VII SA/Wa 454/22
WyrokWSA w Warszawie2022-10-27
Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Tomasz Janeczko, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego jest uzasadnione niewykonaniem przez spółkę obowiązku budowy przepławki dla ryb, który nie wynikał bezpośrednio z treści samego pozwolenia wodnoprawnego, lecz z innej decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego może nastąpić wyłącznie na podstawie przesłanek określonych w art. 415 i 417 Prawa wodnego, które odnoszą się do naruszenia warunków samego pozwolenia wodnoprawnego lub interesu społecznego/ważnych względów gospodarczych. Niewykonanie obowiązku budowy przepławki, który wynikał z decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a nie z pozwolenia wodnoprawnego, nie stanowiło podstawy do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego.Stan faktyczny
Okręg Mazowiecki Polskiego Związku Wędkarskiego złożył wniosek o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego spółce Q. Sp. z o.o. oraz decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. Organy administracji odmówiły cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, uznając, że spółka nie naruszyła warunków samego pozwolenia, a obowiązek budowy przepławki wynikał z innej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na szkodę dla ichtiofauny i interesu społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.) sędzia WSA Izabela Ostrowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi O. w W. na decyzje Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Warszawie z dnia 30 grudnia 2021 r. znak: WA.RUZ.423.24m.2020.PS.JSM w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Dyrektor Zarządu Zlewni [...], decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz.256 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 415 i 418 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: "P.w.") po rozpatrzeniu wniosku Okręgowego Mazowieckiego Polskiego Związku Wędkarskiego w Warszawie z 5 sierpnia 2019 r. w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego uprawniającego Spółkę Q. Sp. z o.o. m.in. do piętrzenia wody w km 9+285 rzeki S. (za pomocą zalegalizowanej budowli piętrzącej) i poboru wody dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w R. - wydanego przez Starostę [...] w decyzji z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] orzekł o odmowie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego wydanego Q. Sp. z o.o. przez Starostę [...] w decyzji z dnia [...] października 2014 r.
Odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie złożył Okręg Mazowiecki Polskiego Związku Wędkarskiego w Warszawie, wnosząc o uchylenie ww. decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 417 ust. 1 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i utrzymanie pozwolenia wodnoprawnego wydanego wobec Q. Sp. z o.o., podczas gdy odmowa cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego winna nastąpić wówczas, gdy jest to uzasadnione interesem społecznym albo ważnymi względami gospodarczymi, zaś cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego wobec Q. Sp. z o.o. jest uzasadnione interesem społecznym, biorąc pod uwagę okoliczności niewybudowania przepławki w zakreślonym przez organ terminie, co prowadzi do powstania stałych i dotkliwych szkód w stanie ichtiofauny.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. niepodjęcie ustaleń w zakresie przesłanek do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego za odszkodowaniem ze względu na interes społeczny albo ważne względy gospodarcze poprzez nieustalenie stanu ichtiofauny wynikającego z działań podejmowanych przez Q. Sp. z o.o., w tym braku postawienia w wymaganym terminie przepławki, a także brak zgromadzenia dowodów wykazujących na stan ichtiofauny oraz wskazujących na nieuzasadnione niewykonanie przez Q. Sp. z o.o. obowiązków wynikających z decyzji legalizacyjnej. Wskazano także, na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązków nałożonych na organ I instancji decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z 26 czerwca 2020 r., polegającego na analizie i ocenie elementów stanowiska strony.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, skarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 14 ust. 4 P.w., po rozpatrzeniu ww. odwołania od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Starosty [...] z dnia 31 października 2014 r., znak: [...] udzielono spółce Q. Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego:
- w punkcie I na wykonanie urządzenia wodnego tj. odbudowę obiektu energetyki wodnej - Małej Elektrowni Wodnej w R., zlokalizowanej na dz. o nr ew. [...] obręb nr [...] [...], gm. [...].,
- w punkcie II na szczególne korzystanie z wód poprzez piętrzenie i retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych płynących rzeki S. za pomocą budowli piętrzącej - zapory piętrzącej wody rzeki S. w km 9+285 jej biegu,
- w punkcie III na szczególne korzystanie z wód tj. pobór wód powierzchniowych płynących rzeki S. na potrzeby Małej Elektrowni Wodnej w R.,
- w punkcie IV na szczególne korzystanie z wód powierzchniowych płynących rzeki S. do celów energetycznych na potrzeby Małej Elektrowni Wodnej w R. za pomocą turbozespołu.
Decyzją Starosty [...] z dnia 31 października 2014 r. zatwierdzono także instrukcję gospodarowania wodą rzeki S. dla potrzeb piętrzenia i Małej Elektrowni Wodnej w R. w km 9+285 jej biegu, a także określono obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki.
Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej organ podkreślił, że pierwotnie decyzją z dnia 26 czerwca 2020 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, jednakże nie z powodów podniesionych przez stronę skarżącą. Wówczas organ II instancji stwierdził błędy w przeprowadzonym postępowaniu, które powodowały konieczność uchylenia wydanej decyzji i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w celu ich wyeliminowania, gdyż decyzja została wydana przedwcześnie, a więc z naruszeniem art. 10 k.p.a. W związku z powyższym organ wskazał na konieczność przeanalizowania stanowiska strony przez organ I instancji i odniesienia się do kwestii w nim zawartych.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni [...] z dnia [...] września 2020 r., organ ustosunkował się do stanowiska Okręgu Mazowieckiego Polskiego Związku Wędkarskiego z dnia 27 lutego 2020 r. i wyjaśnił, że kwestia zapłaty na rzecz Okręgu Mazowieckiego Polskiego Związku Wędkarskiego zaległych kwot odszkodowania jest przedmiotem odrębnego postępowania cywilnego, natomiast w postępowaniu administracyjnym skarżący podnosił, że spółka Q. sp. z o.o. nie wykonała ciążących na niej z mocy decyzji Starosty [...] obowiązków, w szczególności nie wybudowała przepławki.
Dyrektor Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wyjaśnił, że w zawiadomieniu z dnia 13 marca 2019 r., które doprecyzowano w piśmie z dnia 5 sierpnia 2019 r., jako główne powody uzasadniające cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego skarżący wskazał niewywiązywanie się Spółki Q. z obowiązku partycypacji w kosztach zarybiania S. rybami łososiowatymi i reofilnymi w kwocie i okresie ustalonym z Zarządem Okręgu [...] Polskiego Związku Wędkarskiego (obecnie Okręgu Mazowieckiego Polskiego Związku Wędkarskiego) oraz niewykonania przepławki umożliwiającej migrację ryb w terminie 2 lat od kiedy decyzja legalizująca budowlę piętrzącą (wydana przez Starostę [...] z dnia [...] listopada 2013 r.) stała się ostateczna. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że w trakcie prowadzenia postępowania badał, czy postępowanie sądowe prowadzone przez Sąd Rejonowy dla Warszawy [...] może stanowić zagadnienie wstępne dla niniejszej sprawy, jednakże takiego potwierdzenia nie uzyskano, stąd nie było możliwości zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 §1 pkt.4 k.p.a.
Organ II instancji wskazał, że pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania na warunkach określonych w art. 415 ustawy Prawo wodne, przy czym nawet w przypadku zaistnienia warunków określonych ww. przepisie, nie obliguje to organu, a jedynie uprawnia do orzeczenia o cofnięciu, bądź ograniczeniu pozwolenia wodnoprawnego. Organ dodał, że nie budzi również wątpliwości, że tylko wystąpienie, któregokolwiek z enumeratywnie wymienionych w art. 415 ustawy Prawo wodne przypadków uzasadniać może podjęcie przez organ decyzji o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego lub jego ograniczeniu bez odszkodowania. Katalog wymieniony w tej regulacji ma charakter zamknięty.
Ponadto zgodnie z art. 417 ust. 1 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć za odszkodowaniem, jeżeli jest to uzasadnione interesem społecznym albo ważnymi względami gospodarczymi. W niniejszym przypadku w ocenie organu II instancji w sprawie nie wystąpiły przesłanki interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych. Skarżący we wniesionym odwołaniu zarzuca organowi obrazę prawa materialnego poprzez niezastosowanie ww. artykułu, argumentując powyższe okolicznością niewybudowania przepławki w zakreślonym przez organ terminie.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że postępowanie prowadzone przez Dyrektora Zarządu Zlewni [...] dotyczy wniosku w sprawie cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego ww. spółce decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2014 r.
W toku prowadzonego postępowania przez organ I instancji nie stwierdzono aby warunki ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym (w tym zatwierdzona Instrukcja gospodarowania wodą rzeki S. dla potrzeb piętrzenia i Małej Elektrowni Wodnej w R. w km 9+285 jej biegu) zostały naruszone.
W związku z powyższym, analizując zarzuty podniesione w odwołaniu oraz decyzję organu I instancji, organ II instancji nie znalazł podstaw do poparcia zarzutów strony skarżącej dotyczących niewywiązywania się przez Spółkę Q. Sp. z o.o. z obowiązku uczestniczenia w kosztach zarybienia rzeki S. oraz nie wykonania przepławki umożliwiającej migrację ryb w terminie 2 lat od chwili kiedy decyzja stała się ostateczna, bowiem nie zostały one zawarte w określonych obowiązkach wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2014 r.
Natomiast kwestie zawarte w przeprowadzonym postępowaniu w sprawie cofnięcia decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, wydanej przez Starostę [...] z dnia [...] listopada 2013 r., stanowią odrębnie analizowany przedmiot przez organ I instancji (w odrębnym postępowaniu), które nie mogą podlegać ocenie organu II instancji, bowiem nie dotyczą postępowania [...].
Reasumując organ lI instancji stwierdził, że w świetle zgromadzonych dokumentów w sprawie, po przeprowadzeniu analizy kwestii podniesionych w odwołaniu Dyrektor Zarządu Zlewni [...] wydał prawidłowe orzeczenie, które zostało oparte na wystarczającym materiale dowodowym.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję złożył Okręg Mazowiecki Polskiego Związku Wędkarskiego w Warszawie.
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 415 pkt 3) ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach niniejszej sprawy oraz przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego - pomimo niewywiązywania się przez Q. sp. z o.o. z obowiązku uczestniczenia w kosztach zarybienia rzeki S. oraz nie wykonania przepławki umożliwiającej migrację ryb w terminie 2 lat od chwili kiedy decyzja legalizująca urządzenia wodne stała się ostateczna;
- art. 417 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach niniejszej sprawy oraz przyjęcie, że brak jest interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych, które uzasadniałyby cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego za odszkodowaniem - podczas gdy okoliczności te niewątpliwie zachodzą, bowiem brak przepławki powoduje istotne straty w stanie ichtiofauny, co sprzeczne jest z interesem społecznym;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. niepodjęcie ustaleń w zakresie przesłanek do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego za odszkodowaniem ze względu na interes społeczny albo ważne względy gospodarcze poprzez nieustalenie stanu ichtiofauny wynikającego z działań podejmowanych przez Q. sp. z o.o., w tym braku postawienia w wymaganym terminie przepławki, a także brak zgromadzenia dowodów wykazujących stan ichtiofauny oraz wskazujących na nieuzasadnione niewykonanie przez Q. sp. z o.o. obowiązków wynikających z decyzji legalizacyjnej,
- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązków nałożonych na organ II instancji decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z 26 czerwca 2020 r., polegającego na pominięciu w analizie i ocenie elementów stanowiska strony w postaci stanu ichtiofauny w związku z niewykonywaniem przez Q. sp. z o.o. nałożonych na nią obowiązków mimo nieistnienia jakichkolwiek uzasadnionych podstaw do znacznego opóźnienia w budowie przepławki,
- art. 7, 8, 11 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz dokonaniu jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych oraz że brak jest poparcia dla zarzutów Skarżącego dotyczących niewywiązywania się przez Q. sp. z o.o, z obowiązku uczestniczenia w kosztach zarybienia rzeki S. oraz nie wykonania przepławki umożliwiającej migrację ryb w terminie 2 lat od chwili kiedy decyzja stała się ostateczna, bowiem nie zostały one zawarte w określonych obowiązkach wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym Q. sp. z o.o. decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2014 r.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wniesiono o uchylenie decyzji w całości. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew temu na co wskazał organ w uzasadnieniu - nie zostało podjęte postępowanie w sprawie cofnięcia decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] organ odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, wskazując, że w przepisach prawa materialnego brak jest podstawy do cofnięcia decyzji, którą zalegalizowano urządzenie wodne, w odróżnieniu od decyzji będących, pozwoleniami wodnoprawnymi, które można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania (art. 415 ustawy) lub za odszkodowaniem (art 417 ustawy).
Obecnie toczące się postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego jest zatem jedynym toczącym się postępowaniem w tej sprawie.
W ocenie skarżącego literalne brzmienie przepisu art. 415 pkt 3) Prawa wodnego nie przesądza o tym, aby podstawą cofnięcia pozwolenia było nie respektowanie obowiązków wynikających jedynie z pozwolenia wodnoprawnego.
Pierwsza część punktu 3 art. 415 Prawa wodnego jako przesłankę wskazuje: zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa, oraz osób narażonych na szkody. Kolejna przesłanka pojawia się po słowie "albo" - co powoduje, że każda z przesłanek wskazanych w tym punkcie zgodnie z zasadami logiki winna być traktowana oddzielnie. Druga przesłanka brzmi zatem: nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Jak było to jednak wskazywane w postępowaniu - spółka Q. nie realizowała wobec OM PZW obowiązku wypłaty odszkodowania - co niewątpliwie narażało Okręg na szkodę i tym samym wypełniało znamiona przesłanki z pierwszej części punktu 3 art. 415 Prawa wodnego.
Niezależnie od powyższego wskazano także, że w sprawie zachodziły wszelkie podstawy do zastosowania przez organ art. 417 Prawa wodnego.
Odnośnie tej możliwości organ uznał jednak, że w jego ocenie w sprawie nie wystąpiły przesłanki interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych.
Z takim stanowiskiem skarżący się nie zgadza. Wskazano, że w celu ustalenia istnienia lub nieistnienia interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych organ II instancji nie przeprowadził żadnych dowodów mających na celu ustalenie stanu ichtiofauny w związku z brakiem wykonania przez Q. Sp. z o.o. przepławki dla ryb w km 9+285 S.. Tymczasem negatywny wpływ na środowisko takich działań Q. Sp. z o.o. może i powinien być oceniany jako uzasadniający z punktu interesu społecznego cofniecie pozwolenia wodnoprawnego za odszkodowaniem. Niewątpliwie pogarszający się stan środowiska jest ściśle związany z naruszeniem interesu społecznego. Z przepisów Konstytucji należy wywieść, że prawem każdego człowieka jest prawo do bezpieczeństwa ekologicznego, które wiązać należy z obowiązkiem dbałości i ochrony środowiska (art. 74 Konstytucji). Tym samym sytuacja, w której elektrownia należąca do Q. Sp. z o.o. powoduje powstanie stanu zagrożenia życia i zdrowia dużych populacji ryb w wodach S., jest całkowicie sprzeczna z zasadą ochrony środowiska. Dalsze funkcjonowanie elektrowni będzie prowadziło do konsekwentnego niszczenia zasobów ichtiofauny na masową skalę.
Przepis art. 417 ust. 1 Prawa wodnego nie precyzuje, czym jest interes społeczny ani także nie wskazuje na przesłanki ważnych względów gospodarczych, stanowią one klauzule generalne, rozpatrywane na gruncie konkretnej sprawy. W realiach zaś niniejszej sprawy uchylanie się Q. sp. z o.o. od wykonania obowiązków ciążących na niej w związku z wydaną decyzją legalizacyjną powoduje negatywne skutki dla stanu ichtiofauny tym bardziej, że w aktach sprawy nie zostały zgromadzone żadne dowody uzasadniające opóźnienie w wykonaniu przepławki.
Dodatkowo wskazano, że zgodnie z art. 74 ust. 4 Konstytucji, władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Organy władzy publicznej, jeżeli wymagają tego cele ochrony środowiska, nie mogą nie podejmować niezbędnych dla realizacji tych celów działań. Tymczasem organ II instancji nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie kwestii stanu środowiska i wpływu braku odpowiednich działań Q. Sp. z o.o. na ten stan.
Dla ustalenia, czy opóźnienie w realizacji nałożonego na Q. Sp. z o.o. obowiązku posiada jakiekolwiek uzasadnione podstawy, nie zostały przedstawione w sprawie żadne dowody. Pełnomocnik spółki złożył do sprawy jedno pismo, datowane na 2 października 2019 r., w którym gołosłownie wskazywał, że cyt. "niezwłocznie po wydaniu decyzji mój Mocodawca zlecił Instytut [...] sp. z o.o. opracowanie dokumentacji projektowej dla budowy przepławki". Decyzja o legalizacji urządzenia wodnego, w której nałożono na Q. Sp. z o.o. m.in. obowiązek wykonania przepławki, została wydana [...] listopada 2013 r. Sam fakt podejmowania przez Q. Sp. z o.o. działań, które do chwili obecnej nie doprowadziły do powstania przepławki, nie może być jednoznaczny z ustaleniem, że spółka nie uchyla się od nałożonych na nią obowiązków. Oceny tej bowiem należy dokonywać przez pryzmat racjonalności podejmowanych działań - m.in. czy zostały one podjęte w rozsądnym czasie. Nie można bowiem automatycznie stwierdzić, że podjęte działania rzeczywiście mają na celu wywiązanie się ze zobowiązania, jeśli oczywistym jest, że nie doprowadzą one do jego realizacji w ustalonym terminie. Tymczasem z cząstkowych ustaleń poczynionych przez organ wynika, że dopiero w 2018 r. Q. Sp. z o.o. uzyskała pozwolenie wodnoprawne związane z wykonaniem przepławki dla ryb - zaś na dzień pisma skierowanego przez pełnomocnika spółki, tj. 2 października 2019 r. trwała cyt. "procedura wyboru wykonawcy przepławki". Pełnomocnik nie zaoferował natomiast żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Przyjęcie zatem przez organ takiego stanowiska w całości, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, jawi się jako naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym zasady podjęcia wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy.
Niewątpliwym jest także - bo wynika to wprost ze złożonego do akt sprawy wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z dnia 12 kwietnia 2019 r. (VI C 1631/18) utrzymanego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 lutego 2021 r. ([...]), że spółka O. sp. z o.o. uchylała się od płacenia odszkodowania na rzecz skarżącego, którego przeznaczeniem było finansowanie zarybień. Jest to kolejny z obowiązków nałożonych na spółkę decyzją legalizacyjną, który był świadomie i bezprawnie nie przestrzegany przez ten podmiot.
Ponadto kuriozalną w ocenie skarżącego jest sytuacja, w której podmiot taki jak Wody Polskie, którego zadaniem ustawowym jest m.in. "realizacja działań służących prowadzeniu zrównoważonego gospodarowania wodami", czy "planowanie przedsięwzięć związanych z odbudową ekosystemów zdegradowanych przez eksploatację zasobów wodnych" - w sytuacji powzięcia informacji o jawnym łamaniu ostatecznych decyzji administracyjnych na szkodę środowiska wodnego, a zatem z pokrzywdzeniem interesu społecznego - odmawia podjęcia w tej sprawie jakichkolwiek działań mających na celu przymuszenie spółki do respektowania prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy w pełni uzasadnione byłoby cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego dla podmiotu, który od lat nie wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków, co powoduje drastyczne szkody w środowisku naturalnym.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, Sąd uznał, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 30 grudnia 2021 roku, znak: WA.RUZ.423.24m.2020.PS.JSM, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], odmawiającą cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Q. sp. z o.o. decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] r.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie nie została wydana z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc wskazanych w skardze art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a także z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym więc i wskazanych w skardze art. 415 pkt 3 i art. 417 ust. 1 Prawa wodnego.
Zasadniczą kwestią mającą znaczenie dla oceny prawidłowości kontrolowanej decyzji, był przedmiot postępowania.
Przypomnieć należy, że skarżący w swoim piśmie z dnia 8 sierpnia 2019 r. ostatecznie sprecyzował, że wystąpienie z dnia 13 marca 2019 r. dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia:
1. decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, wydanej przez Starostę [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...];
2. pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę [...] w Decyzji z dnia [...] października 2014 r., znak: [...].
Odnosząc się do tak sprecyzowanego wniosku, wskazać należy, że dotyczy on dwóch odrębnych decyzji o odrębnym przedmiocie, wydawanych w różnych trybach.
Należy podkreślić, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...]. dotyczyła legalizacji urządzenia wodnego w postaci zapory piętrzącej. Decyzja ta nie jest pozwoleniem wodnoprawnym.
Tryb legalizacji urządzenia wodnego określają przepisy art. 190 P.w.
Zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 i 2 p.w. :
1. Jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422.
2. Organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza:
1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,
2) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym,
3) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy,
4) ustaleń programu ochrony wód morskich,
5) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych,
6) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,
7) wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków wynikających z przepisów odrębnych, oraz jest zgodna z art. 187, ustalając jednocześnie obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
Przepis art. 190 ust. 13 reguluje kwestię likwidacji takiego urządzenia. W myśl tego przepisu, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
Brak jest natomiast w przepisach Prawa wodnego podstawy do cofnięcia decyzji, którą zalegalizowano urządzenie wodne, natomiast wspomniane w skardze przepisy art. 415 P.w. i art. 417 P.w., dotyczą odpowiednio cofnięcia lub ograniczenia bez odszkodowania ( art. 415 P.w.) albo za odszkodowaniem ( art. 417 P.w.) decyzji będących pozwoleniami wodnoprawnymi.
Organ I instancji zatem słusznie potraktował podanie skarżącego, jako nowe podanie, które ze względu na zakres dotyczący dwóch różnych decyzji zostało rozpatrzone pod dwiema różnymi sygnaturami.
W odniesieniu do decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...]. dotyczącej legalizacji urządzenia wodnego w postaci zapory piętrzącej, Dyrektor Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., odmówił wszczęcia postępowania.
Przedmiotem niniejszego postępowania, jest zatem wyłącznie cofnięcie bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] dla spółki Q. Sp. z o.o.
Decyzją tą udzielono pozwolenia:
- w punkcie I na wykonanie urządzenia wodnego tj. odbudowę obiektu energetyki wodnej - Małej Elektrowni Wodnej w R., zlokalizowanej na dz. o nr ew. [...] obręb nr [...] R., gm. B.,
- w punkcie II na szczególne korzystanie z wód poprzez piętrzenie i retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych płynących rzeki S. za pomocą budowli piętrzącej - zapory piętrzącej wody rzeki S. w km 9+285 jej biegu,
- w punkcie III na szczególne korzystanie z wód tj. pobór wód powierzchniowych płynących rzeki S. na potrzeby Małej Elektrowni Wodnej w R.,
- w punkcie IV na szczególne korzystanie z wód powierzchniowych płynących rzeki S. do celów energetycznych na potrzeby Małej Elektrowni Wodnej w R. za pomocą turbozespołu.
Przedmiotową decyzją zatwierdzono także instrukcję gospodarowania wodą rzeki S. dla potrzeb piętrzenia i Małej Elektrowni Wodnej w R. w km 9+285 jej biegu, a także określono obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki.
Zgodnie z art. 415 P.w. pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli:
1. zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym;
2. urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane; i
3. zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa, oraz osób narażonych na szkody albo nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym;
4. zasoby wód podziemnych uległy zmniejszeniu w sposób naturalny;
5. zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego innych niż określone w art. 414 ust. 1 pkt 3 lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat;
6. nastąpiła zmiana przepisów wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2;
7. nastąpiło zagrożenie osiągnięcia celów środowiskowych i jest to uzasadnione danymi z monitoringu wód oraz wynikami dodatkowego przeglądu pozwoleń wodnoprawnych, o którym mowa w art, 325 ust. 1 pkt 2;
8. nie wykonano lub nie przedłożono analizy ryzyka, o której mowa w art. 133 ust. 3, jeżeli taka analiza była wymagana.
Pozwolenie wodnoprawne wydane dla Q. Sp. z o.o. przez Starostę [...] w Decyzji z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] obejmuje:
a) wykonanie urządzeń wodnych tj. odbudowę obiektu energetyki wodnej: Małej Elektrowni Wodnej w R.;
b) szczególne korzystanie z wód w zakresie piętrzenia i retencjonowania śródlądowych wód powierzchniowych płynących rzeki S. za pomocą budowli piętrzącej - zapory piętrzącej wody rzeki S. w km 9+285;
c) szczególne korzystanie z wód w zakresie poboru wód powierzchniowych płynących rzeki S. dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej w R.;
d} szczególne korzystanie z wód w zakresie korzystania z wód powierzchniowych płynących rzeki S. do celów energetycznych na potrzeby Małej Elektrowni Wodnej w R..
Pozwolenie to zostało wydane pod następującymi warunkami:
-przeprowadzenia rozbiórki obiektu Małej Elektrowni Wodnej w R. do fundamentów z usunięciem materiałów rozbiórkowych z obszaru szczególnego zagrożenia powodzią;
-przeprowadzenia odbudowy obiektu Małej Elektrowni Wodnej w R. z zachowaniem niezmienionej formy architektonicznej;
-wzmocnienia fundamentów komory turbozespołu ściankami Larsena; -wymiany instalacji elektrycznej budynku;
-zamontowania urządzeń hydrotechnicznych w dotychczasowych miejscach;
-zabezpieczenia koryta rzeki na etapie prowadzenia prac rozbiórkowych przed przedostawaniem się elementów konstrukcyjnych do wód powierzchniowych; -wyniesienia poziomu posadzki ponad rzędną wody 1% rzeki S. w profilu 9+285 dla właściwej ochrony obiektu przed oddziaływaniem wód wezbraniowych;
-utrzymywania urządzeń wodnych: zapory piętrzącej, Małej Elektrowni Wodnej, kanału doprowadzającego wodę do elektrowni, kanału odprowadzającego wodę do koryta głównego oraz zbiornika wodnego, w pełnej sprawności technicznej - do stałego przestrzegania;
-prowadzenia gospodarki wodnej zgodnie z Instrukcją gospodarowania wodą rzeki S. dla potrzeb piętrzenia i Małej Elektrowni Wodnej w R. w km 9+285 jej biegu - do stałego przestrzegania.
Ponadto w pozwoleniu (pkt.VI.3) ustalono sposób postępowania w przypadku zatrzymania działalności lub awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia.
Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, że powyższe warunki ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym (w tym zatwierdzona Instrukcja gospodarowania wodą rzeki S. dla potrzeb piętrzenia i Małej Elektrowni Wodnej w R. w km 9+285 jej biegu - opracowana przez mgr inż. A. G. w 2013 r.), zostały naruszone.
Jak wynika bowiem z wniosku skarżącego, spółka nie wybudowała przepławki a zatem nie wykonała obowiązku z punktu II, podpunktu 5 Decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 roku (sygnatura; [...]) oraz obowiązku wynikającego z punktu II podpunktu 7 tej decyzji a więc partycypacji w kosztach zarybiania rzeki S. w kwocie i okresie ustalonym z Zarządem Okręgu [...] Polskiego Związku Wędkarskiego.
Sąd stwierdza zatem, że zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze, nie dotyczą decyzji będącej przedmiotem postępowania, lecz decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...]. dotyczącej legalizacji urządzenia wodnego w postaci zapory piętrzącej, do której nie mają zastosowania przepisy art. 415 i 417 P.w. i która była przedmiotem odrębnego postępowania.
Nie ma racji skarżący, że literalne brzmienie przepisu art. 415 pkt 3) Prawa wodnego nie przesądza o tym, aby podstawą cofnięcia pozwolenia było nierespektowanie obowiązków wynikających jedynie z pozwolenia wodnoprawnego.
Pierwsza część punktu 3 art. 415 Prawa wodnego jako przesłankę wskazuje nierealizowanie przez: zakład obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa, oraz osób narażonych na szkody. Kolejna przesłanka pojawia się po słowie "albo" - co powoduje, że każda z przesłanek wskazanych w tym punkcie zgodnie z zasadami logiki winna być traktowana oddzielnie. Druga przesłanka to nierealizowanie przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Wbrew argumentacji przedstawionej w skardze, to właśnie literalne brzmienie przepisu bez żadnej wątpliwości wskazuje, że dotyczy on cofnięcia wyłącznie pozwolenia wodnoprawnego, a zatem nie może się odnosić do decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...]. dotyczącej legalizacji urządzenia wodnego w postaci zapory piętrzącej.
Jak już wspomniano, pozwolenie nie zawierało obowiązków dotyczących wybudowania przepławki ani partycypacji w kosztach zarybiania rzeki S. w kwocie i okresie ustalonym z Zarządem Okręgu [...] Polskiego Związku Wędkarskiego.
Dlatego nie jest też zasadny w ocenie Sądu argument, że spółka Q. sp. z o.o., nie realizowała wobec OM PZW obowiązku wypłaty odszkodowania - co niewątpliwie narażało Okręg na szkodę i tym samym wypełniało znamiona przesłanki z pierwszej części punktu 3 art. 415 Prawa wodnego. Obowiązek ten nie wynikał bowiem z będącego przedmiotem niniejszego postępowania pozwolenia wodnoprawnego.
Niezasadna jest także argumentacja, że w sprawie zachodziły wszelkie podstawy do zastosowania przez organ art. 417 Prawa wodnego, jednak odnośnie tej możliwości organ uznał, że w jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych.
Zgodnie z art. 417 ust. 1 pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć za odszkodowaniem, jeżeli jest to uzasadnione interesem społecznym albo ważnymi względami gospodarczymi.
Nie można w ocenie Sądu zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie wystąpiły przesłanki interesu społecznego albo ważnych względów gospodarczych, skoro skarżący niezastosowanie tej regulacji argumentuje wyłącznie okolicznością niewybudowania przepławki w zakreślonym przez organ terminie.
Obowiązek wykonania przepławki, wynikał natomiast nie z pozwolenia wodnoprawnego, lecz z punktu II, podpunktu 5 decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2013 roku (sygnatura; [...]) nie będącej pozwoleniem wodnoprawnym.
Jak już wcześniej wspomniano, skarżący nie wykazał, by warunki ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym zostały naruszone.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło