VII SA/Wa 470/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-05
Skład orzekający: Ewa Machlejd, Joanna Gierak – Podsiadły, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku mieszkalnego może zostać utrzymana w mocy, jeśli postępowanie prowadził organ, który jednocześnie był inwestorem tego budynku lub miał z nim powiązania, co może stanowić podstawę do wyłączenia organu od prowadzenia postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postanowienia, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Okoliczność, że decyzję wydano przez pracownika lub organ podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 KPA (np. gdy organ był jednocześnie inwestorem lub miał powiązania z inwestorem), stanowi podstawę do wznowienia postępowania i skutkuje koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Skarżący A. i J. B. wnieśli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku mieszkalnego. Budynek nie odpowiadał warunkom pozwolenia na budowę pod względem lokalizacji, gabarytów, kształtu i konstrukcji. Skarżący zarzucili, że postępowanie było prowadzone przez organ (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego), który był jednocześnie inwestorem lub miał powiązania z inwestorem, co powinno skutkować jego wyłączeniem.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 kwietnia 2007 r. i z dnia 22 grudnia 2011 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. B. i J. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. B. i J. B. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012r. na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (DZ. U. z 2010r. nr 243 poz. 1623 ze zm.) po rozpatrzeniu sprawy samowolnej realizacji budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] w miejscowości S. W. gm. D. nakazał A. i J.B. rozbiórkę tego budynku.
Inwestorzy nabyli działkę wraz z budynkiem aktem notarialnym Rep. A [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. od A. i Z. B.
W chwili kontroli 5 grudnia 2011r. ustalono, że budynek jest zrealizowany w całości i użytkowany. Właściciele nieruchomości A. i J. B. przedłożyli decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] z dnia [...] października 2003r., znak [...] wydaną przez Starostwo Powiatowe w [...] wraz z zatwierdzoną dokumentacją techniczną. W wyniku oględzin budynku mieszkalnego zrealizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości S. W., gm. D. stwierdzono, że budynek ten nie odpowiada warunkom wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego nr [...] z dnia [...] października 2003r. z uwagi na:
• odmienną lokalizację – budynek zaprojektowany zlokalizowany w odległości 2.00 m od wschodniej granicy i w odległości 28.30 m od granicy południowej, zrealizowany został jako budynek zlokalizowany w odległości około 5.80 m od granicy wschodniej i w odległości około 45.30 m od granicy południowej (a więc budynek zrealizowany został przesunięty o około 17.00 m w stosunku do budynku zaprojektowanego);
• odmienne charakterystyczne parametry techniczne:
- gabaryty budynku i jego kształt – projektowany budynek w kształcie litery "L" o wymiarach dłuższych boków 13,10 x 13,40 m, zrealizowany został w kształt prostokąta o wymiarach 14,30 x 6,30 m – z czego zadaszony taras o wymiarach 3,20 x 6,30 m;
- wysokość kondygnacji parterowej budynku – w budynku projektowanym wysokość pomieszczeń parteru 2,70 m – wysokość w budynku zrealizowanym do spodu podłogi – 2,41 m, do spodu belki stropowej – 2,25 m;
- niższa wysokość budynku zrealizowanego ze względu na niższą wysokość pomieszczeń parteru i brak ścianki kolanowej poddasza;
- podstawowe elementy konstrukcyjne – projektowany budynek o konstrukcji murowanej, zrealizowany został o konstrukcji drewnianej; budynek projektowany z klatką schodową i poddaszem użytkowym – zrealizowany jest bez klatki schodowej i z poddaszem nieużytkowym;
- brak jakiegokolwiek odniesienia i możliwości ustosunkowania się do zachowania funkcji pomieszczeń oraz rozmieszczenia i wielkości otworów okiennych i drzwiowych, a także wyglądu zewnętrznego budynku gdyż zrealizowany budynek nie odpowiada budynkowi zaprojektowanemu.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności ustaleń kontrolnych organ nadzoru stwierdził, że pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] października 2003r. znak [...] wydane przez Starostwo powiatowe w [...] nie dotyczy przedmiotowego budynku mieszkalnego, gdyż obiekt ten zrealizowany został w innym miejscu działki, ma inne gabaryty oraz kształt, odmienna konstrukcję i wygląd zewnętrzny niż przewiduje zatwierdzony projekt techniczny stanowiący integralny załącznik do w/w pozwolenia na budowę. W tej sytuacji stwierdzono, że w/w budynek został zrealizowany bez pozwolenia na budowę i stanowi samowolę budowlaną.
W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na A. i J. B. obowiązek przedłożenia w terminie do 31 marca 2012r.
• zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
• czterech egzemplarzy projektu budowlanego sporządzonego przez uprawnionego projektanta oraz sprawdzonego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem projektanta i sprawdzającego o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego aktualnym na dzień opracowania projektu;
• oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Pomimo przedłużenia na wniosek A. B. w/w terminu do 30 września 2012r. obowiązek nie został wykonany co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę.
Po rozpatrzeniu odwołania A. i J. B. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości podzielając ustalenia i stanowisko organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. i J. B. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie art. 48 a nie 50 i 51 Prawa budowlanego, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego art. 7, 8, 77 Kpa, a ponadto 97 § 1 pkt 4 Kpa.
Skarżący podnieśli, że nie byli inwestorem robót budowlanych oraz nie wiedzieli o samowoli w chwili nabycia nieruchomości od Z. B. – ówczesnego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zarazem był właścicielem w/w obiektu budowlanego, a także prowadził postępowanie w przedmiocie stwierdzenia odstępstw zrealizowanego obiektu od zatwierdzonego projektu budowlanego. Skarżący zarzucali nieprawidłowości funkcjonowania Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] w szczególności występowania przez Z. B. w podwójnej roli – inwestora i organu nadzoru budowlanego oraz zatajanie problemu samowoli i nieprawidłowości w tworzeniu dokumentacji dotyczącej sprawy.
Skarżący podnosili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez niewydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej w sytuacji, gdy w przedmiocie tejże samowoli toczy się postępowanie karne prowadzone przez Komendę Powiatową Policji w P. po nadzorem Prokuratury Rejonowej w P. w sprawie o sygn. akt [...], od wyniku którego zależeć będzie rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie tej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania czy organ administracji orzekając w sprawie naruszył prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany podstawą podaną w skardze.
Sąd skargę uwzględnił, ponieważ zaskarżona decyzja, a także ją decyzja poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] w miejscowości S. W. gmina D.
Postawę materialnoprawną decyzji stanowi przepis art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 243, poz. 1623 z 2010 r.), który zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu rozbiórki, gdy zobowiązani nie przedłożą stosowanych dokumentów umożliwiających przeprowadzenie procedury legalizacyjnej samowoli budowlanej.
Jak wynika z dołączonych akt administracyjnych postępowanie w sprawie prawidłowości realizacji przedmiotowego budynku położonego na działce nr [...] we wsi S. W. gmina D. zostało wszczęte dnia [...] kwietnia 2007 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Z. B.
Inwestorami budynku do stanu surowego zamkniętego byli B. i W. S., którzy legitymowali się decyzją nr [...] Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] października 2003 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego oraz zbiornika bezodpływowego szczelnego na działce nr [...] we wsi S. W. gmina D.
Po przeprowadzonej przez inspektora Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Z. B. i I. J. kontroli obiektu budowlanego w dniu [...] kwietnia 2007 r. postanowieniem nr [...] z dnia 30 kwietnia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Z. B. na podstawie art. 36a ust. 1, 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał B. I W. S. roboty budowlane i nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót i ekspertyzy technicznej budynku. Następnie nieruchomość (działka nr [...] wraz z budynkiem) została sprzedana w dniu 26 listopada 2007 r. przez B. i W. S. Z. i A. B., a w dniu 6 sierpnia 2008 r. przez tych ostatnich skarżącym J. i A. B.
Dalsze postępowanie było prowadzone z upoważnienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przez starszego inspektora I. J. , która dokonała kolejnych oględzin obiektu 5 grudnia 2011 r. i w dniu 22 grudnia 2011 r. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane w związku z samowolnie zrealizowanym budynkiem wstrzymała A. i J.B.prowadzenie robót budowlanych i nałożyła obowiązek przedłożenia do dnia 31 marca 2012 r. dokumentów niezbędnych do legalizacji budynku.
Podczas kontroli stwierdzono, że budynek jest zrealizowany w całości i jest użytkowany, jednakże nie odpowiada warunkom decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] października 2003 r. Termin realizacji obowiązku przedstawienie dokumentacji został postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. przedłużony do dnia 30 września 2012 r. na wniosek A. B.
Decyzja nr [...] z dnia [...] października 2012 r. o nakazie rozbiórki budynku na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego również została wydana przez starszego inspektora z upoważnienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] I. J. Pomimo podnoszonego przez skarżących zarzutu, że w postępowaniu brali udział pracownicy organu, w stosunku do których wszczęto postępowanie przygotowawcze w sprawie nieprawidłowości związanych z tą sprawą (art. 24 § 1 pkt 6 kpa) [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie dopatrując się naruszenia przepisów postępowania w sprawie.
Stwierdzić należy, że okoliczność, iż decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa stanowi podstawę wznowienia postępowania.
W tym stanie rzeczy mając na uwadze naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, decyzję ją poprzedzającą, a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. i nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., bowiem było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 145 § 1 pkt 1b i 135 ppsa).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło