VII SA/Wa 413/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński ( spr.), Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające , II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1999 roku, Nr [...] Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 1994 roku w sprawie zezwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu określonego na planie zagospodarowania literą "[...]" o powierzchni użytkowej [...] m stanowiącego rozbudowę istniejącego warsztatu samochodowego bez lakiernictwa. W uzasadnieniu swojego postanowienia Wojewoda [...] stwierdził, że zwrócił się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 roku, Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] sierpnia 1989 roku w sprawie udzielenia R. C. pozwolenia na budowę garażu dwu boksowego na działce o nr ew. [...] w [...]. Zdaniem Wojewody [...] stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę garażu stanowi bowiem zagadnienie wstępne dla dalszego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2000 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego - po rozpoznaniu zażalenia W., S., J., K. i M. M. umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu swojego postanowienia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wniosek o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] lutego 19992 roku, Nr [...] został już przez niego rozpoznany i decyzją z dnia [...] marca 2000 roku, Nr [...] wydane zostało rozstrzygnięcie w tej sprawie. Ponieważ ustąpiły przyczyny zawieszenia postępowania postępowanie zażaleniowe zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stało się w tej sytuacji bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...] lipca 2002 roku W., S., J., K. i M. M. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2000 roku. W uzasadnieniu wniosku stwierdzili, iż postanowienie to narusza zasadę dwuinstancyjności, pozbawia ich jako strony postępowania możliwości obrony ich praw i uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1994 roku, która narusza ich prawa. Nadto stwierdzili, że uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 roku nie ma charakteru wstępnego dla rozpoznania ich wniosku, gdyż decyzja ta dotyczy innego obiektu. Postanowieniem dnia [...] grudnia 2003 roku [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] marca 2000 roku albowiem jego zdaniem nie jest ono obarczone wadą, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli W., S., J., K. i M. M. podnosząc zarzut, iż postanowienie z dnia [...] marca 2000 roku powoływało jako podstawę umorzenia przepis art.l38§l pkt.3 kpa. Tymczasem brak było podstaw do umorzenia postępowania, gdyż nie zachodziły przesłanki umorzenia określone w art.105 kpa. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego trzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2003 podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. M. podnosząc zarzut, iż umorzenie postępowania w przedmiocie zawieszenia postępowania było bezzasadne i pozwala na dalsze funkcjonowanie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] w obrocie prawnym, mimo tego, że narusza ona rażąco prawo. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżone postanowienie zdaniem Sądu zapadło z naruszeniem art.l56§l pkt.2 kpa. W postępowaniu nieważnościowym kontroli poddane zostało postanowienie Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania zażaleniowego. W postępowaniu tym zachodziła konieczność ustalenia czy zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, a jeżeli tak to czy naruszenie to miało charakter rażącego naruszenia prawa. Każde postępowanie administracyjne musi mieć swój przedmiot. Również postępowanie zażaleniowe musi posiadać swój przedmiot. Przedmiotem postępowania zażaleniowego jest zażalenie złożone przez stronę postępowania. Do zażaleń na mocy art.144 kpa ma odpowiednio zastosowanie przepis art.138 kpa o postępowaniu odwoławczym od decyzji. Umorzenie postępowania zażaleniowego może nastąpić wówczas gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Postępowanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe gdy storna cofnie zażalenie, gdy postanowienie, którego dotyczy zażalenie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego (np. na skutek stwierdzenia jego nieważności) lub gdy zażalenie zostanie wniesione przez osobę nie będącą stroną w sprawie. W niniejszej sprawie tego typu przesłanki zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zachodziły. Stanowisko Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego, który umorzył postępowanie zażaleniowe w przedmiocie zawieszenia postępowania jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdza, że ustały przyczyny zawieszenia, gdyż rozpoznana została sprawa, która była powodem zawieszenia. Z drugiej strony umarzając postępowanie odwoławcze powoduje, że postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania stało się ostateczne i pozostało w obiegu prawnym. Mimo tego, że ustały przyczyny zawieszenia postępowanie nadal pozostało zawieszone. Rozpoznawanie zażalenia stałoby się bezprzedmiotowe wówczas gdyby Wojewoda [...] na skutek ustania przyczyny zawieszenia podjął zawieszone przez siebie postępowanie. Z uzasadnienia postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak by tak się stało. Z uzasadnienia postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zawieszeniu postępowania wynika, że ustały przyczyny zawieszenia postępowania, gdyż rozpoznana została sprawa stwierdzenia nieważności decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 roku, Nr [...] to znaczy, że zmianie uległ stan faktyczny na etapie postępowania zażaleniowego. Ten nowy stan faktyczny winien więc zostać wzięty pod uwagę przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy rozstrzyganiu zażalenia. Skoro oczekiwanie na rozpoznanie tej sprawy było jedyną przyczyną zawieszenia postępowania przez Wojewodę [...] to Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając zażalenie winien uchylić to postanowienie. Nie można natomiast twierdzić, iż postępowanie zażaleniowe stało się z tego powodu bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania zażaleniowego było rażącym naruszeniem art. l38 § l pkt.3 kpa w zw. z art.144 kpa oraz art.lO5§l kpa. Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz postanowienie je poprzedzające, w których Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyraził pogląd, że jego postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego nie jest dotknięte wadą, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jego nieważności uznać należy za błędne. Zdaniem Sądu postanowienia te zapadły na skutek błędnej interpretacji art.l56§l pkt.2 kpa. Błędna ocena co do zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności spowodowana była błędną interpretacją art.l38§l pkt.3 kpa w zw. z art.144 kpa oraz art.lO5§l kpa. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżących Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien wziąć pod uwagę wymienionej wyżej uwagi Sądu w kwestii prawidłowego stosowania art.l38§l pkt.3 kpa w zw. z art.144 kpa oraz art.lO5§l kpa oraz dokonać oceny czy rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania zażaleniowego nie stanowi rażącego naruszenia tychże przepisów. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.3, art.135 i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.