy z dniem 11 maja 2016r. W wyznaczonym terminie wnioskodawca nie uzupełnił ww. braków złożonego wniosku. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W tym miejscu zauważyć należy, że powołany wyżej przepis art. 255 p.p.s.a. daje Sądowi (referendarzowi) możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych informacji bądź dokumentów w sytuacji, gdy jej oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2005r., sygn. akt II FZ 794/05). W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 22 kwietnia 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 20 kwietnia 2016r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Z akt sprawy wynika, że powyższe wezwanie do przedłożenia dodatkowych informacji w trybie art. 255 p.p.s.a zostało nadane jako przesyłka polecona na adres pełnomocnika skarżącego wskazany w skardze i nie zostało odebrane, pomimo dwukrotnego awizowania. Nieodebranie korespondencji w terminie skutkuje, stosownie do art. 73 p.p.s.a uznaniem pisma za doręczone w dniu, którym nastąpił upływ czternastodniowego terminu, w jakim pozostawało w urzędzie pocztowym. W związku z tym, że doręczenia wezwania dokonano w dniu 11 maja 2016r., siedmiodniowy termin do nadesłania wyjaśnień upłynął z dniem 18 maja 2016r. Wnioskodawca ww. zarządzenia referendarza nie wykonał. Przede wszystkim nie podał, czy obecnie podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, o dzieło, jeśli tak należało podać jakie i jaki uzyskuje z nich dochód. Nie wyjaśnił także czy matka przy pomocy której utrzymuje się i u której mieszka prowadzi wspólne gospodarstwo z jego ojcem, jeśli tak czy uzyskuje on dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości miesięcznie. Ponadto nie wskazał czy uzyskuje pomoc od rodziny, ojca, teściów, jeśli tak w jakiej wysokości oraz czy zarówno on jak i małżonka posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać jakie i koszty związane z ich utrzymaniem. Nie podał również czy małżonka uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, bądź czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak w jakiej wysokości miesięcznie. Nie wyjaśnił czy posiada kredyty, zadłużenia, jeśli tak, należało wskazać u kogo (osoba fizyczna, bank) i na jaką kwotę i ile wynosi miesięczna rata spłaty kredytu bądź zadłużenia oraz czy obecnie jest spłacane i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty. Wnioskodawca nie nadesłał zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną, kopii dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za rok 2015r. lub 2014r., wyciągów z konta lub kont bankowych wnioskodawcy i małżonki z trzech ostatnich miesięcy. Nie nadsyłając żądanych informacji, wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy, a w konsekwencji ustalenie, czy jego sytuacja wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stwierdzono, że podstawie informacji podanych w formularzu nie jest możliwe dokonanie jednoznacznej oceny czy wnioskodawca jest w stanie, czy też nie, ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.