VII SA/Wa 437/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej [...] Sp. z o.o. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] września 2009r., ([...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zw. dalej k.p.a., i art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym - po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej [...] Sp. z o.o. (PGM) – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] października 2009r. ([...]), nakazującą ww. Spółce usunięcie - w terminie 6-ciu miesięcy od dnia jej otrzymania - nieprawidłowości wymienionych w ekspertyzie technicznej, w budynku przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 13 marca 2009r. podczas oględzin ustalono, że ww. budynek powstał w 1908r., a od 1950r. nie był remontowany. Ze względu na bardzo zły stan techniczny nie jest użytkowana kondygnacja III i większa część II. Brak remontów dachu i urządzeń odprowadzających wody opadowe doprowadził do niszczenia ścian nośnych, nadproży, stropów międzykondygnacyjnych, ścian szczytowych. Stan dachu i ww. elementów konstrukcyjnych stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowania i możliwość wystąpienia katastrofy budowlanej, a tym samym zagrożenie dla zdrowia i życia osób przebywających w budynku. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. ([...]) organ I instancji nałożył na ww. Spółkę, jako zarządcę nieruchomości, obowiązek przedłożenia w terminie 2 miesięcy ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez uprawnioną osobę, zawierającej ocenę stanu technicznego budynku z opisem robót niezbędnych do wykonania. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. nakazał Spółce usunięcie w zakreślonym terminie nieprawidłowości opisanych w ww. ekspertyzie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił to rozstrzygnięcie decyzją z dnia [...] września 2009r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ powiatowy wydał następnie powołaną na wstępie decyzję z dnia [...]października 2009r. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 66 Prawa budowlanego i podzielił stanowisko organu I instancji dodając, że wyłączenie obiektu z użytkowania należy wykonać w terminie natychmiastowym, gdyż – jak wynika z przedłożonej opinii technicznej, duże opady śniegu mogą spowodować zawalenie dachu i stropu niższej kondygnacji oraz całkowite zniszczenie ścian zewnętrznych. Z tej przyczyny nie zgodził się z zarzutami odwołania. Podkreślił przy tym, że Prawo budowlane nie uwzględnia kwestii finansowych związanych z wykonywaniem nałożonych obowiązków. Skargę na powyższą decyzję złożyło Przedsiębiorstwo Gospodarki mieszkaniowej w [...], wskazując że z decyzji organu II instancji nie wynika, czy i w jakim terminie budynek powinien zostać opróżniony. Ponadto, zdaniem skarżącej, wykonanie remontu powinno być poprzedzone projektem budowlanym, zatwierdzonym stosowną decyzją o pozwoleniu na budowę. Skarżąca podniosła, że remonty prowadzi ze środków finansowych budżetu Gminy, bądź prywatnych właścicieli budynków (Wspólnot Mieszkaniowych) i nie dysponuje własnymi środkami wystarczającymi na wykonanie remontu. Ewentualny kredyt byłby niezgodny z zasadami działania spółki prawa handlowego, gdyż wartość całej nieruchomości (działki i budynku) jest wielokrotnie mniejsza niż koszty remontu. Spółka wskazała, że zgodnie z rozdziałem VI Prawa budowlanego, nakazy utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym mogą być skierowane zarówno do zarządcy, jak i właścicieli. W przedmiotowej sprawie znanych jest co najmniej dwóch współwłaścicieli nieruchomości. Obowiązek remontu powinien zatem w całości spocząć na współwłaścicielach. W przeciwnym wypadku zaistnieje sytuacja, gdy prywatna nieruchomość utrzymywana będzie ze środków publicznych. Skarżąca podniosła ponadto, że obowiązki winny być wykonane niezależnie od złożenia odwołania, należy zatem domniemywać, że zaskarżona decyzja objęta jest rygorem natychmiastowej wykonalności. Organ jednak nie powołał art. 108 kpa. W ocenie skarżącej, organ powinien rozważyć możliwość przeprowadzenia postępowania zmierzającego do rozbiórki budynku, po jego opróżnieniu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak nie ze wszystkich przyczyn w niej podniesionych. Na wstępie wyjaśnić trzeba, że uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję również w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a, Dodać przy tym należy, że dla uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie ma znaczenia, iż wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) następuje tylko na żądanie strony, gdyż zasadą jest, że sąd administracyjny w urzędu uchyla zaskarżony akt administracyjny, gdy stwierdzi wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego tożsamej z "naruszeniem prawa" (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2009r., I GSK 302/09, LEX nr 550867) Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż postępowanie zostało przeprowadzone bez udziału wszystkich stron - współwłaścicieli budynku. Wskazać bowiem należy, że zarówno w odwołaniu, jak i skardze skarżąca podnosiła, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność siedmiu osób – H. A., K. L[...], I. L., M. L.. K. L., J. S. i H. W., z których 4 zmarły. Organy nadzoru, nie ustaliły i nie wezwały do udziału w sprawie podmiotów będących współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Z akt wynika, że decyzję organu I instancji doręczono jedynie I.L. i K. L., natomiast decyzję organu II instancji tylko I. L. Organy winny mieć na uwadze, że z wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym wynika dla organu obowiązek ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia o jego wszczęciu, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. To czy strona skorzysta z przysługujących jej praw zależy wyłącznie od jej woli. Rzeczą organu jest umożliwienie skorzystania stronie z tego uprawnienia. Wskazać przy tym trzeba, co umknęło uwadze organów, że przepis art. 10 § 2 k.p.a. daje organowi administracji publicznej możliwość odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, w przypadkach - gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Przy istniejącym w przedmiotowym budynku zagrożeniu, które zostało jednoznacznie stwierdzone w przedłożonej opinii technicznej, istotne było efektywne działanie organu. Zachodziła zatem konieczność zastosowania tej regulacji, przy wskazaniu i uzasadnieniu okoliczności, stanowiących podstawę do zastosowania ograniczeń podmiotowych. Nie znajduje również uzasadnienia w treści art. 66 § 1 i 2 Prawa budowlanego sformułowany w pkt 1 lit d decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] obowiązek usunięcia opisanych nieprawidłowości "po uprzednim uzgodnieniu z użytkownikami lokali". Natomiast pozostałe zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Odpowiadając na zarzut dotyczący braku określenia w decyzji obowiązku wykwaterowania lokatorów do czasu zakończenia remontu, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z treścią art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego (zdanie drugie) decyzja o zakazie użytkowania obiektu, w okolicznościach wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu (...), co oznacza, że zakaz ten winien być wykonany bezzwłocznie. Ponadto, wbrew twierdzeniom skargi, roboty budowlane objęte nakazem z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie muszą być poprzedzone projektem budowlanym zatwierdzonym odrębna decyzją. Odnosząc się na koniec do zarzutu skierowania nakazu do zarządcy zamiast do współwłaścicieli budynku, podkreślić należy, że w niniejszej sprawie - co nie było kwestionowane – zarząd przedmiotową nieruchomością sprawowała i sprawuje skarżąca Spółka. Skoro przepis art. 66 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego pozwala na nałożenie obowiązków naprawczych na właściciela obiektu budowlanego bądź zarządcę tego obiektu, to nie można zarzucić skutecznie, iż decyzja skierowana do zarządcy narusza prawo i jest skierowana do niewłaściwego adresata. Rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem przedstawionej wyżej argumentacji Sądu. W świetle poczynionych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji. Ze względu na występujący w niniejszej sprawie stan zagrożenia życia i mienia Sąd odstąpił od zastosowania art. 152 p.p.s.a.