VII SA/Wa 502/15

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2016r. po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni [...] w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. L. i P. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Spółdzielni [...] w W. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 28 lipca 2016r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek Spółdzielni [...] w W., zwanej dalej Spółdzielnią na obowiązującym formularzu PPPr stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015r. (Dz. U. z 2015r., poz. 1257) w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że Spółdzielnia posiada środki trwałe o wartości 595.406,36 złotych. Dodano, że jest to wartość księgowa gruntów pod drogami osiedlowymi i w pasach dróg publicznych pozostających we współwłasności. Wskazano, że strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 1738,92 złotych. Na koncie bankowym Spółdzielnia posiada kwotę 2.379,91 złotych. Ze sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 1743/15 (vide: postanowienie Sądu z dnia 7 czerwca 2016r.) w której Spółdzielnia również występowała z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że posiada fundusz udziałowy w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych o wartości 50.180,61 złotych. Wskazano, że zobowiązania Spółdzielni na dzień 27 lipca 2016r. wynoszą 10.376 złotych przy posiadanych środkach 2379,91 złotych. Podniesiono, że zobowiązania w większości mają charakter zobowiązań pracowniczych, regulowanych w pierwszej kolejności jak koszty księgowości i likwidacji. Ponadto podano, że majątek trwały nie nadaje się do spieniężenia. Stan środków w kasie wynosi " zero" złotych i brak jest spodziewanych dochodów. W piśmie z dnia 28 lipca 2016r. załączonym do formularza wniosku PPPr Spółdzielnia poinformowała, że prowadzi wyłącznie działalność likwidacyjną, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada z tego tytułu dochodów. Wskazała, że ponosi miesięcznie następujące koszty tj. koszty likwidatora 700,00 złotych, koszty prowadzenia księgowości 200,00 złotych, koszty funkcjonowania siedziby spółdzielni w tym archiwum dokumentacji spółdzielni 300,00 złotych. Ponadto ponosi inne nieregularne koszty tj. koszty opracowania sprawozdania finansowego z bilansem, opłaty sądowe w tym KRS, opłaty pocztowe itp. Spółdzielnia wyszczególniła zobowiązania na dzień 27 lipca 2016r., które obowiązana jest ponieść. Należą do nich: - nie wypłacone koszty likwidatora za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2016r. – w wysokości - 2100 złotych, - nie wypłacone koszty księgowania za miesiące od stycznia do lipca 2016r. - w wysokości- 1650 złotych, - nie pokryte koszty siedziby za okres od 1 stycznia 2015r.- do 27 lipca 2016r. – w wysokości - 5700 złotych, - nie zwrócone koszty sądowe w sprawie samowolnie zajętego gruntu spółdzielni z 2016r. w wysokości - 786 złotych, - nie zwrócone koszty opłat w KRS w 2016r. - w wysokości 140 złotych. Łącznie podano, że ww. zobowiązania wynoszą 10.376 złotych. Przewyższają posiadane środki o 7996,09 złotych. Spółdzielnia podkreśliła, że zobowiązania te noszą charakter zobowiązań pracowniczych, regulowanych w pierwszej kolejności, jak koszty księgowości i likwidacji. Zaznaczyła, że posiadany majątek trwały grunty pod ulicami osiedlowymi i w pasach drogowych dróg publicznych w większości o charakterze współwłasności nie dają się spieniężyć. Jedynie w przypadku przejęcia przez gminę mogłoby stanowić przychód Spółdzielni. Dodała, że gmina odmówiła ich przejęcia. Spółdzielnia do wniosku załączyła kserokopie wyciągu bankowego za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec 2016r. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2 p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego ( art. 245 § 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku Spółdzielni rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych w rozpatrywanej sprawie należy zaliczyć jedynie wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych (jest to najniższy wpis pobierany w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Analizując oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu PPPr oraz w piśmie z dnia 28 lipca 2016r. uznano, że strona wnioskująca nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z posiadanych informacji wynika, że Spółdzielnia [...] posiada fundusz udziałowy w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych o wartości 50.180,61 złotych oraz środki trwałe o wartości 595.406,36 złotych. Nadto, strona wnioskująca na rachunku bankowym posiada środki pieniężne w wysokości 2379,91 złotych. Zauważyć należy, iż z załączonych kserokopii wyciągów bankowych wynika, że Spółdzielnia w kwietniu 2016r, na koncie posiadała środki w wysokości 13.282,71 złotych, w maju 2016r. w wysokości 2722,01 złotych, w czerwcu 2016r. w wysokości 2449,91 złotych. Z powyższego wynika, że saldo na rachunku bankowym od kwietnia jest zawsze dodatnie. Zatem Spółdzielnia posiada środki na rachunku bankowym oraz środki trwałe i udział w kapitale zakładowym, majątku o wyżej wskazanej wartości dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy nie ma znaczenia, wskazywana przez nią okoliczność, że nie prowadzi działalności gospodarczej i znajduje się w stanie likwidacji. Wskazać należy, że likwidację Spółdzielni otwarto z dniem 30 czerwca 2004r. i z akt sprawy nie wynika aby likwidacja została zakończona. Nie sposób jest uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z procesem likwidacji stanowi argument przemawiający za przyznaniem prawa pomocy. Podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, gdyż koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi stronę skarżącą. Uwzględniwszy powyższe, a przede wszystkim środki którymi dysponuje na rachunku bankowym, wysokość środków trwałych Spółdzielni {...] stwierdzono, że pomimo ponoszonych wydatków i zobowiązań jest ona w stanie samodzielnie ponosić pełne koszty postępowania sądowego. Zdaniem referendarza sądowego brak jest konieczności ustanawiania dla Spółdzielni profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Jak wynika z akt sprawy złożyła ona już w niniejszej sprawie skargę kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 29 stycznia 2016r. Sporządził ją w jej imieniu profesjonalny pełnomocnik, co uczyniło zadość wprowadzonemu na mocy art. 175 p.p.s.a obowiązkowi posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu tej czynności procesowej (przymus adwokacko-radcowski). Zauważyć należy, że w rozprawie przed NSA Spółdzielnia może brać udział samodzielnie i nie ma potrzeby udzielania zastępstwa procesowego. Z tych powodów uznać należało, że nie ma konieczności aby Skarb Państwa ponosił za skarżącą koszty pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.