VII SA/Wa 449/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. Z. pełnomocnika z urzędu K. K. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia, przechowywania oraz szacowania wartości pojazdu postanawia: 1. odmówić adwokatowi M. Z. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie reprezentowania skarżącego przed sądem I instancji; 2. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. Z. z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zakresie postępowania zażaleniowego kwotę 120 zł. tytułem zastępstwa prawnego oraz kwotę 27,60 zł. stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, łącznie kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych i sześćdziesiąt groszy). W dniu 6 marca 2017 r. zostało przyznane skarżącej K. K. prawo pomocy m.in. poprzez ustanowienie adwokata. Na pełnomocnika Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła adw. M. Z. Adwokat M. Z. złożył w zażaleniu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r. w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu wraz z oświadczeniem, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Do protokołu rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku z dnia 13 lutego 2018 r., adw. M. Z. złożył wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Złożony na rozprawie wniosek nie zawierał oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W sprawie stwierdzono, co następuje. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady przyznawania wynagrodzenia adwokatowi reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), który do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Stosownie do treści § 3 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu złożony przez adw. M. Z. na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku nie zawierał oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W wyroku z 21 czerwca 2006 r. NSA w Warszawie (sygn. akt II FSK 862/05, LEX nr 242945) wskazał, iż "brak oświadczenia pełnomocnika, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia jego braków, opisanego w art. 49 cytowanej ustawy". Pogląd taki utrwalony jest w orzecznictwie NSA oraz doktrynie i zachowuje swoją aktualność na tle nowego rozporządzenia (postanowienie NSA z 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 704/07, z 18 czerwca 2008 r.; sygn. akt I OZ 390/08, z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II GZ 133/09; z 17 marca 2010, sygn. akt I OZ 183/10; z 24 lipca 2012 r., sygn. akt I OZ 518/12 czy postanowienie NSA z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 8/13 – baza CBOSA oraz por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 250, teza 8, czy też T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, art. 250, teza 7). Przy czym należy nadmienić, że sformułowanie użyte we wniosku "nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu" nie może zostać uznane za złożenie ww. oświadczenia. Wniosek pełnomocnika o przytoczonej wyżej treści nie jest równoznaczny ze złożeniem oświadczenia. Oświadczenie o którym mowa winno być wyraźne, za takim stanowiskiem przemawia nie tylko literalna wykładnia przywołanego przepisu ale również umieszczenie go w ramach aktu prawnego, w którego tytule wskazano, że normuje kwestie dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przyjąć zatem należy, iż ustawodawca wprowadzając omawiany zapis nałożył obowiązek nie tyle oświadczenia, czy koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu są "nieopłacone" (bo takie są ze swej natury, tj. nieopłacone w sądzie przed którym sprawa się toczy) lecz czy nie zostały one "zapłacone pełnomocnikowi" – a co więcej – w całości lub w części. Nie stanowi takiego oświadczenia sformułowanie pełnomocnika, w którym wnosi o "zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu", bowiem sformułowanie to stanowi w istocie powtórzenie nazwy wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i trudno jest uznać je za odrębne oświadczenie o jakim mowa w cyt. przepisie rozporządzenia. W orzecznictwie sądów jest natomiast ugruntowane jednolite stanowisko w tym zakresie, zgodnie z którym oświadczenie pełnomocnika musi wyraźnie odpowiadać treści § 3 rozporządzenia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 119/17, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1533/14, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji wniosek adwokata o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w zakresie reprezentowania przed sądem I instancji, niezawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części podlega oddaleniu, jako nieuzasadniony. Odnosząc się natomiast do kwestii kosztów postępowania zażaleniowego należy wskazać, że ustanowiony z urzędu adwokat M. Z. złożył pismo procesowe – zażalenie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r. w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu został złożony wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz oświadczenie że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W myśl § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: 1) nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3) wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 ww. rozporządzenia). Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Z uwagi na fakt, że przyznanie wynagrodzenia następuje za postępowanie zażaleniowe, stawka maksymalna wynagrodzenia adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji wynosi – stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2) lit. d) ww. rozporządzenia – 120 zł. Zgodnie z § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Tym samym opłata za czynności adwokata ustanowionego z urzędu, w zakresie postępowania zażaleniowego wynosi 120 zł. tytułem zastępstwa prawnego oraz 27,60 zł. stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, łącznie 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych i sześćdziesiąt groszy). W związku z powyższym, w myśl art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.