VII SA/Wa 516/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. M. W. ("skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...], w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 1 lutego 2017 r., nadesłanym razem ze skargą, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu organ zamieścił pouczenie o treści: "Decyzja niniejsza jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Strona może w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji wnieść skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...)". Skarżący stwierdził, że tak sformułowane pouczenie budziło jego poważne wątpliwości w zakresie prawa, sposobu i trybu ewentualnego zaskarżenia doręczonego mu postanowienia, w związku z czym zwrócił się do organu o wyjaśnienie tych wątpliwości. Organ, pismem z dnia 9 stycznia 2017 r., wskazał, że od doręczonego skarżącemu postanowienia służy środek zaskarżenia (skarga) oraz poinformował o sposobie jego wniesienia. Skarżący jednak nadal miał wątpliwości związane z wniesieniem środka zaskarżenia, dotyczące terminu do jego wniesienia, tzn. czy termin ten rozpoczął bieg w dniu doręczenia postanowienia, czy od dnia doręczenia mu pisma organu. Skarżący stwierdził ponadto, że skoro zaskarżone postanowienie nie zawierało stosownego pouczenia, to jeśli termin wniesienia skargi rozpoczął bieg z chwilą jego doręczenia, skarżący uchybił temu terminowi bez swojej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast stosownie do art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać tej czynności. Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl., czy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1454/13, LEX nr 1 452 601). W rozpoznawanej sprawie skarżący zachował siedmiodniowy termin, określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Z uzasadnienia wniosku wynika, że ustanie przyczyny, dla której uchybiono dokonaniu czynności nastąpiło w dniu 27 stycznia 2017 r. (doręczenie skarżącemu pisma organu z dnia 9 stycznia 2017 r.), a w dniu 1 lutego 2017 r. został nadany wniosek (koperta z pieczęcią nadawczej placówki pocztowej) oraz została dokonana czynność – złożenie skargi. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 30 listopada 2016 r. doręczono skarżącemu postanowienie organu drugiej instancji z dnia 8 listopada 2016 r. W zawartym w tym postanowieniu pouczeniu organ wskazał, że "Decyzja niniejsza jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Strona może w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], wraz z ilością egzemplarzy odpowiadającą liczbie stron postępowania, podając numer zaskarżonej decyzji i datę jej wydania [...].". Zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 28 z późn. zm., dalej "k.p.a.") błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych ochrona udzielana na podstawie przywołanego przepisu jest dość szeroka, ale nie ma charakteru absolutnego. Błędna informacja (w tym brak w ogóle pouczenia) co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może wprawdzie powodować dla strony negatywnych dla niej konsekwencji, ale nie może też dawać stronie żadnych specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Mylne informacje organu co do przysługujących stronie środków prawnych nie wpływają na bieg terminu do wniesienia takich środków i tym samym nie oznaczają, że termin do złożenia stosownych środków zaskarżenia nie rozpoczyna w ogóle biegu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1304/12, LEX nr 1 311 062, por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1300/13, LEX nr 1 411 159). Ponadto, należy podkreślić, że skutki braku pouczenia o środkach zaskarżenia nie są tożsame ze skutkami błędnego pouczenia o nich przez organ. Istotne jest także to, że "na przepis art. 112 k.p.a. może się powołać strona która zastosowała się do błędnego pouczenia, zawartego w decyzji" (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.112 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2016). W niniejszej sprawie skarżący, w dniu 29 grudnia 2016 r., a więc w przedostatnim dniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie, nadał do organu pismo z dnia 29 grudnia 2016 r., w którym zwrócił się z wnioskiem o pouczenie go, czy od ww. postanowienia służy mu środek zaskarżenia, w jakim terminie i w jaki sposób. Organ, pismem z dnia 9 stycznia 2017 r., odpowiedział na pismo skarżącego, informując o przysługującym środku zaskarżenia oraz wskazując, że w zaskarżonym postanowieniu "omyłkowo zawarto pouczenie dotyczące decyzji". Organ uznał też, że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczyna się od dnia doręczenia skarżącemu tego pisma. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu 27 stycznia 2017 r., natomiast w dniu 1 lutego 2017 r. skarżący nadał, za pośrednictwem organu, skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie, a wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Fakt zawarcia przez organ w pouczeniu omyłkowej informacji, że dotyczy ono decyzji, a nie postanowienia (które zostało wydane w sprawie) nie uzasadniał zachowania skarżącego. Należy podkreślić, że ochrona wynikająca z art. 112 k.p.a. odnosi się do strony, która zastosowała się do pouczenia, zawartego w zaskarżonym akcie. Oznacza to, że skarżący mógłby powoływać się na wynikające z niego "przywileje", gdyby organ wskazał np. krótszy, niż przewidziany w ustawie, termin do wniesienia środka zaskarżenia, a skarżący wniósłby skargę w terminie ustawowym. W niniejszej sprawie, omyłka organu dotyczyła jedynie nazwy aktu, od którego przysługuje środek zaskarżenia, w pozostałym zakresie pouczenie było prawidłowe i w razie zastosowania się do niego – skarżący nie odniósłby negatywnych skutków procesowych z tym związanych. Ponadto fakt, że skarżący zwlekał z wyjaśnieniem swoich wątpliwości co do pouczenia (pismo do organu wysłano tuż przed upływem terminu do wniesienia skargi) wskazuje, że nie podjął próby zastosowania się do niego, a jedynie próbował odwlec w czasie upływ terminu do wniesienia skargi. Nie można także zgodzić się z argumentacją organu, z której wynika, że bieg terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia doręczenia skarżącemu pisma z dnia 9 stycznia 2017 r., tj. od dnia 27 stycznia 2017 r. Zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. jedyną sytuacją, w której bieg terminu do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi przesuwa się, jest ta, gdy organ dokonuje uzupełnienia (odmowy uzupełnienia) wydanej decyzji lub postanowienia. Rozstrzygnięcie takie następuje w formie postanowienia (art. 111 § 1b k.p.a.) i wtedy dopiero od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia biegnie dla strony termin do wniesienia właściwego środka zaskarżenia. Pismo organu z dnia 9 stycznia 2017 r. nie stanowiło postanowienia o uzupełnieniu lub odmowie uzupełnienia i jako takie nie mogło doprowadzić do zmiany początku biegu terminu do wniesienia skargi. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, ponieważ strona dopuściła się niedbalstwa. Odnosząc się natomiast do kryterium braku winy, należy uznać, że o braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie, przeszkoda, tj. wątpliwości związane z interpretacją pouczenia, zamieszczonego w zaskarżonym postanowieniu, były możliwa do usunięcia. Skarżący mógł albo tuż po doręczeniu mu tego postanowienia podjąć kroki mające na celu ustalenie, czy powinien zastosować się do zawartego w nim pouczenia, albo zgodnie z art. 112 k.p.a. zastosować się do niego, ponieważ ewentualne błędne pouczenie nie mogłoby mu wyrządzić szkody jako stronie, która zachowała się w określony w nim sposób. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.