VII SA/Wa 46/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2017 r. odmawiającego B. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Wojewody [....] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił B. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1285,51 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 52 m2, trzy działki o pow. 0,26 ha, 1,84 ha i 1,79 ha. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jest osobą samotną, posiada orzeczoną II grupę inwalidzką. Zajmowane mieszkanie wymaga remontu, wymiany urządzeń w łazience i kuchni. Wnioskodawczyni wskazała, że nie stać jej na leczenie, stomatologiczne i okulistyczne, a nawet na wymianę okularów, choruje na choroby autoimmunologiczne. Do pisma dołączyła kopie decyzji przyznających świadczenia emerytalne, wyciągi z rachunków bankowych, kopie rachunków i paragonów, kopie dokumentu z rozliczeniem opłat za lokal. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2017 r. skarżąca wskazała, że posiada mieszkanie w domu przy ul. P. oraz mieszkanie z ogródkiem. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy podał, że nie jest zasadne przychylenie się do wniosku skarżącej. Na taką ocenę przede wszystkim wpływ ma okoliczność, że strona posiada oszczędności. Z załączonego do wniosku wyciągu z konta oszczędnościowego wynika, że na dzień [...] marca 2017 r. Skarżąca posiadała oszczędności w kwocie ponad 13500 zł. Zatem skarżącą stać na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Wskazał, że wnioskodawczyni posiada stałe dochody i majątek w postaci domu, mieszkania (wskazane w piśmie z dnia 7 kwietnia 2017 r.) i trzech nieruchomości gruntowych. Nieruchomości, jeżeli obecnie nie przynoszą dochodu, to można wykorzystać w sposób, który może takie dochody przynieść (np. dzierżawa) mogą też stanowić zabezpieczenie pożyczki na poniesienie kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze starszy referendarz sądowy uznał, że wydatek rzędu 100 zł (wpis sądowy, który umożliwi rozpoznanie sprawy) jest w zasięgu możliwości finansowych strony. Jednocześnie uznał, że stronę z posiadanych oszczędności będzie stać na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 10 kwietnia 2017 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podniosła, że oszczędności na koncie to zysk wspólnoty mieszkaniowej, które to pieniądze odkłada na np. pilną, płatną operację. Wskazała, że nie wykonuje remontu mieszkania, nie posiada telefonu komórkowego, internetu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1285,51 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 52 m2, trzy działki o pow. 0,26 ha, 1,84 ha i 1,79 ha. Posiada oszczędności w kwocie ponad 13500 zł. Nie można zatem uznać, że sytuacja majątkowa skarżącej wskazuje, że ponoszenie kosztów postępowania jest dla skarżącej zbyt obciążające. Stwierdzić bowiem należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody i majątek nieruchomy oraz oszczędności. Wobec tego Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy, badając szczegółowo sytuację materialną strony i dokonując porównania wysokości kosztów sądowych z jej możliwościami finansowymi, zasadnie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.