VII SA/Wa 419/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński ( spr.), Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K. M. kwotę 188,60 (sto osiemdziesiąt osiem złotych 60/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1999 roku, Nr [...] Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta w [...] z dnia [...] sierpnia 1993 roku Nr [...] do czasu wydania prawomocnej decyzji w sprawie wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 roku, Nr [...]. W uzasadnieniu swojego postanowienia, Wojewoda [...] stwierdził, iż wystąpił do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 roku, Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu R. C. na budowę garażu dwuboksowego na działce o nr ew. [...] położonej w [...]. Toczące się postępowanie nadzwyczajne stanowi zdaniem Wojewody [...] zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zmianie sposobu użytkowania garażu na warsztat samochodowy - blacharstwo samochodowe. Powyższe względy w ocenie Wojewody [...] przemawiają za koniecznością zawieszenia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2000 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1999 roku. W uzasadnieniu swojego postanowienia stwierdził, że decyzją z dnia [...] marca 2000 roku, Nr [...] wydał już rozstrzygnięcie w sprawie decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 roku. Ponieważ ustąpiły przyczyny zawieszenia postępowania zażalenia zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stało się bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...] sierpnia 2002 roku W. i S. M., M. M., K. M. i J. M. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] marca 2000 roku podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. l38 § l pkt.3 kpa oraz art.105 kpa. nie występowały bowiem przesłanki do umorzenia postępowania. Umorzenie pozbawia ich możliwości obrony własnego interesu prawnego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] marca 2000 roku. W uzasadnieniu swojego postanowienia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że rozstrzygnięcie, którego dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności nie jest dotknięte wadą, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli W. S. M., M. M., K. M. i J. M. podnosząc zarzut, iż nie miał zastosowania przepis art.l38 § l pkt.3 kpa, gdyż nie zachodziły przesłanki z art.105 kpa. Odmowa stwierdzenia nieważności tego postanowienia rażąco narusza prawo, gdyż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymuje własne poprzednie postanowienie naruszające prawo. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2003 roku podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. M. podnosząc zarzut, że postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego było bezzasadne i pozbawiało go możliwości obrony jego praw. Zdaniem skarżącego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie mimo braku przesłanek określonych w art. 105 kpa. Umorzenie postępowania odwoławczego uniemożliwia wzruszenie decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1993 roku mimo jej sprzeczności z prawem. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje* Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżone postanowienie zdaniem Sądu zapadło z naruszeniem art.l56§l pkt.2 kpa. W postępowaniu nieważnosciowym kontroli poddane zostało postanowienie Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania zażaleniowego. W postępowaniu tym zachodziła konieczność ustalenia czy zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, a jeżeli tak to czy naruszenie to miało charakter rażącego naruszenia prawa. Każde postępowanie administracyjne musi mieć swój przedmiot. Również postępowanie zażaleniowe musi posiadać swój przedmiot. Przedmiotem postępowania zażaleniowego jest zażalenie złożone przez stronę postępowania. Do zażaleń na mocy art.144 kpa ma odpowiednio zastosowanie przepis art.138 kpa o postępowaniu odwoławczym od decyzji. Umorzenie postępowania zażaleniowego może nastąpić wówczas gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Postępowanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe gdy storna cofnie zażalenie, gdy postanowienie, którego dotyczy zażalenie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego (np. na skutek stwierdzenia jego nieważności) lub gdy zażalenie zostanie wniesione przez osobę nie będącą stroną w sprawie. W niniejszej sprawie tego typu przesłanki zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zachodziły. Stanowisko Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego, który umorzył postępowanie zażaleniowe w przedmiocie zawieszenia postępowania jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdza, że ustały przyczyny zawieszenia, gdyż rozpoznana została sprawa, która była powodem zawieszenia. Z drugiej strony umarzając postępowanie odwoławcze powoduje, że postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania stało się ostateczne i pozostało w obiegu prawnym. Mimo tego, że ustały przyczyny zawieszenia postępowanie nadal pozostało zawieszone. Rozpoznawanie zażalenia stałoby się bezprzedmiotowe wówczas gdyby Wojewoda [...] na skutek ustania przyczyny zawieszenia podjął zawieszone przez siebie postępowanie. Z uzasadnienia postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak by tak się stało. Z uzasadnienia postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zawieszeniu postępowania wynika, że ustały przyczyny zawieszenia postępowania, gdyż rozpoznana została sprawa stwierdzenia nieważności decyzji byłego Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 roku, Nr [...] to znaczy, że zmianie uległ stan faktyczny na etapie postępowania zażaleniowego. Ten nowy stan faktyczny winien więc zostać wzięty pod uwagę przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy rozstrzyganiu zażalenia. Skoro oczekiwanie na rozpoznanie tej sprawy było jedyną przyczyną zawieszenia postępowania przez Wojewodę [...] to Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając zażalenie winien uchylić to postanowienie. Nie można natomiast twierdzić, iż postępowanie zażaleniowe stało się z tego powodu bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania zażaleniowego było rażącym naruszeniem art.l38§l pkt.3 kpa w zw. z art.144 kpa oraz art.lO5§l kpa. Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz postanowienie je poprzedzające, w których Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyraził pogląd, że jego postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego nie jest dotknięte wadą, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jego nieważności uznać należy za błędne. Zdaniem Sądu postanowienia te zapadły na skutek błędnej interpretacji art.l56§l pkt.2 kpa. Błędna ocena co do zaistnienia podstaw do stwierdzenia nieważności spowodowana była błędną interpretacją art.l38§l pkt.3 kpa w zw. z art.144 kpa oraz art.lO5§l kpa. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżących Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien wziąć pod uwagę wymienionej wyżej uwagi Sądu w kwestii prawidłowego stosowania art.l38§l pkt.3 kpa w zw. z art.144 kpa oraz art.lO5§l kpa oraz dokonać oceny czy rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania zażaleniowego nie stanowi rażącego naruszenia tychże przepisów. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.3, art.135 i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.