VII SA/Wa 439/20
WyrokWSA w Warszawie2020-04-22
Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Grzegorz Antas, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jest zasadne, gdy zobowiązany twierdzi, że wykonał część nałożonych obowiązków, ale nie wszystkie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne i nałożenie grzywny w celu przymuszenia są zasadne, jeśli zobowiązany nie wykonał w całości nałożonych decyzji administracyjnej obowiązków. Wykonanie części prac nie jest równoznaczne z wykonaniem ostatecznej decyzji organu konserwatorskiego, a dopóki decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, strona zobowiązana musi się do niej dostosować. Zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku lub określenia go niezgodnie z treścią decyzji zostały uznane za bezzasadne, ponieważ decyzja nakładająca obowiązek była ostateczna, a tytuł wykonawczy jednoznacznie identyfikował podstawę egzekucji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymujące w mocy postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Grzywna została nałożona z powodu niewykonania prac konserwatorskich nakazanych decyzją z 2011 r. Skarżący twierdził, że wykonał część prac, a także podnosił zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, błędnego oznaczenia obowiązku w tytule wykonawczym oraz braku doręczenia upomnienia. Organy administracji oraz sąd uznały, że obowiązek nie został wykonany w całości, a zarzuty skarżącego są bezzasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "organ odwoławczy", "organ II instancji") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia J. P. (dalej: "skarżący") - utrzymał w mocy postanowienie [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...]WKZ", "organ I instancji") z [...]czerwca 2019 r., znak: [...] uznające zarzuty w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.
Postanowienie Ministra zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z [...]maja 2011 r., znak: [...], [...]WKZ nakazał M.K. oraz J. P. (dalej: "zobowiązani") - właścicielom pałacu [...], położonego na działce nr ewid. [...], obręb [...], przy [...]w [...], wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...]czerwca 1964 r. - przeprowadzenie prac konserwatorskich niezbędnych ze względu na zagrożenie zniszczeniem i istotnym uszkodzeniem tego zabytku, obejmujących:
1) prace przy elewacji frontowej (południowej) pałacu, mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku i zahamowanie procesów destrukcji historycznych tynków oraz wystroju architektonicznego i rzeźbiarskiego, a także usuniecie przyczyn i skutków pęknięć w murze;
2) prace przy pozostałych elewacjach, tj. wschodniej, zachodniej i południowej (jak wskazał Minister: "pomyłka : północnej"), mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku oraz zahamowanie procesów destrukcji historycznych tynków i wystroju architektonicznego;
3) prace przy elewacjach dziedzińca pałacowego mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku i zahamowanie procesów destrukcji historycznych tynków oraz zabezpieczenie detalu architektonicznego przed zniszczeniem;
4) prace mające na celu zabezpieczenie wnętrza budynku przed zalewaniem wodami opadowymi, obejmujące w szczególności zabezpieczenie otworów okiennych.
Powyższe roboty należało wykonać w terminie do [...]października 2011 r. Termin ten, decyzją [...]WKZ z [...]sierpnia 2012 r., znak: [...], zmieniono na [...]października 2013 r.
Kontrola przeprowadzona w dniu [...]maja 2018 r., wykazała, że nie wykonano prac konserwatorskich nakazanych ww. decyzją, a stan obiektu uległ pogorszeniu.
Upomnieniem z [...]września 2018 r., znak: [...], [...]WKZ wezwał J. P. do wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją z [...]maja 2011 r. informując, że w razie jego niewykonania - w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia - przeciwko zobowiązanemu zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Upomnienie otrzymał do wiadomości również drugi ze zobowiązanych – M. K..
Odpowiedź na upomnienie pełnomocnik zobowiązanych przedstawił w piśmie z [...] października 2018 r. podkreślając, że obowiązek wynikający z decyzji z [...]maja 2011 r. został w całości spełniony.
Pismem z [...] marca 2019 r., znak: [...], [...]WKZ poinformował pełnomocnika M. K. oraz J. P., że "Wykonanie remontu dachu całego obiektu wraz z wymianą pokrycia oraz instalacji odwadniającej nie jest przedmiotem nakazu z ww. decyzji. Natomiast jeżeli chodzi o wykonane badania konserwatorskie, to [...]WKZ nie jest w ich posiadaniu". Tym samym, zdaniem organu I instancji, upomnienie jest zasadne.
Postanowieniem z [...] marca 2019 r., znak: [...], [...]WKZ nałożył na J. P. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 000 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego (w załączonym do postanowienia) tytule wykonawczym. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że kontrola przeprowadzona w dniu [...]maja 2018 r. wykazała, że nie wykonano prac konserwatorskich nakazanych ww. decyzją, a stan obiektu uległ pogorszeniu.
Na powyższe postanowienie, dochowując ustawowego terminu, zażalenie (pismem z [...]marca 2019 r. ) wniósł J. P..
Jednocześnie, pismem z [...]marca 2019 r., skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Ww. postanowieniem z [...]czerwca 2019 r., znak: [...] [...]WKZ uznał zarzuty w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że podczas kontroli przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami przeprowadzonej w dniu [...]grudnia 2017 r. i w dniu [...] maja 2018 r., stwierdził, że nie zrealizowano prac konserwatorskich nakazanych decyzją z [...]maja 2011 r. poza wymianą pokrycia dachowego oraz założeniem rynien i rur spustowych oraz wymianą opierzeń, na które to działania współwłaściciele pałacu otrzymali dotację Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pomimo wykonanych prac, stan obiektu ulega stale pogorszeniu. Podczas oględzin stwierdzono ponadto, że brakuje części opierzeń, rury spustowe są rozłączone, brakuje większości dolnych partii rur spustowych. Według oświadczenia współwłaścicieli obiekt jest co kilka miesięcy okradany. Z treści protokołu z oględzin wynika, że wbrew twierdzeniom skarżącego nakaz z dnia [...] maja 2011 r., nie został zrealizowany, co powoduje dalszą degradację zabytku. Konserwator podkreślił również, że sam skarżący w treści uzasadnienia zarzutów przyznaje, że nie wykonał wszystkich nakazanych prac wskazując, że nie uzyskał pozwolenia na remont elewacji obiektu z powodu braków formalnych wniosku.
Brak realizacji obowiązków określonych w nakazie powoduje, że chybiony jest zgłoszony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Póki bowiem nakaz nie zostanie w całości zrealizowany obowiązek jego wykonania będzie aktualny i jako taki podlegać będzie egzekucji. Za wystarczający dowód w tym zakresie jest w ocenie organu konserwatorskiego protokół z oględzin podpisany również przez współwłaścicieli zabytku.
Bezpodstawny jest również zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji [...]WKZ z [...]maja 2011 r., z uwagi na błędy tytułu wykonawczego co do oznaczenia numeru orzeczenia. Sam skarżący nie ma wątpliwości jaki nakaz jest objęty postępowaniem egzekucyjnym, a określenie decyzji organu konserwatorskiego przez wskazanie daty, w sytuacji wydania w tym dniu jednego nakazu wobec skarżącego, należy uznać za wystarczające. Konserwator podkreślił, że z uwagi na obowiązującą w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków instrukcję kancelaryjną decyzje nie posiadają numerów lecz znaki, wpisywania których wzór tytułu wykonawczego nie przewiduje.
W ocenie organu konserwatorskiego nie ma racji skarżący domagając się ponownego wystosowania upomnienia w przypadku wykonania części prac wskazanych w upomnieniu. Ustawa nie przewiduje tego rodzaju obowiązku, a zatem jednokrotne upomnienie zobowiązanego należy uznać za wystarczające, przy nie ma znaczenia, czy po jego otrzymaniu zobowiązany prowadził jakieś prace mieszczące się w zakresie nakazu. Istotne pozostaje to, czy nakaz został w pełni zrealizowany.
Na postanowienie to, dochowując ustawowego terminu, zażalenie złożył J. P..
Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., znak: [...], Minister utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 § i pkt u.p.e.a. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego podlegają egzekucji administracyjnej. Przepis art. 15 § 1 stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł ten powinien zawierać w szczególności pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9).
Zgodnie natomiast z art. 33 § 1 ww. ustawy, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.
W konsekwencji Minister podniósł, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej można składać tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 33 ustawy. Zatem to na wnoszącym zarzuty spoczywa każdorazowo obowiązek wskazania, która z okoliczności określonych w tym przepisie stanowi podstawę wniesionego środka prawnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie (wyroki NSA: z dnia 14.09.2007 r., sygn. akt I OSK 522/07, z dnia 01.09.2011, sygn. akt II FSK 407/10). Istotą zarzutu jest wskazanie takich okoliczności, które już w momencie wystawienia tytułu wykonawczego wszczęcie i prowadzenie egzekucji czyniłyby bezprzedmiotowymi lub sprzecznymi z prawem. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzut stanowi środek ochrony dłużnika we wstępnym etapie egzekucji. Z korzystaniem z tego środka ochrony wiązać musi się inicjatywa dłużnika nie tylko w zakresie wskazania przesłanek, ale też wskazania i wykazania okoliczności mających te przesłania uzasadniać.
Odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy, tj. nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym (przy czym, jak wskazał Minister i co wynika z treści pisma z [...]marca 2019 r., intencją skarżącego jest podniesienie zarzutu wykonania obowiązku a nie jego nieistnienia), organ II instancji wyjaśnił, że jak wynika z protokołów oględzin przedmiotowego zabytku przeprowadzonych w dniu [...]lipca 2016 r. i w dniu [...]maja 2018 r., nie zrealizowano prac konserwatorskich nakazanych decyzją [...]WKZ z dnia [...]maja 2011 roku, znak: [...], poza wymianą, a następnie, po dewastacji spowodowanej kradzieżą opierzeń, naprawą pokrycia dachowego nad głównymi skrzydłami budowli. Oględziny przeprowadzone w dniu [...] lipca 2016 r. wykazały, że elewacje dziedzińca zamkowego (krużganków) są w złym stanie zachowania. Woda opadowa, uszkodzenia rynien i rur spustowych spowodowane kolejnymi kradzieżami, a także niewłaściwie przeprowadzone prace przy dwóch elewacjach krużganków (bez zgody [...]WKZ), doprowadziły do wykruszeń tynku oraz odpadnięcia dekoracji sgraffitującej. W trakcie oględzin w dniu [...]maja 2018 r. stwierdzono, że nadal niezabezpieczone pozostają dachy nad zachodnimi partiami zamku (brak pokrycia, rosnące samosiewy) oraz nad częścią południową - nieszczelność pokrycia dachu. Rury spustowe są niekompletne, a w górnych partiach porozłączane, brakuje rynien. Ponadto sam skarżący w treści zarzutów przyznał, że nie wykonał wszystkich nakazanych prac ponieważ nie uzyskał pozwolenia na remont elewacji obiektu, z powodu braków formalnych wniosku. Z powyższego wynika jednoznacznie, że decyzja nakazowa [...]WKZ z dnia [...]maj 2011 r., nie została wykonana w całości, wobec czego w omawianej sprawie nie może być mowy o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku.
Co do zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji [...]WKZ z [...]maja 2011 r., z uwagi na błędy tytułu wykonawczego, co do oznaczenia numeru orzeczenia (art. 33 § 1 pkt 3 ww. ustawy) Minister wskazał, że dane zawarte w tytule wykonawczym skierowanym do J. P. odnośnie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku tj. data wydania ww. decyzji oraz dosłowne przytoczenie treści jej sentencji, pozwalają w sposób jednoznaczny na identyfikację decyzji będącej źródłem obowiązku. Jak zresztą wynika z treści wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji z [...]marca 2019 r., również zobowiązany nie ma wątpliwości jaka decyzja została wymieniona w tytule wykonawczym.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 cyt. ustawy, czyli sytuację wskazaną w art. 33 § 1 pkt 7 ustawy, Minister wyjaśnił, że jest to zarzut bezpodstawny. Jak wynika z akt postępowania, [...]WKZ w dniu [...]września 2018 r., wystawił upomnienie znak: [...], które, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zostało doręczone J. P. w dniu [...]października 2018 r. Ponadto, doręczone upomnienie spełnia warunki z art. 15 § 1 ustawy.
Wobec powyższego Minister stwierdził, że w sytuacji niewykonania całości prac wskazanych w ww. upomnieniu, brak jest podstaw do jego ponownego wystawienia.
Skargę na postanowienie Ministra z [...]stycznia 2020 r. wniósł J. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 33 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z uwagi na błędy tytułu wykonawczego co do oznaczenia numeru orzeczenia;
2) art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z uwagi na brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. zawierającego prawidłowe oznaczenie podstawy i zakresu wykonania prac budowlanych;
3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z uwagi na: niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa; niedostateczne wyjaśnienie przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracyjnego
4) art. 7 k.p.a., 9 k.p.a. art. 75 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. co skutkowało tym, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie.
Rozwinięcie zarzutów skargi skarżący przedstawił w jej uzasadnieniu.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa, a zarzuty skargi nie wykazały tego rodzaju nieprawidłowości, które uzasadniałyby jego uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...]stycznia 2020 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie [...]WKZ z [...]czerwca 2019 r., znak: [...] uznające zarzuty w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione.
Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu.
Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (§ 5 pkt 1).
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że wystawiony na skarżącego tytuł wykonawczy obejmował obowiązek wykonania określonych robót wskazanych w decyzji [...]WKZ z [...] maja 2011 r.
Należy więc wyjaśnić, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie bada zasadności i wymagalności obowiązku. A zatem, będący w sprawie niniejszej przedmiotem przymusowego wykonania obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, która po upływie terminu do wniesienia odwołania stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Jej wzruszenie możliwe jest obecnie jedynie w odrębnych postępowaniach nadzwyczajnych. Dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, strona zobowiązana musi dostosować się do nałożonego nakazu.
Zgodnie z art. 33 pkt. 1-10 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy nałożony na skarżącego nakaz jest obowiązkiem wykonanym, nadal istniejącym (w rozumieniu punktu 1) oraz czy egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia (pkt 3) - art. 33 u.p.e.a.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka z punktu 1.
Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Taka sytuacja nie zaszła w przedmiotowej sprawie.
Dodatkowo skarżący podnosi, że obowiązki nałożone ww. decyzją [...]WKZ zostały w całości wykonane. Należy wobec tego wyjaśnić, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie wykonał w całości obowiązków, nałożonych na niego decyzją [...]WKZ z 2011 r. Wykonanie (w zakresie wskazywanym przez skarżącego) robót nie jest równoznaczne z wykonaniem ostatecznej decyzji organu konserwatorskiego. Zobowiązany ma prawny obowiązek wykonać wszystkie nakazane roboty, a nie ich – dowolnie przez siebie wybraną – część. Sąd podkreśla też wagę decyzji [...]WKZ z [...] maja 2011 r., jako mającej na celu zapobieżenie dalszemu uszkodzeniu lub nawet zniszczeniu zabytku, jakim jest pałac [...]w [...]. Dopiero w sytuacji, gdy skarżący wykona wszystkie swoje obowiązki, nakazane ww. decyzją wówczas będzie mógł twierdzić o wykonaniu obowiązku.
Słusznie wskazuje się w literaturze przedmiotu, że przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku powinny istnieć niezależnie od podmiotu zobowiązanego oraz mieć charakter trwały (por. L. Klat - Wertelecka, Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, Wrocław 2009 r., s. 312). Przyjąć zatem należy, że obowiązek jest niewykonalny z przyczyn faktycznych, jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji. Chodzi więc o sytuację w której, w świetle aktualnego stanu wiedzy i techniki, nikt nie może wykonać obowiązku.
Taka sytuacja także nie zaistniała w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu chybiony jest również zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji [...]WKZ z [...] maja 2011 r. Dane zawarte w tytule wykonawczym skierowanym do J. P., tj. data wydania ww. decyzji oraz dosłowne przytoczenie treści jej sentencji, wprost identyfikują akt będący źródłem obowiązku. Prawidłowo Minister zauważył, że nawet sam zobowiązany nie ma wątpliwości jaka decyzja została wymieniona w tytule wykonawczym, czyli jaki nakaz jest objęty postępowaniem egzekucyjnym.
Podsumowując, w ocenie tut. Sądu, postępowanie egzekucyjne toczyło się w sprawie w oparciu o poprawny tytuł wykonawczy, wystawiony prawidłowo, na podstawie ostatecznej decyzji, która dodatkowo od wielu lat nie była wykonywana przez skarżącego. Bezspornie również, co wynika z akt administracyjnych sprawy, [...]WKZ wystawił upomnienie, które, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zostało doręczone skarżącemu.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił materiał dowodowy w granicach niniejszej sprawy, poprawnie rozpoznał zarzuty zażalenia i załatwił sprawę - nie naruszając przepisów prawa procesowego i materialnego, stanowiących podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Akta sprawy – w tym tytuł wykonawczy, decyzja [...]WKZ z 2011 r., protokoły kontroli stanu obiektu zabytkowego – ale również stanowisko procesowe, wyrażane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym i sądowym jednoznacznie wskazują na to, że w sprawie nie występują żadne podstawy, enumeratywnie wymienione w art. 33 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a., mogące uzasadniać zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w tej sprawie.
Minister nie naruszył ani art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie prawne i faktyczne rozstrzygnięcia jest bowiem prawidłowe i wyczerpujące), ani art. 7, 9, 75, 77, 80 k.p.a. Organ odwoławczy ustalił bowiem poprawnie stan faktyczny w oparciu o kompletne akta sprawy, zawierające wszelkie niezbędne dowody i dokonał właściwej subsumpcji prawnej opartej na ocenie zebranych dowodów, która w żadnej mierze nie była dowolna.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło