VII SA/Wa 467/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. B. i A. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisu rozporządzenia oddala skargę I. Stan sprawy 1. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] "[...]" S.A. z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku A. K. oraz M. B. o stwierdzenie naruszenia przez [...] "[...]" S.A. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do lotu planowanego do wykonania na dzień [...] grudnia 2012 r. na trasie [...] – [...] o oznaczeniu kodowym [...] wydał w dniu [...] marca 2014 r. decyzję znak: [...], którą stwierdził naruszenie przez przewoźnika [...] "[...]" S.A. przepisu art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 polegające na niewypłaceniu na rzecz strony skarżącej odszkodowania w kwocie €250 w związku z opóźnieniem przedmiotowego lotu w dotarciu do miejsca docelowego przekraczającym trzy godziny; ustalił 14-to dniowy termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, liczony od dnia uprawomocnienia się tej decyzji; nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 2.000 zł - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie stwierdza brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) - dalej "kpa", art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1, art. 205b ust. 3, art. 209b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2013 r. poz. 1393), art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s. 1, 2004, s. 1). 2. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, dalej "PULC", podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wszczętego na podstawie skargi pasażerów decyzją z dnia [...] marca 2014 r. stwierdził naruszenie przez przewoźnika [...] "[...]" S.A. art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 polegające na niewypłaceniu na rzecz strony skarżącej odszkodowania w kwocie €250 w związku z opóźnieniem przedmiotowego lotu w dotarciu do miejsca docelowego przekraczającym trzy godziny; ustalił 14-to dniowy termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, liczony od dnia uprawomocnienia się tej decyzji; nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 2.000 zł. [...] "[...]" S.A. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, że gdyż lot został opóźniony jedynie o 45 min., a przewoźnik nie miał żadnej możliwości, by zniwelować powstałe opóźnienie, które powstało z uwagi na konieczność uzupełnienia płynu w odladzarce, który to płyn został wyczerpany z uwagi na intensywne odladzanie samolotów w dniach poprzedzających lot. 3. W uzasadnieniu decyzji PULC stwierdził, że przyjął za własne ustalenia organu I instancji, iż w dniu [...] grudnia 2012 r. lot na trasie [...] – [...] o oznaczeniu kodowym [...] [planowa godzina startu: [...] czasu lokalnego; planowana godzina lądowania [...] czasu lokalnego] odbył się, jednakże jego start nastąpił czterdzieści pięć minut po planowym starcie, a lądowanie w [...] nastąpiło czterdzieści dziewięć minut po planowym czasie przylotu. Opóźnienie to spowodowało, iż strony skarżące nie mogły odbyć dalszej podróży zgodnie z posiadaną rezerwacją, tj. lotem na trasie [...] – [...] o oznaczeniu kodowym [...] z planową godziną startu [...] czasu lokalnego i planową godziną lądowania [...] czasu lokalnego. Pasażerom skarżonego lotu zaproponowano zmianę planu podróży na trasie [...] – [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...] z planową godziną startu [...] czasu lokalnego i planową godziną lądowania o godz. [...] czasu lokalnego, którego obsługującym przewoźnikiem była spółka [...] z siedzibą w [...]. Lot ten jednakże opóźnił się w przylocie o 3 godziny i dwadzieścia minut. Z uwagi na opóźnienie startu tego drugiego lotu strony skarżące zrezygnowały z odbycia podróży do [...]. Mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem w [...] a lotniskiem w [...] wynosi 284 km, a odległość pomiędzy [...] a [...] wynosi 704 km. PULC stwierdził, że stosownie do art. 6 ust. 1 w zw. z rozumianym a contrario art. 2 ust. 1 rozporządzenia "opóźnienie lotu" oznacza odbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce, a którego start był opóźniony w stosunku do planowego startu. Z uwagi na okoliczność, iż lot na trasie [...] – [...], na który potwierdzoną rezerwację posiadała każda ze stron skarżących nastąpił czterdzieści pięć minut po planowanej godzinie startu należało stwierdzić, iż lot ten był lotem opóźnionym w rozumieniu przepisów rozporządzenia. PULC stwierdził, że literalna wykładnia art. 6 i 7 rozporządzenia mogłaby wskazywać, że pasażerom rejsów opóźnionych nie przysługuje odszkodowanie. Niemniej jednak, jak podkreślał Trybunał w swoim orzecznictwie, przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa wspólnotowego należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jakim został umieszczony, oraz cele regulacji, której stanowi on część (zob. w szczególności wyroki: z dnia 19 września 2000 r. w sprawie C 156/98 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I 6857, pkt 50; z dnia 7 grudnia 2006 r. w sprawie C 306/05 SGAE, Zb.Orz. s. 1 11519, pkt 34). Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C - 402/07 i C - 432/07 Sturgeon i inni oraz w wyroku z dnia 23 października 2012 r. w sprawie C-581/10 wykładni art. 5-7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 należy dokonywać w ten sposób, że pasażerom opóźnionych lotów przysługuje prawo do odszkodowania na mocy tego rozporządzenia w sytuacji, gdy z powodu tych lotów ponoszą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli gdy docierają na ich miejsce docelowe co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Takie opóźnienie nie daje jednak pasażerom prawa do odszkodowania jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, iż duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego," Należy zatem przyjąć, zdaniem organu, zgodnie z wykładnią celowościową, zapewniającą skuteczność przepisów rozporządzenia, na podstawie art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia, że pasażerom rejsów opóźnionych w przylocie o co najmniej trzy godziny co do zasady należy się odszkodowanie tak jak pasażerom rejsów odwołanych, chyba że przewoźnik uwolni się od odpowiedzialności odszkodowawczej poprzez wykazanie, że opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Zdaniem organu, nie budzi wątpliwości, iż przewoźnik lotniczy zapewniając każdej ze stron skarżących zmianę planu jej podróży do [...] lotem obsługiwanym przez osobę trzecią, tj. [...], w sposób racjonalny działał w celu zminimalizowania straty czasu, którą ponieść mogła każda ze stron skarżących w dotarciu do miejsca docelowego. Rozkładowo bowiem lot obsługiwany przez [...] powinien dotrzeć do [...] o godz. 10.55 czasu lokalnego, co oznacza, iż każdy ze skarżących poniósłby stratę czasu wnoszącą jedną godzinę i trzydzieści pięć minut. Opóźnienie zaś lotu obsługiwanego przez [...] stanowi okoliczność, która pozostaje poza zakresem skutecznej kontroli [...] "[...]" S.A., gdyż co do zasady przedsiębiorstwo nie ma bezpośredniego wpływu na jakość świadczonych usług przez konkurencję. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie. PULC wskazał również, iż samo rozporządzenie odmawia prawa od odszkodowania tym pasażerom, którzy zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu [art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii rozporządzenia (WE) nr 261/2004] - stąd należy, iż w przypadku lotów opóźnionych sam fakt zaoferowania pasażerom możliwości odbycia podróży alternatywnym lotem, który rozkładowo powinien dotrzeć do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu, także wyłącza obowiązek odszkodowawczy przewoźnika, w szczególności gdy przewóz wykonuje osoba trzecia. Na marginesie organ wskazał, iż każda ze stron skarżących, po uprzednim wyczerpaniu drogi reklamacyjnej, może zwrócić się do PULC o rozpoznanie wniosku o stwierdzenie naruszenia przez [...] z siedzibą w [...] przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do lotu planowanego do wykonania na dzień [...] grudnia 2012 r. na trasie [...] – [...] o oznaczeniu kodowym [...] w godz. [...] – [...] czasu lokalnego. 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowisko organu 5. Skargę na decyzję PULC do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. B. i A. K.; zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 lit. a w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 – - domagali się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej. 6. W odpowiedzi na skargę PULC wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z art. 145 § 1 ppsa, wyeliminowanie przez sąd z porządku prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c), a także wówczas, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (pkt 2) lub też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub w innych przepisach. W razie jednak nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala, na mocy art. 151 ppsa. 8. Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, po rozpatrzeniu wniosku [...] "[...]" S.A. z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku A. K. oraz M. B. o stwierdzenie naruszenia przez [...] "[...]" S.A. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do lotu planowanego do wykonania na dzień [...] grudnia 2012 r. na trasie [...] – [...] o oznaczeniu kodowym [...] wydał w dniu [...] marca 2014 r. decyzję, którą stwierdził naruszenie przez przewoźnika [...] "[...]" S.A. przepisu art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 polegające na niewypłaceniu na rzecz strony skarżącej odszkodowania w kwocie €250 w związku z opóźnieniem przedmiotowego lotu w dotarciu do miejsca docelowego przekraczającym trzy godziny; ustalił 14-to dniowy termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, liczony od dnia uprawomocnienia się tej decyzji; nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 2.000 zł - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie stwierdził brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak również zastosowanych przepisów prawa. 9. Na podstawie art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s. 1, 2004, s. 1), pasażerom rejsów opóźnionych w przylocie o co najmniej trzy godziny co do zasady należy się odszkodowanie tak jak pasażerom rejsów odwołanych, chyba że przewoźnik uwolni się od odpowiedzialności odszkodowawczej poprzez wykazanie, że opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Słusznie uznał organ, że nie budzi wątpliwości, iż przewoźnik lotniczy zapewniając każdej ze stron skarżących zmianę planu jej podróży do [...] lotem obsługiwanym przez osobę trzecią, tj. [...], w sposób racjonalny działał w celu zminimalizowania straty czasu, którą ponieść mogła każda ze stron skarżących w dotarciu do miejsca docelowego. Rozkładowo bowiem lot obsługiwany przez [...] powinien dotrzeć do [...] o godz. [...] czasu lokalnego, co oznacza, iż każdy ze skarżących poniósłby stratę czasu wnoszącą jedną godzinę i trzydzieści pięć minut. Zasadnie, zdaniem Sądu, stwierdził PULC, że opóźnienie lotu obsługiwanego przez [...] stanowi okoliczność, która pozostaje poza zakresem skutecznej kontroli [...] "[...]" S.A., ponieważ przedsiębiorstwo nie ma bezpośredniego wpływu na jakość świadczonych usług przez konkurencyjnego przewoźnika. Dlatego tez zasadne było stwierdzenie przez PULC braku naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie. Rację miał PULC, który wskazał, iż samo rozporządzenie odmawia prawa od odszkodowania tym pasażerom, którzy zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu - stosownie do art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Dlatego też, w przypadku lotów opóźnionych, sam fakt zaoferowania pasażerom możliwości odbycia podróży alternatywnym lotem, który rozkładowo powinien dotrzeć do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu, co w niniejszej sprawie nastąpiło, bowiem [...] "[...]" S.A. zaoferowały pasażerom zmianę planu podróży umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowanym czasie przylotu, także wyłącza obowiązek odszkodowawczy przewoźnika, w szczególności że przewóz miała wykonać osoba trzecia, w niniejszej sprawie przewoźnik – [...]. Podkreślić należy, że słuszne jest stanowisko organu, że przewoźnik lotniczy nie może odpowiadać za opóźnienie rejsu innego przewoźnika. 10. Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w tym wskazanych w skardze, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 11. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.