VII SA/Wa 49/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Asesor WSA Paweł Groński, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2006 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. S. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...], [...] w W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 157 § 3 Kpa, po rozpatrzeniu wniosków S. N. i I. N. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980r, znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Gminy J. z dnia [...] sierpnia 1980r., Nr [...], w przedmiocie udzielenia A. M. pozwolenia na dobudowę części inwentarsko-składowej do istniejącego budynku inwentarskiego w S. gm. J. - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 1980r., której wzruszenia domagają się S. N. i I. N., była już przedmiotem weryfikacji w trybie art. 156 § 1 Kpa, z wcześniejszego wniosku S. N. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 1993r. znak: [...] - odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...]. W/w decyzja Ministra została zaskarżona przez S. N. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 stycznia 1994r. o sygn. akt IV SA 505/93 - skargę oddalił. W tych okolicznościach sprawy, zdaniem organu I instancji brak było podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy. Ponadto kolejna decyzja załatwiająca sprawę co do istoty, byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Decyzją z dnia [...] października 2006r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku S. N. i I. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. - utrzymał w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli I. N. i S. N. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. N. jako złożonej z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Postanowienie to wobec braku wniesienia skargi kasacyjnej stało się prawomocne. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie rozpoznaniu przez Sąd podlega skarga I. N. W skardze wskazał, że chlewnia została wybudowana w odległości 15 metrów od jego domu mieszkalnego, a w tym czasie obowiązywały przepisy, które stanowiły, iż odległości ta winna wynosić 80 metrów. Ponadto stara chlewnia została obudowana bloczkiem i zmieniona konstrukcja dachu bez planu, a decyzja o pozwoleniu na budowę chlewni była fikcyjna, dlatego też brak jest dokumentacji związanej z jej budową. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasową argumentację oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca -nie naruszają prawa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając w niniejszej sprawie jako organ I i II instancji trafnie podniósł, że w związku z kontrolą zgodności z prawem -jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 1994r. w sprawie o sygn. akt IV SA 505/93 - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Gminy J. z dnia [...] sierpnia 1980r. w przedmiocie pozwolenia na budowę części inwentarsko-składowej do budynku inwentarskiego, decyzja ta nie może być badana ponownie ani przez organ administracji publicznej, ani też przez sąd administracyjny. W innym wypadku, bowiem doszłoby do naruszenia generalnej zasady systemowej res iudicata, czyli powagi rzeczy osądzonej. Zasada ta obecnie wyrażona jest w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (poprzednio - w art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Zgodnie z nią, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki prawne nie tylko na wynik przyszłego postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie, ale również wykracza poza zakres tego postępowania. A więc jego działaniem objęte jest także przyszłe postępowania administracyjne w sprawie, np. dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Nie zastosowanie się do tej reguły przez sąd powodowałoby naruszenie prawa dające podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 w/w ustawy). Natomiast naruszenie art. 153 cytowanej wyżej ustawy przez organy administracyjne powodowałoby konieczność - w razie złożenia na takie rozstrzygniecie organu skargi do sądu - uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności). Jest to gwarancja przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu. Dlatego oddalenie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na niezgodność decyzji z prawem, czyli de facto uznanie, iż decyzja ta odpowiada prawu, zamyka drogę organowi administracyjnemu do stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na związanie oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 21 stycznia 1994r. Tak więc Główny Inspektor nadzoru Budowlanego prawidłowo na podstawie art. 157 § 3 Kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980r. Zgodnie z art. 157 § 3 Kpa odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić jedynie wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne m.in. z przyczyn przedmiotowych, do których zalicza się takie okoliczności, jak np. żądanie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, które jeszcze nie zostały wydane, oparcie żądania na podstawach uruchomienia innych trybów (wyrok NSA z dnia 1 lipca 1998r., III SA 1342/97) oraz istnienie przeszkód prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych, jak np. związanie organu administracyjnego oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego (zasada powagi rzeczy osądzonej wyrażona w art. 153 w/w ustawy). Dodatkowo należy stwierdzić, że dokonanie ponownej oceny decyzji w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, która była już przedmiotem weryfikacji w tym trybie, powodowałoby naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, w konsekwencji prowadząc do naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ taka decyzja rozstrzygałaby ponownie tę samą sprawę, między tymi samymi stronami. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy.