VII SA/Wa 483/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2020 r. sprawy ze skargi Z.C. i K. C. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 20119r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z zażaleniem Z. C.i K. C., reprezentowanych przez adwokat M. Ś., na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lipca 2019 r., sygn. [...], odmawiające uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku przy ul. K. [...] w P. - działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2067), art. 39 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (tekst jedn. Dz. U. Z 2019 r., poz. 1186) oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § i pkt 1 w związku z art. 144 i art. 234 k.p.a. - Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że orzeczeniem z [...] lipca 2019 r., sygn. [...], [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku przy ul. K. [...]. Organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowy obiekt, datowany na okres sprzed 1939 r., posiada wartości historyczne, jako dokument materialny rozwoju zabudowy mieszkalnej Piaseczna, oraz naukowe, jako źródło do badań nad minioną epoką. Ustalenia te organ podjął po zapoznaniu się z dokumentacją przedłożoną do uzgodnienia, zawierającą opinię o stanie technicznym przedmiotowej nieruchomości. Wnoszący zażalenie zarzucili, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego pominięto opinię techniczną zgodnie z którą budynek uległ zniszczeniu powodującym utratę walorów zabytkowych, stopień zniszczenia wyklucza możliwość przeprowadzenia remontu, występuje zagrożenie zawalenia się obiektu. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że w myśl art. 39 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Budynek objęty postępowaniem został ujęty w gminnej ewidencji zabytków. W związku z powyższym, organ ochrony zabytków posiada kompetencje do zajmowania stanowiska w sprawie planowanej inwestycji. Ponadto, obiekt ten znajduje się na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części miasta P. dla obszaru ograniczonego ulicami: J. , W., S., torami kolejowymi W.-R. - etap 1, przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w P. z [...] maja 2012r. nr [...]. Powyższy akt prawa miejscowego nie zawiera ustaleń ochrony konserwatorskiej przedmiotowej nieruchomości. W świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć należy, że wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. W związku z powyższym, organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy projektowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tj. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obszaru. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ocenił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za merytorycznie zasadne. Z punktu widzenia konserwatorskiego istotne jest zachowanie budynku wnioskowanego do rozbiórki. Jest on egzemplifikacją historycznej zabudowy P., która zachowania jest jedynie szczątkowo i daje wyobrażenie o funkcjonowaniu miasta przed II wojną światową. Stanowi jednocześnie źródło do badań nad dziejami architektury drewnianej na terenie M. Obiekt zachował pierwotną formę architektoniczną. Budynek cechują ponadto wartości artystyczne, których nośnikiem jest zrównoważona kompozycja jego bryły i dekoracyjny układ szalunków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że wziął pod uwagę niezadawalający stan techniczny budynku. Przeanalizował opinię techniczną wykonaną przez mgr. inż. M.P. w marcu 2018 r. W opracowaniu tym stwierdzono, że stan szalunków wyklucza ich wykorzystanie, w przyziemiu budynku występuje drewno zgnile na skutek długotrwałego działania wody. W ścianach konstrukcyjnych od strony ul. K. zaobserwowano pleśń. Korozja biologiczna tej partii budynku wpływa na brak nośności. Także wewnątrz budynku odnotowano ww. korozję i zawilgocenie. Zwrócono uwagę, że w ubytkach warstw podłogowych daje się zauważyć zniszczenia konstrukcji stropów. Autor opinii określił, że pokrycie dachu z blachy jest w większości przerdzewiałe, przez co konstrukcja drewniana dachu narażona jest na penetrację przez wody opadowe. Podsumowując, uznał, że ze względu na zniszczenia większości elementów konstrukcyjnych nie jest możliwy remont budynku. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ocenił, że nie zostało skutecznie udowodnione, by przedmiotowy obiekt znajdował się w stanie katastrofy budowlanej bądź w stanie bezpośrednio ją poprzedzającym. Wnioski o naruszeniu nośności budynku zawarte w ekspertyzie technicznej złączonej do wniosku o uzgodnienie pozwolenia na rozbiórkę nie zostały poparte obliczeniami dotyczącymi statyki budynku. Nie oparto ich także na badaniach laboratoryjnych. Autor opracowania nie przedstawił analizy konkretnych odkrywek substancji budynku, tak więc należy uznać, że wnioski zostały wyciągnięte jedynie na podstawie analizy makroskopowej. W przypadku budynku drewnianego pokrytego szalunkiem, stan konstrukcji można ocenić jedynie po zdemontowaniu fragmentów okładziny. Nie określono rodzaju korozji biologicznej, tj. konkretnych drobnoustrojów atakujących substancję materialną zabytku, ani też zasięgu zniszczeń. Nie przeanalizowano możliwości użycia w omawianym przypadku konkretnych metod naprawczych tj. wprowadzenia skutecznych izolacji, wzmocnienia konstrukcyjnego, zastosowania środków biobójczych. Powyższa opinia nie może stanowić samodzielnej podstawy do sformułowania wniosku na temat zasadności rozbiórki przedmiotowego budynku. Przede wszystkim zaś nie podejmuje ona zagadnienia, jakim jest zakres, sposób oraz techniczne warunki przeprowadzenia remontu, w celu poprawy stanu technicznego budynku. Nie zostało udowodnione, że jego remont byłby niemożliwy. Teza skarżących o zagrożeniu katastrofą budowlaną zawarta w zażaleniu nie została natomiast poparta żadnym dowodem. Minister podkreślił, że historyczna forma obiektu jest w dalszym ciągu w pełni czytelna, co potwierdza dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła Z. i K. C., reprezentowani przez adw. M. S. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono cyt. "naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 7 KPA, art. 77 par. I KPA oraz art. 107 KPA - poprzez brak wyczerpującego rozpoznania materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i jego przeanalizowania. w szczególności opinii technicznej mgr inż. M. P. oraz dołączonego do zażalenia z dnia I2.08.2019r. dokumentu - pisma Burmistrza Miasta i Gminy P. ([...]). a konsekwencji uznanie, iż w sprawie nie zostało skutecznie udowodnione, by przedmiotowy obiekt znajdował się w stanie katastrofy budowlanej bądź w stanie bezpośrednio ją poprzedzającym." – koniec cytatu, pisownia oryginalna. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz cyt. "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania", o zwrot kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego strony, niezbędnymi do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. Stanowisko skarżących znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne. Zarzuty skargi nie są uzasadnione. Skarżący wskazali, że przedłożona przez nich ekspertyza techniczna sporządzona była z uwzględnieniem stanu faktycznego na marzec 2018r., tymczasem zniszczenie budynku sukcesywnie postępuje. Zdaniem Sądu, teza ta świadczy o braku dążenia właścicieli do zachowania substancji zabytkowego budynku, to zaś powinno skutkować interwencją organu konserwatorskiego i rozważeniem konieczności nakazania wykonania prac zabezpieczających. Także podnoszona w skardze okoliczność "przejęcie pieczy" nad budynkiem przez bezdomnych stanowi li tylko o braku troski właścicieli o ich zabytkowe mienie. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jako wyspecjalizowany w zakresie ochrony zabytków, dysponuje fachową wiedzą pozwalającą na ocenę zasadności ochrony zabytku w kontekście wniosku o uzgodnienie rozbiórki. Wbrew zarzutom skarżących odniósł się przy tym także do stanu technicznego zabytku ujawnionego przez strony w toku postępowania. Należy podkreślić - zabytkiem zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 23 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2067) jest "nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia drewniana zabudowa miasta stanowiąca o jego unikalnym charakterze, powinna być zachowywana i konserwowana, a nie wymieniana na zabudowę współczesną, wznoszoną nierzadko według projektów typowych czy powtarzalnych, co powoduje stopniową utratę tożsamości miasta. Minister ocenił, że projektowana rozbiórka mogłaby stać się niebezpiecznym precedensem do likwidacji kolejnych historycznych budynków Piaseczna, znajdujących się w chwili obecnej w gorszym staniem technicznym, co nieodwracalnie mogłoby wpłynąć na wizerunek miasta, pozbawiając go elementów które stanowią o jego historii i tożsamości. Zatem realizacja zamierzenia zgodnie z przekazanym programem prac jest niedopuszczalna z punktu widzenia konserwatorskiego. Podniesiona w uzasadnieniu skargi okoliczność cyt. "Dodatkowo w styczniu 2020r. w budynku wybuchł pożar który mocno nadwyrężył stan konstrukcyjny, na dowód czego skarżący przedłożą aktualną ekspertyzę techniczną. Biorąc powyższe względy pod uwagę wskazać należy, iż niewątpliwie obiekt znajduje się w stanie katastrofy budowlanej, a stopień korozji powoduje konieczność rekonstrukcji większej części substancji budowlanej." - może być przesłanką dla kolejnego wniosku o uzgodnienie rozbiórki skierowanego do organu konserwatorskiego. Nie może jednak wpłynąć na sądową ocenę zaskarżonego orzeczenia. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).