VII SA/Wa 512/22

WyrokWSA w Warszawie2022-07-14

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Joanna Gierak – Podsiadły, Grzegorz Rudnicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na wykonaniu obiektu małej architektury kultu religijnego, które nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, mogą być objęte postępowaniem naprawczym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, jeśli są sprzeczne z prawem miejscowym lub ustawą o drogach publicznych, a inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?
Ratio decidendi
Tak, roboty budowlane, które nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, mogą być objęte postępowaniem naprawczym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, jeśli są sprzeczne z prawem miejscowym, ustawą o drogach publicznych lub inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W takich przypadkach zasadne jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę zabetonowanego głazu na postumencie betonowym, który został wykonany przez skarżącego na działce nr ewid. [...]. Organy uznały, że obiekt jest sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz ustawą o drogach publicznych, a skarżący nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżący kwestionował te ustalenia, podnosząc m.in. zarzut braku interesu prawnego po stronie osoby zgłaszającej sprawę oraz błędną ocenę zgodności inwestycji z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Protokolant specjalista Monika Gąsińska – Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 stycznia 2022 r. nr 86/2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Przedmiotem skargi [...] ("skarżący") jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("[...]") nr [...] z [...] stycznia 2022 r. wydana w sprawie dotyczącej robót budowlanych polegających na zabetonowaniu głazu na postumencie betonowym w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu [...] marca 2020 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] ("PINB") wpłynęło pismo [...] (przekazane przez Wójta Gminy [...]) dotyczące budowy obiektu budowlanego przy [...] w [...] przy wjeździe na [...]. W związku z tym wystąpieniem w dniu [...] czerwca 2020 r. przedstawiciele PINB przeprowadzili czynności kontrolne na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...]. Podczas wskazanej kontroli stwierdzono, że na ww. działce zlokalizowany jest głaz na postumencie betonowym (płycie) o wymiarach 0,72 x 1,08 m i wysokości 1,10 m powyżej płyty. Płyta zlokalizowana jest na wysokości 0,75 m od nawierzchni gruntowej drogi stanowiącej ul. [...] oraz w odległości 5,30 m od krawędzi asfaltu ul. [...] i w odległości 4,15 m od istniejącego ogrodzenia z siatki od strony działki nr ewid. [...] (działka stanowiąca posesję nr [...]). Na głazie wyryty jest napis, przymocowany jest krzyż i godło Polski. Obecny podczas czynności kontrolnych pracowników PINB [...] oświadczył, że osobiście wykonał i ustawił ten głaz i nie posiada żadnych dokumentów na budowę tego głazu. Pismem z [...] lipca 2020 r. PINB zawiadomił o wszczęciu na wniosek [...] postępowania w sprawie ww. robót budowlanych polegających na zabetonowaniu głazu na postumencie betonowym. Następnie organ ten, postanowieniem nr [...] z [...] marca 2021 r., po uzyskaniu od Urzędu Gminy [...] informacji o konieczności sporządzenia dokumentacji projektowej dotyczącej przebudowy ul. [...], zawiesił prowadzone postępowanie administracyjne. W wyniku rozpatrzenia złożonego zażalenia [...] postanowieniem nr [...] z [...] maja 2021 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji. Kontynuując postępowanie w sprawie PINB pismem [...] lipca 2021 r. zwrócił się do Urzędu Gminy [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy lokalizacja spornego głazu zgodna jest z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Odpowiedzi na powyższe udzielono pismem z [...] lipca 2021 r. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy PINB decyzją nr [...] z [...] listopada 2021 r. nakazał inwestorowi [...] rozbiórkę zabetonowanego głazu wraz z postumentem betonowym usytuowanego na działce nr ewid. [...]przy [...] w miejscowości [...] – [...]. W podstawie prawnej tej decyzji PINB wskazał art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., "pr.bud."). W uzasadnieniu tej decyzji wskazał zaś, że ma do czynienia z obiektem małej architektury kultu religijnego zrealizowanym sprzecznie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2005 r., dla miejscowości m.in. [...], i uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m.in. [...], opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] – poz. [...] z 2012 r. Organ podał, że zgodnie ze wskazaną uchwałą, plan na terenie objętym inwestycją nie przewiduje lokalizacji obiektów tego typu jak głaz na postumencie betonowym. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie wniósł skarżący. Po rozpatrzeniu tego odwołania wydana została wskazana na wstępie decyzja nr [...] z [...] stycznia 2022 r. (sprostowana postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2022 r.), którą [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z [...] listopada 2021 r. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko przede wszystkim zaznaczył, że orzeka w sprawie dotyczącej wykonanych robót budowlanych polegających na zabetonowaniu głazu na postumencie betonowym o wymiarach zewnętrznych 0,72 x 1,08 m zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...],[...]. Stwierdził następnie, że PINB dokonał w tej sprawie prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego, a odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że postępowanie administracyjne z zakresu nadzoru budowlanego prowadzone w trybie art. 50 pr.bud. ma na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Stwierdził jednocześnie, że z uwagi na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, tj. niezgodność spornego obiektu z przepisami prawa miejscowego oraz przepisami ustawy o drogach publicznych, zasadne jest orzeczenie jego rozbiórki. Rozwijając tę ocenę zauważył, że PINB dokonał prawidłowej kwalifikacji przedmiotowego głazu jako obiektu kultu religijnego. Przywołał art. 3 pkt 4 pr.bud. i wyrok WSA w Łodzi z [...] marca 2016 r., sygn. akt [...]. Wskazał też, że podczas przeprowadzonych czynności kontrolnych w dniu [...] czerwca 2020 r. stwierdzono, że na głazie wyryty jest napis, przymocowany jest krzyż i godło Polski. Powyższe potwierdza wykonana w czasie oględzin dokumentacja zdjęciowa. Ponadto podał m.in., że skarżący składając w dniu [...] lipca 2020 r. wyjaśnienia w siedzibie organu powiatowego odnośnie zakresu użytkowana zabetonowanego głazu na postumencie zaznaczył, że "się przy tym głazie modli w intencji rocznicy [...]". [...] wyjaśnił jednocześnie, powołując się na art. 28 i art. 29 ust. 2 pkt 19 pr.bud., że realizacja objętych postępowaniem robót budowlanych nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia. Nie zwalnia to jednak organów nadzoru budowlanego od obowiązku badania inwestycji pod kątem zgodności z przepisami szczególnymi. Zgodnie bowiem z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r., sygn. akt: II OPS 1/16: "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine". I dalej organ ten wywiódł za PINB, że realizacja przedmiotowego głazu nastąpiła wbrew zapisom planu miejscowego obowiązującego na tym terenie, a więc wystąpił przypadek uregulowany w art. 50 ust. 1 pkt 4 pr.bud. i podstawa do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Wskazał w tej kwestii, że działka nr ewid. [...] objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości [...],[...],[...],[...] oraz uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla ww. miejscowości. Zgodnie z ww. uchwałą działka nr ewid. [...] położona jest na terenach usług sportu i turystyki oznaczonych na rysunku planu symbolem UST. Zgodnie z § 35 ww. planu cyt.: "Dla terenów usług sportu i turystyki, oznaczonych symbolem UST ustala się: przeznaczenie terenu pod budowę obiektu o charakterze ośrodka hotelowego, wypoczynkowego, szkoleniowego itp. wraz ze stosownymi urządzeniami z warunkami jak § 33 pkt 1, 2, 3, 4, 5; charakter architektury winien nawiązywać do tradycyjnych regionalnych form dworsko - folwarcznych; dopuszczalność lokalizacji obiektów sportowych, placów zabaw itp. na części istniejącego terenu otwartego". Wójt Gminy [...] informując o ww. uchwałach wskazał, że w jego opinii ustalenia szczegółowe dla terenu oznaczonego symbolem UST nie przewidują lokalizacji obiektów tego typu, tj. głazów na postumencie betonowym na ww. terenie. [...] dokonując własnej oceny w tej materii, stanowisko to uznał za słuszne. Nadto, organ ten podał, że działka nr ewid. [...] stanowiąca ul. [...] w miejscowości [...] jest drogą gminną i posiada nadany numer drogi publicznej - [...]. Zgodnie z ustawą o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 1376), a dokładnie z art. 43 ww. ustawy, obiekty budowlane przy drogach oraz niebędące obiektami budowlanymi reklamy umieszczone przy drogach poza obszarami zabudowanymi, powinny być usytuowane w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni co najmniej 6 m, jeśli chodzi o odległość od drogi gminnej w terenie zabudowanym. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2020 r. na działce nr ewid. [...] wynika, że odległość głazu (płyty) od krawędzi drogi gminnej (ul. [...]) wynosi 5,30 m, a więc nie została zachowana wymagana odległość 6,0 m. Podsumowując [...] stwierdził, że mając na uwadze, iż sporny głaz nie jest zgodny z przepisami planistycznymi oraz przepisami ustawy o drogach publicznych zasadnym było przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania w oparciu o art. 50 - 51 pr.bud. i wydanie decyzji nakazującej jego rozbiórkę w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 pr.bud. Odnosząc się do zarzutu odwołania w zakresie posiadania przez [...] interesu prawnego w przedmiotowej sprawie [...] podał, że był on już stroną w postępowaniu dotyczącym innego pomnika kultu religijnego znajdującego się na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...] przy [...], które to postępowanie administracyjne było zresztą wszczęte na jego wniosek. Legitymacji [...] do udziału w tamtym postępowaniu nie podważył ani [...], ani WSA w Warszawie, stąd też w niniejszej sprawie [...] również został uznany za stronę postępowania. W skardze na ww. decyzję [...] z [...] stycznia 2022 r. skarżący wskazał, że dotyczy ona innej sprawy [...] a uzasadnienie sprawy obecnej. Nie zgodził się z oceną organów co do sprzeczności inwestycji z prawem miejscowym. Odnośnie odległości głazu od krawędzi drogi gminnej podniósł zaś, że nie wynika ona z inwentaryzacji geodezyjnej, a wynosi 6,6 m. Poza tym skarżący stwierdził, że [...] nie powinien być stroną postępowania. W odpowiedzi na skargę [...] wniósł o jej oddalenie; podtrzymał stanowisko wyrażonej w zaskarżonej decyzji. W dniu [...] lipca 2020 r. do akt sprawy wpłynęło stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej [...], zawierające wniosek o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie, a także właściwe - ale niepełne - uzasadnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] z [...] stycznia 2022 r., sprostowana postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB z [...] listopada 2021 r. nakazującą skarżącemu dokonanie rozbiórki (objętego postępowaniem) zabetonowanego głazu wraz z postumentem betonowym na działce nr ewid. [...] przy [...] w miejscowości [...]. Podstawę materialno-prawną tych decyzji stanowi art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1pkt 4 pr.bud. W oparciu o wskazane przepisy przyjęto w obu instancjach, że choć roboty budowlane polegające na wykonaniu ww. głazu na postumencie betonowym (tj. obiektu małej architektury kultu religijnego) nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia, to jednak nadal mogą być objęte kontrolą nadzoru budowlanego co do ich realizacji zgodnie z przepisami "szczególnymi"; w tym przypadku kontrola na nieruchomości, dalej – przeprowadzone postępowanie administracyjne, wykazało ich wykonanie sprzecznie z prawem miejscowym i ustawą o drogach publicznych, a to uzasadniało doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem poprzez jedyny możliwy w takiej sytuacji sposób, czyli nakaz rozbiórki. Biorąc pod uwagę przebieg postępowania, zgromadzone dowody i znajdujący zastosowanie w sprawie stan prawny, Sąd stwierdza, że wskazana decyzja [...] nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. I tak, rozwijając tę ocenę Sąd zaznacza, że sprawa dotyczy głazu na postumencie betonowym (płycie) o wymiarach 0,72 x 1,08 m i wysokości 1,10 m powyżej płyty; wskazana płyta zlokalizowana jest na wysokości 0,75 m od nawierzchni gruntowej drogi stanowiącej ul. Parkową oraz w odległości 5,30 m od krawędzi asfaltu ul. [...] i w odległości 4,15 m od istniejącego ogrodzenia z siatki od strony działki nr ewid. [...]. Na głazie wyryty jest zaś napis, przymocowany jest krzyż i godło Polski. Powyższe zostało zrealizowane przez skarżącego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...], bez "zgody" organu architektoniczno-budowlanego, a także bez zgody współwłaścicieli wymienionej działki, jako że stanowi ona współwłasność kilku osób. Prowadząc postępowanie w sprawie ww. robót budowlanych organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo dokonały kwalifikacji tych prac i prawidłowo przyjęły, że nie wymagały one uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, czy dokonania zgłoszenia. Uwzględniając stan prawny z daty ich realizacji ([...] marzec 2020 r., v. pismo [...] z [...] marca 2020 r.), należało bowiem przyjąć – co też uczyniono, że skutkowały one realizacją obiektu budowlanego będącego obiektem małej architektury (kultu religijnego – v. art. 3 pkt 1 i pkt 4 lit. a pr.bud.), do którego zastosowanie znajduje art. 29 ust. 1 pkt 22 pr.bud. (zamiast powołanego przez [...] art. 29 ust. 1 pkt 19 tej ustawy), zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury. Uznano jednocześnie, że skoro działka inwestycyjna nie jest "powszechnie dostępna", nie jest tym samym miejscem publicznym; nie znajduje więc zastosowania do wykonanych robót art. 30 ust. 1 pkt 4 pr.bud., co oznacza, że prace te nie wymagały także zgłoszenia. Kierując się natomiast uchwałą NSA z [...] października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, dokonano oceny zrealizowanego obiektu budowlanego co do zgodności z "pozostałymi" przepisami, co - zdaniem Sądu - stanowi wyraz prawidłowego działania ww. organów w niniejszej sprawie. Sąd wyjaśnia bowiem, że zgodnie ze wskazaną uchwałą NSA: "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Wynika z tego, że tzw. postępowanie naprawcze może być uruchomione i prowadzone także wówczas, gdy inwestycja wprawdzie nie wymagała uzyskania "zgody" organu architektoniczno-budowlanego we właściwej formie, ale wykazuje sprzeczność z innymi przepisami. Uzasadnieniem dla zastosowania tego trybu - na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 pr.bud. - będzie sprzeczność z prawem miejscowym, ustawą o drogach publicznych, jak i art. 4 pr.bud. Te też kwestie okazały się mieć kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, inaczej rzecz ujmując – uwzględnienie przeznaczenia terenu inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jej odległości od krawędzi drogi gminnej, jak i brak posiadania przez skarżącego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musiały skutkować zastosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 1 pr.bud. (zgodnie z którym -w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, tj. sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą zmieniającą z dnia 13 lutego 2020 r., Dz. U. z 2020 r., poz. 471, z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie w marcu 2020 r., v. art. 25 ustawy zmieniającej- organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego). Pierwsze dwie kwestie zostały prawidłowo podniesione i przeanalizowanie przez [...], a Sąd w całości argumentację tę podziela i traktuje za własną. Uzupełniając jedynie to stanowisko zauważa, że niespornie działka inwestycyjna nr ewid. [...] objęta jest planem miejscowym (przyjętym uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2005 r., zmienioną uchwałą z dnia [...] września 2012 r.), i położona jest na terenach usług sportu i turystyki oznaczonych na rysunku planu symbolem UST. Ustalenia szczegółowe dla tego terenu ujęte w § 35 planu nie przewidują realizacji tego typu zabudowy – obiektów małej architektury kultu religijnego. Realizacja tego obiektu nie może być też zaakceptowana z uwagi na jej odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi gminnej – ulicy [...], która (zgodnie z protokołem kontroli PINB z [...] czerwca 2020 r.) wynosi 5,30 m (odległość od krawędzi asfaltu), zamiast wymaganych w art. 43 ustawy o drogach publicznych 6 m (w terenie zabudowy). Odnośnie niezachowania wymaganej tą ostatnią ustawą odległości (obiektu budowlanego przy drodze od zewnętrznej krawędzi jezdni), Sąd zauważa jednocześnie, że wskazana odległość 5,30 m wynika z ww. już protokołu kontroli, podczas której skarżący był obecny a ustalenia tego nie kwestionował. Natomiast trzecia z ww. wymienionych okoliczności, choć nie wskazana (w istocie – błędnie pominięta) w zaskarżonej decyzji, to także uzasadniała podtrzymanie w sprawie decyzji rozbiórkowej PINB. Sąd zauważa bowiem, że zgodnie z art. 4 pr.bud. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Takie też stanowisko wynika z uzasadnienia uchwały NSA z [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], w którym to podniesiono, że nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze uregulowane art. 51 ustawy Prawo budowlane, po ustaleniu że inwestor nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane, skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie. W takim przypadku jak wskazał skład 7 sędziów NSA podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, że inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane; zaznaczył też, że celem postępowania legalizacyjnego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, co wynika wprost z treści art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wskazywana "zgodność z prawem", to również posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W postępowaniu legalizacyjnym chodzi bowiem o zbadanie zgodności z prawem wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych, a kwestia wykonania ich na gruncie, do którego inwestor posiada tytuł prawny do dysponowania na cele budowlane tym gruntem, bezsprzecznie wchodzi w zakres badania zgodności z prawem administracyjnym. Tak też przyjął NSA w wyroku z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt [...] formułując następującą tezę: "Organ nadzoru budowlanego przed wydaniem decyzji w trybie art. 51 p.b. powinien zbadać, czy jej adresat posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie ma bowiem podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50-51 p.b. wyłączyć uprawnienie do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane." Podobnie przyjął NSA w wyroku z [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], stwierdzając, że kwestia tytułu prawnego inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi być badana w każdym postępowaniu służącym legalizacji robót budowlanych, zarówno w trybie art. 48 pr.bud., jak też przepisów art. 50-51 pr.bud. Zatem, prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie związanej z realizacją obiektu małej architektury organy nadzoru budowlanego winny były rozważyć także kwestię legitymowania się inwestora - skarżącego prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wadliwie, zdaniem Sądu, nie zostało to omówione w uzasadnieniach wydanych decyzji; a stanowisko to wzmacnia fakt, że w toku postępowania PINB dysponował dowodami wskazującymi na to, że skarżący nie tylko nie posiada prawa do dysponowania działką nr ewid. [...] na cele budowlane, ale (co więcej) współwłaściciele tej nieruchomości sprzeciwiają się legalizacji wykonanego przez niego obiektu – żądając jego usunięcia (v. pismo z [...] lipca 2020 r. [...],[...] i [...],[...],[...],[...] i [...]). Choć powyższe nie zostało podniesione przez [...], nie miało to wpływu na wynik sprawy; stanowi natomiast dodatkowy – dość istotny argument za wydaniem w stosunku do skarżącego (jako inwestora robót budowlanych) decyzji nakazującej rozbiórkę wykonanych robót w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 pr.bud. Należy przy tym dodać, że na podstawie art. 3 pkt 11 pr.bud. przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane rozumie się tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Należy też wskazać, że nieruchomość oznaczona jako działka nr ewid. [...] stanowi współwłasność [...] i [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz [...] (córki skarżącego; v. też akta sprawy o sygn. akt [...]). W budynku zlokalizowanym na powyższej działce przy ul. [...] funkcjonuje Wspólnota Mieszkaniowa. W przypadku gdy nieruchomość objęta jest współwłasnością legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wymaga przedstawienia przez inwestora zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Tak też przyjął NSA w wyroku z [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt. [...]; uznał, że prowadzenie robót budowlanych na nieruchomości objętej współwłasnością wykracza poza zarząd rzeczą wspólną i wymaga zgody każdego ze współwłaścicieli. Brak tej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Uwzględnienie powyższego stanowi, zdaniem Sądu, dodatkową okoliczność w sprawie wskazującą nie tylko na nielegalność działania skarżącego (postępującego sprzecznie z art. 4 pr.bud.), ale też uzasadniającą podtrzymanie orzeczonego w I instancji nakazu rozbiórki. Z tych przyczyn Sąd nie podziela argumentacji skargi, a zaskarżoną decyzję (sprostowaną w zakresie wadliwie wskazanego w niej przedmiotu sprawy) uznaje za prawidłową – zawierającą właściwe rozstrzygnięcie. Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego wadliwego uznania za stronę postępowania [...], Sąd stwierdza natomiast, że wobec kompetencji organów nadzoru budowlanego (w tym ich uprawnień kontrolnych i możliwości uruchamiania postępowania naprawczego z urzędu), nawet przyjęcie, że ww. osoba nie ma interesu prawnego w sprawie nie mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi i wzruszeniem decyzji wydanych w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Wynika to z tego, że choć w takiej sytuacji pismo pochodzące od ww. osoby nie mogłoby skutkować wszczęciem (z jej wniosku) postępowania (przy czym - w stanie prawnym znajdującym zastosowanie w sprawie), to jednak postępowanie takie mogłoby być uruchomione również z urzędu i doprowadzić następnie do wydania tak samo brzmiących decyzji. W tych warunkach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło