VII SA/Wa 449/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia, przechowywania oraz szacowania wartości pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji K. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2016 r. (nr [...]), którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] listopada 2016 r. (znak: [...]) o ustaleniu kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej [...]. Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych i przyjętych przez organy za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że [...]" (pomoc drogowa) w dniu [...] czerwca 2013 r. na polecenie Komendy Powiatowej w [...], usunęła z drogi na prowadzony parking depozytowy opisany pojazd, na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1b ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), zarejestrowany na skarżącą. Kierujący pojazdem A. S. nie posiadał przy sobie prawa jazdy. W terminie trzech miesięcy pojazd nie został odebrany przez skarżącą ani przez A.S., mimo pouczenia ich przez policję w pismach z [...] czerwca 2013 r. (K. K.) i [...]września 2013 r. (A. S.) o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta Powiatu [...] w dniu [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniami z [...] września 2014 r. [...] oraz z [...] września 2015 r. [...]orzekł przepadek samochodu osobowego marki [...] o nr rej [...] na rzecz Powiatu [...]. W tych okolicznościach faktycznych, organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2016 r., wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy Prawo o ruchu drogowym ustalił koszty w wysokości 27.980 zł. związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, wartości pojazdu przez rzeczoznawcę majątkowego i obciążył tymi kosztami solidarnie skarżącą K. K. oraz A. S.. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 10 h i 10 i ustawy i podał, że skarżąca w toku postepowania (w piśmie z [...] lipca 2013 r.) poinformowała Komendę Powiatową Policji, że nie jest właścicielką zatrzymanego pojazdu. K.K. wyjaśniła, że w dniu [...] marca 2013 r. sprzedała go A.S. za kwotę 3.000 zł. płatną w sześciu równych ratach miesięcznych (po 500 zł). począwszy od marca 2013 r., płatnych do 25 dnia każdego miesiąca. Skarżąca dodała, że w związku z nieuiszczeniem przez kupującego należności, w dniu [...] maja 2013 r. wystąpiła do Sądu Rejonowego w [...] - X Wydział Cywilny z pozwem o zapłatę. K. K. dołączyła do pisma kserokopie pozwu o zapłatę z tytułu umowy sprzedaży z [...] marca 2013 r. oraz umowy ratalnej sprzedaży samochodu marki [...] o nr rej [...]. Zgodnie z umową ratalną, w przypadku braku spłaty jakiejkolwiek raty (w terminie do 25 dnia każdego z sześciu miesięcy), umowę uważa się za nieważną, a kupujący jest zobowiązany do zwrotu pojazdu. Z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem zaocznym z [...] marca 2013 r., [...] upr. nakazał pozwanemu A. S. wydać powódce K. K. samochód maki [...] 1, 9 o nr rej [...] i oddalił powództwo w pozostałej części. Ten sam Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] października 2015 r., [...] upr. zasądził od A. S. na rzecz K. K. kwotę 3000 zł wraz z odsetkami. W tym stanie prawnym i faktycznym organ I instancji decyzją [...] kwietnia 2016 r. (znak: [...]) ustalił koszty w wysokości 27.980 zł. związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, wartości pojazdu przez rzeczoznawcę majątkowego, obciążając nimi solidarnie skarżącą K. K. jako właścicielkę samochodu oraz A. S., władającego tym pojazdem, w chwili jego usunięcia, na podstawie innego tytułu niż własność. Starosta podał, że ustalone koszty obejmują: koszty związane z usunięciem pojazdu w wysokości 440 zł., koszty przechowywania pojazdu w wysokości 27.390 zł (830 dni x stawka dobowa w wysokości 33 zł.) oraz koszty oszacowania wartości pojazdu przez rzeczoznawcę majątkowego w kwocie 150 zł. i powołał akty prawne będące podstawą wyliczenia tych kwot. W odwołaniu od tej decyzji K. K. podniosła, że samochód jest własnością A. S., "umowy kupna-sprzedaży nie unieważniała" i wyrejestrowała sporny pojazd. Odwołująca się dołączyła do pisma kopię wyroku zaocznego wydanego przez Sąd Rejonowy w . X Wydział Cywilny w dniu [...] października 2015 r. ([...]upr.) o zasądzeniu od A. S. na jej rzecz kwoty 3.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2016 r. (nr [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, organ i instancji przedwcześnie przyjął, że K. K. była właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia. Organ I instancji nie rozważył skutków niewywiązywania się z terminowego regulowania rat przez nabywcę, nie wziął pod uwagę, że Komenda Powiatowa Policji w [...] zwracała się o odbiór pojazdu z parkingu zarówno do K.K. jak i do A.S., co pośrednio świadczy o tym, że kwestia własności tego samochodu "była niejasna od samego początku". Organ dodał, że Starosta dysponował jedynie kopiami powołanych orzeczeń. W tych okolicznościach faktycznych Starosta Powiatu [...] decyzją z [...] listopada 2016 r. (znak: [...]) na podstawie art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy Prawo o ruchu drogowym ponownie ustalił koszty w wysokości 27.980 zł. związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem wartości pojazdu i obciążył tymi kosztami solidarnie skarżącą K. K. oraz A. S.. Organ I instancji stwierdził, że zastrzeżenie prawa własności rzeczy przez sprzedawcę ma na celu zabezpieczenie jego wierzytelności o zapłatę ceny. Kupujący, któremu rzez została wydana, jest z mocy umowy sprzedaży uprawniony do posiadania rzeczy, mimo że nie stal się jeszcze jej właścicielem. Starosta podał, że zgodnie z art. 589 k.c., jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym. Organ dodał, że w związku z tym, że A. S. nie wydal skarżącej spornego pojazdu, zgodnie z wyrokiem sądu cywilnego (następnie orzeczono jego przepadek na rzecz powiatu), skarżąca złożyła nakaz zapłaty, który został uwzględniony przez Sąd wyrokiem z [...] października 2015 r. Z tych powodów, zdaniem organu, obciążenie kosztami usunięcia, przechowywania i oszacowania wartości pojazdu solidarnie A. S. i K. K. jest prawidłowe. K. K. wniosła odwołanie od tej decyzji, w którym podkreśliła, że A.S. w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu ([...] czerwca 2013 r.) był jego właścicielem. Skarżąca dodała, że została oszukana przez A. S. i nie powinna "płacić jego długów". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że umowa sprzedaży jest umową konsensualną. Zgodnie z art. 589 k.c., jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym. Celem zastrzeżenia prawa własności jest zabezpieczenie wierzytelności sprzedawcy o zapłatę ceny. Skutkiem zastrzeżenia warunku zawieszającego jest pozostanie, do czasu wystąpienia zdarzenia przyszłego i niepewnego, prawa własności rzeczy sprzedanej przy sprzedawcy. Warunek odnosi się jedynie do wystąpienia skutku rozporządzającego, a nie do całej umowy sprzedaży. Innymi słowy, stosunek zobowiązaniowy pomiędzy sprzedawcą a kupującym powstaje w chwili zawarcia umowy sprzedaży, jednak skutek dokonanej czynności - przejście prawa własności na kupującego, zostaje odsunięty do czasu spełnienia się warunku w postaci uiszczenia ceny przez nabywcę. W sferze stosunków własnościowych oznacza to, że gdy rzecz została wydana, właścicielem pozostaje sprzedawca, natomiast kupującemu służy jedynie skuteczne względem właściciela prawo władania rzeczą. Z powyższego wynika, że właścicielką pojazdu marki [...] o nr rej. [...] w dniu wydania przez funkcjonariusza Policji dyspozycji jego usunięcia z drogi była K. K. natomiast władającym pojazdem w chwili jego usunięcia był A. S.. W związku z tym obciążenie skarżącej kosztami (solidarnie z A. S.) było uzasadnione. K. K. w skardze do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] podniosła, że A. S. jest właścicielem spornego samochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja o nałożeniu na skarżącą (solidarnie z A.S.) obowiązku zwrotu kosztów powstałych w związku z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem wartości pojazdu została wydana na podstawie art. 130a ust. 10h o 10 i Prawa o ruchu drogowym. Organ przyjął, że w chwili usunięcia samochodu skarżąca była jego właścicielem. W uzasadnieniu tego stanowiska organ powołał się na art. 589 k.c. który stanowi, że jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, ze przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym. Sąd nie podziela tego stanowiska, ponieważ nie znajduje ono oparcia w przepisach prawa i w okolicznościach faktycznych sprawy. Przede wszystkim należy podkreślić, ze w umowie sprzedaży z [...] marca 2013 r. zawartej pomiędzy skarżącą a A.S., strony postanowiły, że "w przypadku niezapłacenia przez kupującego jakiejkolwiek z rat, umowę uważa się za nieważną, a kupujący jest zobowiązany do zwrotu pojazdu w stanie w jakim został mu wydany". Z istoty umowy sprzedaży dotyczącej rzeczy ruchomych wynika, że przenosi ona własność przedmiotu sprzedaży na kupującego już z chwilą jej zawarcia (art. 155 § 1 k.c.), a zatem na podstawie tej umowy własność samochodu sprzedanego A. S. przeszła na niego już z chwilą zawarcia tej umowy, niezależnie od tego, czy uiścił on umówioną cenę za samochód. Zawartego w umowie postanowienia, o którym była wyżej mowa, a które stanowiło o nieważności umowy w razie nieuiszczenia którejkolwiek z rat, nie można bowiem, ze względu na jego brzmienie uznać za sprzedaż pod warunkiem, a więc sprzedaż która skutek w postaci przeniesienia prawa własności "odsuwa" do chwili zapłaty ostatniej z rat. Taką interpretację umowy potwierdza zarówno stanowisko skarżącej, która wyjaśniała, że nie nastąpiło unieważnienie umowy sprzedaży samochodu jak i wyrok Sądu Rejonowego w [...] X Wydział Cywilny z [...] października 2015 r., [...] upr., w którym sąd zasądził od pozwanego A. S. na rzecz K. K. kwotę 3.000 zł odpowiadającej umówionej cenie za sprzedany samochód. Tym samym Sąd przyjął, że umowa sprzedaży była skuteczna i to stanowisko Sądu należy uznać za wiążące. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie wiąże strony, sąd które je wydał a także inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. W tej sprawie nie ma wiec zastosowania art. 589 k.c. stanowiący o sprzedaży "warunkowej". Daje to podstawę do stwierdzenia, że właścicielem pojazdu stał się na podstawie tej umowy A. S.. W związku z tym wydanie przez organ I instancji decyzji z [...] kwietnia 2016 r. o ustaleniu kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, wartości pojazdu przez rzeczoznawcę majątkowego i obciążenie nimi solidarnie skarżącej i A. S. jak również decyzji organu odwoławczego utrzymującego w mocy tę decyzję, nie było zgodne z prawem. Jak już powiedziano, Sąd Rejonowy wydając wyrok w dniu [...] października 2015 r. potwierdził że umowa sprzedaży spornego samochodu została skutecznie zawarta.. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. W ponownym postępowaniu organy wezmą pod uwagę konsekwencje prawne wyroku Sądu Rejonowego w [...] X Wydział Cywilny z [...] października 2015 r., [...] upr. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).