VII SA/Wa 485/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. O. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 485/18 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 485/18. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj., zwolnienia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na podstawie złożonego wniosku referendarz ustalił, że A. O. jest osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada dwa domy o pow. 35 i 37 m2, gospodarstwo rolne o pow. 7,4 ha. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 860 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo rolne z produkcją winorośli, jednak obecnie zaprzestał produkcji. W gospodarstwie rolnym posiada mini traktor i glebogryzarkę. Nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Nie prowadzi hodowli zwierząt, ani drobiu. Wnioskodawca wskazał, że stałe wydatki są następujące: alimenty na syna 900 zł., mieszkanie 360 zł., prąd 90 zł., podatek rolny 30 zł., kredyt 330 zł., leki 100 zł. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 485/18 starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów związanych z obsługą profesjonalnego pełnomocnika. Z danych zawartych w złożonym wniosku nie przedstawia się obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej, której nie stać na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Wnioskodawca posiada stały dochód z emerytury, a dodatkowo posiada dwa domy i gospodarstwo rolne o pow. 7,45 ha. Nadto wskazano, że trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy przeczy okoliczność, iż wnioskodawca zamierzał wybudować cztery budynki mające spełniać funkcje domków letniskowych z przeznaczeniem pod agrotutystykę. Fakt bycia inwestorem tej inwestycji nie koresponduje z trudną sytuacją przedstawioną we wniosku. Z powyższego wynika, że wnioskodawca nie przedstawił swojego wniosku w sposób wyczerpujący i przejrzysty w ocenie starszego referendarza sądowego. Sprzeciw od ww. postanowienia starszego referendarza wywiódł skarżący. W ocenie wnoszącego sprzeciw postanowienie z dnia 30 kwietnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 485/18 narusza: a) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 1305/2013 w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolnictwa (EFRROW), b) Konstytucji RP w zakresie art. 2, 20, 23, 31, 32 punkt 2, art. 47, art. 64. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że starszy referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zadał sobie trudności przeanalizowania sytuacji materialnej skarżącego. Podkreślono przy tym, że otrzymywane świadczenie emerytalne w wysokości 1 960 zł w kontekście ponoszonych kosztów życia w wysokości 2 500 zł w jego ocenie w pełni uzasadniają udzielenie przedmiotowego prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że różnica pomiędzy emeryturą o ponoszonymi wydatkami zaspokajana jest z własnej produkcji żywności czy energetycznych jak np. opał. Wnioskodawca wyraził przy tym zapatrywanie, że kwestionowanym orzeczeniem sąd dokonuje wywłaszczenia jego z posiadanych nieruchomości, naruszając przy tym normy 2, 20, 23, 31, 32 punkt 2, art. 47, art. 64 Konstytucji R.P. oraz przepisów Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 1305/2013 w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolnictwa (EFRROW). W ocenie skarżącego postanowienie starszego referendarza sądowego stanowi daleko idącą ingerencję w jego prawo własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że A. O. jest osobą prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada dwa domy o pow. 35 i 37 m2, gospodarstwo rolne o pow. 7,4 ha. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 860 zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi gospodarstwo rolne z produkcją winorośli, jednak obecnie zaprzestał produkcji. W gospodarstwie rolnym posiada mini traktor i glebogryzarkę. Nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Nie prowadzi hodowli zwierząt, ani drobiu. Wnioskodawca wskazał, że stałe wydatki są następujące: alimenty na syna 900 zł., mieszkanie 360 zł., prąd 90 zł., podatek rolny 30 zł., kredyt 330 zł., leki 100 zł. Mając na uwadze powyższe, oraz analizę akt sprawy, Sąd w pełni podziela ustalenia Starszego referendarza sądowego, że skarżący nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy, bowiem składane przez niego oświadczenia co do jego aktualnej sytuacji materialnej budzą uzasadnione wątpliwości. We wniesionym sprzeciwie skarżący nie podniósł okoliczności które podważyły ww. ustalenia. Analizowany środek zaskarżenia stanowi wyłącznie polemikę z ustalenia poczynionymi przez st. referendarza sądowego. Uwypuklenia przy tym wymaga okoliczność, że sam skarżący we wniesionym sprzeciwie wskazuje fakt, iż nie wskazał w złożonym w dniu 10 marca 2018 r. (data nadania) wyczerpujących i rzetelnych danych co do jego aktualnej sytuacji majątkowej. Należy bowiem zauważyć, że w uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu wyraźnie skarżący wskazał, że oprócz świadczenia emerytalnego uzyskuje on określonej wysokości dochody z prowadzonej produkcji żywności oraz działalności związanej z opałem. Ponadto w uzasadnieniu wskazano, że ponoszone przez wnioskodawcę koszty miesięcznego utrzymania oscylują na kwotę 2 500 zł. Natomiast w formularzu PPF wnioskodawca podniósł m.in., że zaniechał on z uwagi na występujące trudności prowadzenia produkcji rolnej, przy czym w zakresie ponoszonych wydatków wskazał wydatki obligujące na kwotę 1810 zł. Z uwagi na wyżej opisane rozbieżności należy uznać, że oświadczenie wnioskodawcy w zakresie jego sytuacji materialnej w dalszym ciągu budzi uzasadnione wątpliwości. Za zbyt daleko idące należy przy tym uznać zarzuty sprzeciwu, iż zaskarżonym postanowieniem nastąpiło naruszenie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 1305/2013 w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolnictwa (EFRROW) oraz Konstytucji RP w zakresie art. 2, 20, 23, 31, 32 punkt 2, art. 47 i art. 64. Podkreślenia przy tym wymaga okoliczność, że skarżący błędnie przy tym interpretuje argumentacje starszego referendarza sądowego - jako nakaz pozbawienia (wywłaszczenia) jego z posiadanego prawa własności nieruchomości. W tym zakresie wskazano w orzeczeniu wyłącznie alternatywną możliwość uzyskania środków finansowych poprzez dzierżawę lub sprzedaż posiadanych przez wnioskodawcę nieruchomości. Całkowicie chybiony jest przy tym zarzut sprzeciwu, iż ewentualne wydzierżawienie przedmiotowego gospodarstwa rolnego miało stanowić swoistego rodzaju wywłaszczenie skarżącego z przysługującego mu prawa własności, czy też stanowić naruszenie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 1305/2013 w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolnictwa, bowiem instytucja dzierżawy nieruchomości nie pozbawia dotychczasowego właściciela prawa własności, tylko polega na odpłatnym i czasowym przekazaniu rzeczy w posiadanie zależne. Sąd rozpoznający niniejszy sprzeciw w pełni aprobuje przy tym stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. II OZ 1402/14 w którym wskazano, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu /postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1402/14, LEX nr 1624493). Skarżący, wnosząc skargę do tutejszego Sądu, musi mieć świadomość, że postępowanie sądowe wiąże się z ponoszeniem kosztów, a wyjątkiem od zasady odpłatności za wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego jest możliwość uzyskania zwolnienia np. z obowiązku uiszczenia wpisu. Jednak "prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412). Ustosunkowując się zaś do kwestii zwrócenia się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie uwypuklonym przez skarżącego – Sąd rozpoznający niniejszy sprzeciw nie znalazł podstaw do zwrócenia się w akcentowanym przedmiocie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, bowiem w niniejszym postępowaniu nie zachodzą podstawy do zadania pytania prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.