VII SA/Wa 467/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), sędzia WSA Maria Tarnowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym orzeczeniem, oznaczonym w pierwotnym brzmieniu, jako "decyzja" z [...] grudnia 2015 r., [...], zmienionym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2016 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 127 § 2 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001, Nr 79, poz. 856, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. W. od decyzji Prezydenta m.[...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] kierującej E. W. na egzamin teoretyczny i praktyczny w celu sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie uprawnień kat B orzekło w sposób następujący: 1. na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, 2. na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezydent m.[...] skierował E. G. na egzamin teoretyczny i praktyczny w celu sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie uprawnień kategorii B. Od powyższej decyzji E. G. złożyła w dniu [...] sierpnia 2014 r. odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku E. G. wskazała, iż nie złożyła odwołania w terminie gdyż wydawało jej się to wówczas bezzasadne, natomiast zdanie zmieniła po lekturze zamieszczonego w ogólnopolskim dzienniku artykułu Danuty Frey "Jest szansa, by nie zdawać ponownie prawa jazdy". Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało w uzasadnieniu orzeczenia, że przez uchybienie terminu rozumie się niedopełnienie w ustalonym przez prawo bądź w wyznaczonym przez organ administracji państwowej okresie albo w wyznaczonej przez taki organ konkretnej dacie określonej czynności procesowej, której niedopełnienie w terminie wywołuje dla zainteresowanego ujemne skutki procesowe. Odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. zostało przez E. G. złożone w Kancelarii Urzędu m.[...] w Wydziale Obsługi Mieszkańców w dniu [...] sierpnia 2014 r. Przedmiotowa decyzja została odebrana przez odwołującą w dniu [...] lipca 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając treść art. 129 § 2 k.p.a., przewidującego, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji, stwierdziło, że termin do wniesienia dowołania upłynął w dniu [...] sierpnia 2014r. Odwołująca, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazała, iż przyczyną niezłożenia w terminie odwołania było przekonanie o braku zasadności składania odwołania. Przekonanie to ustało po lekturze artykułu prasowego, o którym mowa powyżej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy" i powołało pogląd doktryny, zgodnie z którym kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W związku z powyższym, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, należało uznać, iż zmiana zamiaru i przekonania co do zasadności wniesienia odwołania, nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, zaś podane w odwołaniu przyczyny nie są okolicznością uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W zaskarżonej decyzji zawarte było pouczenie o możliwości zaskarżenia decyzji wraz z terminem w jakim tej czynności procesowej można dokonać. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m. in. w wyroku NSA, sygn. akt I SA/Lu 1246/98 z dnia 8 grudnia 1999 r., LEX 40367: "O braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". W świetle powyższego należało, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, orzec jak w sentencji zaskarżonego orzeczenia. Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., orzekło o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanego w sprawie [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. poprzez zmianę nazwy orzeczenia z "decyzja" na "postanowienie". Postanowienie to Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniło tym, że na skutek pomyłki pisarskiej w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. wydanym w sprawie [...] omyłkowo, błędnie wpisano rodzaj orzeczenia administracyjnego. Powyższy błąd należało więc, zdaniem SKO w [...], uznać za oczywistą omyłkę pisarską. Ponadto, z treści postanowienia Kolegium wyraźnie miało wynikać, iż jest to postanowienie a nie decyzja. Stosowanie techniki komputerowej jest bardzo pomocne w pracy Kolegium, jednak jak w każdej dziedzinie ludzkiej działalności i tu także możliwe są pomyłki wynikające bądź to z przeoczenia bądź spowodowane usterkami technicznymi sprzętu elektronicznego. Dlatego też, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało art. 113 § 1 k.p.a. w celu sprostowania omyłki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pouczyło stronę o tym, że zgodnie z przepisem art. 127 § 4 k.p.a. w związku z art. 141 § 2 k.p.a. i art. 144 k.p.a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia strona z niego niezadowolona może się zwrócić do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skargę na decyzję z [...] grudnia 2015 r. wniosła pismem datowanym na [...] stycznia 2016 r. E. G., jako podstawę wskazując art. 53 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) i wnosząc o uwzględnienie przedmiotowej skargi w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaskarżonemu postanowieniu E. G. zarzuciła naruszenie art. 134 k.p.a. oraz art. 59 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła następujące okoliczności, mające uzasadniać zasadność skargi i zarzutów z jej petitum. [...] czerwca 2014 r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję kierującą skarżącą na egzamin teoretyczny i praktyczny w celu sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie uprawnień kategorii "B". Decyzja ta została stronie doręczona [...] lipca 2014 r., a więc termin odwołania upłynął [...] sierpnia 2014 r. Podstawą wydania w/w decyzji było wpłynięcie do Delegatury Biura Administracji i Praw Obywatelskich w Dzielnicy [...] wniosku Komendanta [...] Policji z [...] grudnia 2013 r. o sprawdzenie kwalifikacji skarżącej w ramach posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Ww. decyzja została doręczona stronie w dniu [...] stycznia 2014 r. Skarżąca przyznaje, że odwołania w ww. terminie nie złożyła, bowiem z treści szeregu orzeczeń sądów, jakie zapadły w podobnych sprawach jednoznacznie wynikało, że odwołanie byłoby oczywiście bezzasadne. Dopiero lektura artykułu "Jest szansa, by nie zdawać ponownie na prawo jazdy" autorstwa Danuty Frey zamieszczonego w dzienniku Rzeczpospolita z dnia 26 sierpnia 2014 r. spowodowała, że skarżąca zmieniła zdanie w tej kwestii i [...] sierpnia 2014 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z samym odwołaniem. Zdaniem skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skupiło się na wyjaśnieniu stronie kwestii konieczności istnienia braku winy strony w niedopełnieniu przez nią danej czynności w ustawowym terminie. W ocenie zaś skarżącej skupienie się tylko na przeszkodach fizycznych (np. powódź, nagła choroba itp.) nie zasługuje na pełną aprobatę, Zdaniem skarżącej zmiana dotychczasowej linii orzecznictwa NSA, w kwestii kluczowej dla rozstrzygnięcie jej sprawy, powinna być uznana za doniosłą i uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności. Obywatele bowiem, zdaniem skarżącej wyrażonym w uzasadnieniu skargi, mogą i powinni móc działać w zaufaniu do orzeczeń wydawanych w sprawach podobnych mimo, że nie są ich adresatami. Zdaniem skarżącej, za uzasadniające jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uznać należy wnioski, wypływające z orzeczenia wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w podobnej sprawie (sygn. akt I OSK 134/13), gdzie Sąd – w opinii skarżącej - wskazuje na oczywistą niekonstytucyjność § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012r., poz. 488). Skarżąca wskazuje, że w okresie od 15 sierpnia 2012 r. do 15 lipca 2013 r. rzeczywiście otrzymała w sumie 28 punktów karnych. Jednakże, przed wydaniem przez Komendanta [...] Policji wniosku z [...] grudnia 2013 r. o sprawdzenie kwalifikacji w ramach posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami, odbyła [...] września 2013 r. szkolenie, w celu zmniejszenia liczby punktów karnych. Zdaniem skarżącej, nie było więc podstaw do kierowania przez Komendanta [...] Policji ww. wniosku, a tym bardziej do wydania przez Prezydenta Miasta [...] przedmiotowej decyzji. Skarżąca podkreśla, że od daty publikacji ww. artykułu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynęły 3 dni. Zdaniem skarżącej, byłoby niestosowne, aby w demokratycznym państwie prawa obywatel był zmuszony do wykonania jakikolwiek obowiązku, który swe oparcie znajduje w przepisie uznanym przez Naczelny Sąd Administracyjny za niekonstytucyjny. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy także jego pod nieobecność przedstawiciela SKO i podtrzymało argumentację prawną i faktyczną podnoszoną również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zadaniem Sądu w niniejszym postępowaniu jest dokonanie kontroli prawidłowości zastosowania prawa oraz poprawności jego wykładni przez organ I i II instancji przy wydawaniu zaskarżonego i poprzedzającego do aktu (art. 1 ustawy z 25 lipca 2012 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 i art. 1 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn, niż zostały przez skarżącą wskazane w uzasadnieniu skargi, jako sui generis rozwinięcie zarzutów, zamieszczonych lakonicznie w petitum skargi i jednocześnie, jako ich uzasadnienie. Należy w sposób wyraźny stwierdzić, że w wyroku z 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 134/13 (OSG 2015 nr 3, poz. 17) przywoływanym przez skarżącą, Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w przedmiocie niekonstytucyjności § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), ale przytaczał tak sformułowany pogląd strony, jako stanowiący jeden z zarzutów skargi kasacyjnej. NSA wyraźnie stwierdził w uzasadnieniu swego wyroku, że "Z oceną Sądu, iż jest on skierowany nie do postępowania będącego podmiotem zaskarżonej przez M. G. decyzji należy się zgodzić", zaś "Wojewódzki Sąd również w postępowaniu ze skargi na decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie mógł odnosić się do konstytucyjności § 8 ust. 6 rozporządzenia, bowiem pozostawało to poza podmiotem sprawy". Zaskarżone postanowienie, pierwotnie nazwane "decyzją", podlega uchyleniu z innych przyczyn. Organ, w związku ze złożonym przez stronę w trybie art. 58 § 1 k.p.a. wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, składanego z wnioskiem, powinien był postąpić w sposób wynikający z dyspozycji art. 59 § 2 k.p.a. W wypadku uznania, że strona nie uprawdopodobniła uchybienia bez swej winy terminowi do wniesienia odwołania, organ powinien wydać w trybie art. 59 k.p.a. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, pouczając stronę, o przysługującym jej prawo do zaskarżenia orzeczenia. Dopiero nieskorzystanie przez stronę z możliwości zaskarżenia postanowienia organu do sądu administracyjnego lub też treść orzeczenia sądowego, wydanego w wypadku skutecznego wniesienia skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, upoważniałoby Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpoznania sprawy w trybie art. 134 k.p.a. w celu ustalenia dopuszczalności odwołania od decyzji z [...] czerwca 2014 r. Prezydenta Miasta [...] i uchybienia terminu do wniesienia tego odwołania (patrz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2011, s. 749 i n.). W przedmiotowej sprawie, rację ma więc skarżąca, zarzucając organowi naruszenie art. 134 i art. 59 § 2 k.p.a., choć w uzasadnieniu skargi brak jest poprawnej i nawiązującej do wykładni ww. przepisów argumentacji dotyczącej sposobu zarzucanego przez skarżącą naruszenia tych przepisów przez SKO w [...]. Kwestią wymagającą dodatkowego ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest kwestia dopuszczalności sprostowania decyzji w sprawie [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., dokonanego postanowieniem z [...] lutego 2016 r. Nr [...] poprzez zmianę nazwy orzeczenia z "decyzja" na "postanowienie". Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji władny jest dokonywać w drodze postanowienia sprostowania błędów pisarskich oraz rachunkowych i innych oczywistych omyłek w wydanych decyzjach. Instytucja sprostowania błędu pisarskiego, rachunkowego lub innej oczywistej omyłki nie może być jednak wykorzystana przez organ administracji publicznej, jako instrument służący konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego – a takim jest niewątpliwie błędne określenie orzeczenia rozstrzygającego sprawę, zwłaszcza ostatecznie (patrz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2011, s. 643). Postanowienie z 12 lutego 2016 r., nie zostało jednak przez stronę zaskarżone, stając się ostatecznym. Błąd proceduralny, popełniony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], polegający na nadaniu orzeczeniu nazwy "decyzja" zamiast "postanowienie", nie podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. również i dlatego, że jest to błąd istotny, gdyż – z uwagi na treść art. 104 § 2 k.p.a. i art. 123 § 2 k.p.a. – decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji; postanowienia natomiast nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba, że przepisy szczególne stanowią odmiennie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w sprawie, wziął jednakże pod uwagę, że w związku z uchyleniem niniejszym wyrokiem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2015 r. (nazwanego pierwotnie "decyzją"), traci znaczenie prawne ww. postanowienie SKO w [...] z [...] lutego 2016 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Dlatego też nie ma uzasadnienia prawnego dla orzekania przez WSA w Warszawie w przedmiocie tegoż postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, weźmie pod rozwagę wskazane wyżej przepisy przy wydawaniu orzeczenia. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) p.p.s.a.. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a., uznając w oparciu o dokumenty zgromadzone w sprawie, że rzeczywistym kosztem postępowania niezbędnego dla celowego dochodzenia praw skarżącej jest uiszczony przez nią wpis sądowy w wysokości 100 zł.