VII SA/Wa 46/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą B. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania postanawia: odmówić B. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek B. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż B. K. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 285,51zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 52 m2, trzy działki o pow. 0,26 ha, 1,84 ha i 1,79 ha. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osoba samotną, posiada orzeczoną II grupę inwalidzką. Zajmowane mieszkanie wymaga remontu, wymiany urządzeń w łazience i kuchni. Wnioskodawczyni wskazała, że nie stać jej na leczenie, stomatologiczne i okulistyczne, a nawet na wymianę okularów, choruje na choroby autoimmunologiczne . Do pisma dołączono kopie decyzji przyznających świadczenia emerytalne, wyciągi z rachunków bankowych, kopie rachunków i paragonów, kopie dokumentu z rozliczeniem opłat za lokal. W dodatkowym piśmie z dnia 7 kwietnia 2017 r. wnioskodawczyni wskazała, że posiada mieszkanie w domu przy u. P. oraz mieszkanie z ogródkiem. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Rozpoznając złożony przez B. K. wniosek należy wskazać, że nie jest zasadne przychylenie się do wniosku. Na taką ocenę przede wszystkim wpływ ma okoliczność, że strona posiada oszczędności. Z załączonego do wniosku wyciągu z konta oszczędnościowego wynika, że na dzień 22 marca 2017 r. wnioskodawczyni posiadała oszczędności w kwocie ponad 13 500 zł. Okoliczność ta wskazuje że stronę stać na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Należy również wskazać, że wnioskodawczyni posiada stałe dochody i majątek w postaci domu, mieszkania (wskazane w piśmie z dnia 7 kwietnia 2017 r.) i trzech nieruchomości gruntowych. Nieruchomości jeżeli obecnie nie przynoszą dochodu, to można wykorzystać w sposób, który może takie dochody przynieść (np. dzierżawa) mogą też stanowić zabezpieczenie pożyczki na poniesienie kosztów postepowania. Okoliczności te wskazują, że stronę nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Dochód wnioskodawczyni nie jest wprawdzie wysoki, jednakże należy pamiętać, że strona posiada wskazane wyżej oszczędności. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). Mając powyższe na uwadze uznano, że wydatek rzędu 100 zł. (wpis sądowy, który umożliwi rozpoznanie sprawy) jest w zasięgu możliwości finansowych strony. Koszt ten może pozostać jedynym wydatkiem strony w sprawie, gdyż pozostałe wydatki nie muszą się pojawić (są to ewentualny koszt opłacenia wniosku o uzasadnienie wyroku - w przypadku gdyby Sąd oddalił skargę – 100 zł. i ewentualny koszt skargi kasacyjnej - w przypadku, gdyby Sąd orzekł na niekorzyść wnioskodawczyni, również 100 zł.). Zdaniem orzekającego wszystkie te wydatki są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawczyni. Jednocześnie uznano, że stronę z posiadanych oszczędności będzie stać na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.