VII SA/Wa 521/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. R. i Z. R. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2014 r., II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących M. R. i Z. R. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz.U. z 2013 r., poz. 1393 ze zm.) w zw. z art. 5, art. 6 , art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17 lutego 2004r.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem", którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] oraz z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. postanowień rozporządzenia. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] grudnia 2013 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga wniesiona przez M. R. i Z. R. dotycząca naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. postanowień rozporządzenia. Po rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzjami z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] oraz znak: [...] stwierdził brak naruszeń przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika [...] S.A. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że ww. podróżni mieli w dniu [...] września 2013 r. odbyć podróż na trasie [...] – [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...]. Rejs został opóźniony. Wyjaśnił, że odległość pomiędzy portem lotniczym w [...] (WAW) a portem lotniczym na [...] (KOS), liczona metodą trasy po ortodromie, wynosi 8587 km. Następnie organ wskazał, że przewoźnik w złożonych wyjaśnieniach podniósł, że połączenie [...] zostało opóźnione w wyniku niekorzystnych warunków meteorologicznych. Na poparcie tej tezy dołączył METAR. Nadto wytłumaczył, że nie wypłacił pasażerom odszkodowania, ponieważ opóźnienie rejsu nastąpiło z przyczyn spowodowanych przez nadzwyczajne okoliczności, na które nie miał on wpływu. Wskazał, że pasażerowie zdecydowali się na odbycie lotu rejsem opóźnionym. Organ przytoczył treść art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07, w którym stwierdzono, iż art. 5, art. 6 i art. 7 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów należy traktować jak pasażerów lotów odwołanych tzn., że mogą powoływać się na prawo do odszkodowania, jeżeli w wyniku opóźnienia lotu poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny. Takie opóźnienie nie daje jednak pasażerom prawa do odszkodowania jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, iż duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Organ podniósł, że pasażerowie zaznaczyli w skardze, że otrzymali pomoc od przewoźnika. Mając powyższe na uwadze Prezes ULC stwierdził brak naruszenia przepisów art. 9 ust. 1 lit a-c oraz art. 9 ust. 2 rozporządzenia. Ponadto organ zwrócił się do Departamentu Operacyjno-Lotniczego ULC o opinię w sprawie, w wyniku czego w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. Dyrektor Departamentu Operacyjno-Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego nr [...] oświadczył, że w dniu [...] września 2013 r. warunki pogodowe na lotnisku w [...] uniemożliwiały wykonanie bezpiecznych operacji lotniczych w godzinach planowanego startu. Tym samym organ uznał, że w przedmiotowej sprawie miały miejsce nadzwyczajne okoliczności zwalniające przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej oraz że nie doszło do naruszenia art. 7 rozporządzenia. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego zwrócili się M. R. i Z. R. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z [...] grudnia 2014 r. znak: [...] po rozpoznaniu wniosku ww. pasażerów utrzymał w mocy obie decyzje organu I instancji wydane w dniu [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika z dokonanych ustaleń rejs [...] został opóźniony o ok 9 godzin. Pasażerowie udali się w podróż opóźnionym lotem, a ponadto podróżnym zapewniono posiłki i poinformowano ich o prawach pasażerów, w związku z czym przewoźnik nie miał obowiązku zwrotu podróżnym kosztów zakupu biletów, ani nie został naruszony art. 9 i art. 14 rozporządzenia. W dalszych wyjaśnieniach przewoźnik podniósł, że połączenie [...] zostało opóźnione w wyniku niekorzystnych warunków meteorologicznych panujących w porcie lotniczym w [...], co potwierdziła opinia Dyrektora Departamentu Operacyjno-Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. W związku z powyższym rejs [...] z dnia [...] września 2013 r. został opóźniony w wyniku nadzwyczajnych okoliczności zwalniających przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty pasażerom zryczałtowanego odszkodowania, a tym samym nie doszło do naruszenia art. 7 rozporządzenia. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictw Cywilnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. R. i Z. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucili: - naruszenie norm prawa materialnego tj. art. 5 ust. 3, art. 6 i art. 7 w zw. z pkt 14 preambuły rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 przez błędną wykładnię tych przepisów i nietrafne przyjęcie, że nie nastąpiło naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] postanowień rozporządzenia, w sytuacji kiedy nie nastąpiły okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika; - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz niedokonanie wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego; - naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i braku ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy do zarzutów zawartych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyższych kryteriów sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Oznacza to, że ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w swojej decyzji. Uzasadnienie decyzji organu II instancji, w którym brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ drugiej instancji nie wypełnił ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 i § 4 i art. 138 k.p.a. W niniejszej sprawie strona skarżąca zarówno we wniosku z [...] lutego 2014 r., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze podnosiła zarzuty, że trudne warunki atmosferyczne dotyczyły tylko godziny odlotu lotu [...] o godz. 3:30 z dnia [...] września 2013 r. Skarżący wskazali, że lot o godzinie 3:05 odbył się planowo, jak również wszystkie inne loty po godzinie 3:30 odbywały się planowo. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w żaden sposób nie odniósł się do zgłaszanych zarzutów i związanej z nimi argumentacji. Natomiast trafny jest zarzut skarżących, iż wobec treści Dyrektora Departamentu Operacyjno-Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] z którego wynika, że w dniu [...] września 2013 r. warunki pogodowe na lotnisku w [...] uniemożliwiały wykonanie bezpiecznych operacji lotniczych w godzinach planowanego startu, okoliczność ta wymagała wyjaśnienia. Organ powołując jedynie ww. pismo nie dokonał żadnych własnych analiz i ocen, co jest istotne dla dokonania przez Sąd prawidłowej kontroli rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucili również, że skarżony lot nie odbył się z przyczyn zawinionych przez przewoźnika, bowiem nie podstawił on samolotu, którym w dniu [...] września 2013 r. o godz. 3:30 miał się odbyć lot [...]. Jak wskazali skarżący samolot przyleciał na lotnisko w [...] dopiero około godziny 11:00. Również do powyższego zarzutu organ nie ustosunkował się w żaden sposób. Nie wyjaśnił czy przedstawiona przez skarżących okoliczność istotnie miała miejsce i czy miała jakikolwiek wpływ na opóźnienie skarżonego lotu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie dlatego musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty sporządzone w języku angielskim, bez tłumaczenia na język polski np. korespondencja mailowa pomiędzy organem a Departamentem Operacyjno –Lotniczym oraz dokumenty, które są nieczytelne bowiem stanowią serię znaków i oznaczeń, których organ w żaden sposób nie wyjaśnił tj. METAR. Sąd nie jest w stanie poddać ocenie i odnieść się do dokumentów sporządzonych w ww. sposób. Niewyjaśnienie sprawy w kontekście zarzutów, iż wszystkie loty w dniu [...] września 2013 r. z lotniska w [...], poza lotem [...] o godz. 3:30 odbywały się planowo oraz braku na lotnisku w [...] samolotu, którym miał się odbyć przedmiotowy lot narusza podstawowe zasady postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze, iż w sprawie nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny w rozumieniu art. 7 k.p.a., jak również nie został wyczerpująco rozpatrzony cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., a ponadto decyzja nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku